دانستنی ها
نقش تغذیه در «میگرن» و کنترل آن
بیماری میگرن که ۱۵ تا ۲۰ درصد از مردان و ۲۵ تا ۳۰ درصد از زنان از آن رنج میبرند، با سردرد شدید و عمیق، نبضدار و اغلب دردهای تکرار شونده و حساسیت به نور بروز پیدا میکند. درد شدید معمولا از صبح زود شروع میشود و ممکن است یک سمت سر را درگیر کند و همراه با استفراغ یا تهوع باشد. ۱۰ درصد از مبتلایان به میگرن، دچار اختلالات چشمی، گیجی و ضعف بعد از حملات میگرن نیز میشوند. علل واقعی سردرد میگرن ناشناخته است و بهنظر میرسد از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد. این سردرد از غشای مغز (مننژ) و از پوست سر منشا میگیرد و در اثر کشیدهشدن یا تحت فشار قرارگرفتن عروق خونی و عضلات سر ایجاد میشود. در واقع میگرن در اثر نوسانات هورمونی که باعث انقباض و سپس انبساط عروق خونی سر و گردن میشوند، ایجاد میشود. وقتی عروق خونی منبسط میشوند، سردرد شروع میشود. ظاهرا هورمونها بیش از حد عمل میکنند و بهجای آنکه از حالت انقباض به حالت عادی برگردند، عروق خونی از حالت عادی منبسطتر میشوند و ایجاد درد میکنند. بهطور همزمان، تورم مغز، آزادسازی مواد شیمیایی مشخص و شاید کشش عضلات ایجاد میشود. این عوامل به درد میافزایند.
عوامل بروز
اضافهوزن و چاقی: طی سالهای اخیر شیوع حملات میگرن در میان افراد چاق و دارای اضافهوزن افزایش یافته است. علاوه بر افزایش دفعات حملات، تشدید این حملات در افراد چاق دیده شده است و از اینرو نقش کاهشوزن در درمان و کنترل حملات میگرن مورد مطالعه است. در حقیقت چاقی عامل مهمی در تبدیل حملات سردرد به سردرد مکرر روزانه و میگرن طولانیمدت است. مطالعات نشان دادهاند کاهشوزن بدن در افراد چاق و دارای اضافهوزن باعث کاهش و حتی گاه بهبود حملات میگرن میشود و برای رسیدن به این فواید کاهشوزن، دستیابی به وزن ایدهآل ضروری نیست، بلکه آنچه اهمیت دارد کاهشوزن است. مقدار پایین سرتونین: مقدار سرتونین در افراد مبتلا به افسردگی پایین است. در واقع پایینبودن سطح سروتونین و در نتیجه افسردگی باعث بروز اختلالات در خواب، سردرد میگرنی، درد عضلات و مفاصل و خستگی مزمن میشود چراکه سرتونین مهمترین شروعکننده خواب است و این بیخوابی، میتواند باعث بروز حملات شود. تریپتوفان رژیم غذایی که در واقع یک اسیدآمینه است، در بدن به سرتونین تبدیل میشود. از آنجا که پروتئین منبع اصلی تریپتوفان است، افزایش مصرف پروتئین در رژیم غذایی، از طریق
افزایش مصرف گوشت و مرغ و ماهی، حبوبات، سویا، شیر و لبنیات میتواند در درمان و پیشگیری از میگرن کمککننده باشد. ریبوفلاوین اسیدآمینه دیگری است که با کاهش دفعات حمله سردرد در کنترل و درمان میگرنهای مزمن کمککننده است. سطح پایین کربوهیدرات: گرسنگی حتی برای ۳ تا ۴ ساعت باعث کاهش قندخون و همچنین بروز میگرن میشود. در واقع رژیم غذایی پرکربوهیدرات دسترسی مغز به تریپتوفان را افزایش میدهد و سنتز سرتونین در مغز را بهبود میبخشد. به همین دلیل، احتمالا افت قندخون(هیپوگلیسمی) میتواند علت بروز سردرد میگرن باشد. مصرف قندهای تخلیص شده به سرعت باعث افزایش قندخون و نیز کاهش سریع قندخون میشود. وقتی قندهای تخلیص شده مصرف میشود، مقدار زیادی انسولین توسط پانکراس تولید میشود. بهدلایلی، افراد مبتلا به میگرن، مقدار بیشتری انسولین ترشح میکنند. انسولین آزادسازی آدرنالین را تحریک میکند و این باعث شروع مرحله ۱ میگرن (انقباض عروق) میشود.
از مصرف قندهای تخلیص شده خودداری کنید حتی مقادیر کم! میوههای تازه مصرف کنید و یک رژیم متعادل از غذاهای طبیعی حاوی میوه مصرف کنید. هر سه ساعت غذا بخورید. ۶ وعده کوچک در روز به جای ۳ وعده مصرف کنید. میانوعدههایی از غذاهای سالم در بین روز مصرف کنید. از مصرف داروهایی که باعث تحریک پانکراس میشود، اجتناب کنید. در واقع بسیاری از داروها که برای مصارف دیگری غیر از درمان دیابت استفاده میشوند، میتوانند باعث تحریک پانکراس شوند مانند آسپرین.
نقش مواد مغذی
منیزیم: منیزیم، کلسیم و پتاسیم برای سلامت عروق خونی ضروری هستند. منیزیم به تنظیم قطر عروق خونی و دسترسی به سرتونین کمک میکند. کمبود منیزیم ممکن است یکی از علل حملات میگرنی باشد. مغزهای روغنی بهویژه بادام و گردو، حبوبات بهویژه لوبیای سویا، سبزیهای برگ سبز، غلات و دانههای کامل و غذاهای دریایی از منابع خوب منیزیم هستند. شیر، موز و گوشت هم دارای منیزیم هستند. البته، برخی از غذاهایی که حاوی منیزیم نیز هستند میتوانند عامل مولد سردرد باشند. اگر شما معتقدید که مصرف آجیل، لوبیا و نان تازه باعث ایجاد سردرد در شما میشود. یک پژوهش اثرات مفید مکمل امگا۳ را در ۱۵ بیمار با میگرن شدید و مقاوم به درمان را نشان داد. از اینرو میتوان مکمل امگا۳ و مصرف حداقل دوبار ماهی و غذاهای دریایی را جهت کنترل دردهای میگرن توصیه کرد.
موادغذایی تشدیدکننده
شکلات و قهوه: در مطالعات اخیر اثر شکلات در ایجاد سردرد رد شده است. کافئین موجود در شکلات، عامل اصلی ایجاد سردرد نیست بلکه وجود آمینها عامل اصلی ایجاد میگرن است. خطر نسبی ابتلا به سردرد در افرادی که ۲۴۰ میلیگرم کافئین در روز مصرف میکنند (۴ تا ۵ فنجان قهوه یا چای)، برای مردان ۳/۱ و برای زنان ۲/۱ برابر است. بنابراین، مصرف قهوه اثری در کنترل سردرد ندارد. تیرامین که ترکیبی شبیه اسید آمینه است باعث بروز میگرن میشود. البته حساسیت به تیرامین به مقدار مصرف و وجود سایر عوامل موثر در میگرن بستگی دارد. غذاهای حاوی تیرامین عبارتنداز: نانها، غذاهای تخمیری، سسهای خامهای، سوسیس، گوشتهای کنسروی، ماهی خشک، پنیر مانده، آواکادو، موز، لوبیا، کیکهای تازه، پیاز، آجیل. آسپارتام: آسپارتام شیرینکننده مصنوعی است و میتواند باعث بروز سردرد در برخی افراد شود. با این حال تجربیات شخصی از نتایج علمی متفاوت است. اگر استفاده از شیرینکنندههای مصنوعی باعث سردرد شما میشود، از مصرف غذاهای بدون قند و دارای شیرینکننده مصنوعی اجتناب کنید.
