چگونه عملکرد دولت را بسنجیم؟

در آخرین جلسه هیات دولت آقای زاکانی، شهردار تهران در پاسخ به سوالی از سوی یک خبرنگار که پرسیده بود عملکرد شما چگونه است؟ گفت: مردم باید به عملکرد ما مسئولین نمرده دهند. اگر از مردم در مورد عملکرد مسئولین اعم از شهرداری تهران تا وزرا سوال شود که عملکرد مسئولین چگونه است؟ احتمالا نمره خوبی از سوی مردم نخواهند گرفت اما اینکه چگونه از مردم سوال شود که آیا از عملکرد مسئولین رضایت دارید یا نه جای بررسی دارد. چرا که برای تعیین موفقیت یا عدم موفقیت دولتمردان و مسئولین کشور باید از روش‌های علمی استفاده کرد و نمی‌توان از شنیده‌های غیرموثق به منظور بررسی عملکرد مسئولین استفاده کرد. به همین جهت است که در کشورهای پیشرفته یکی از نهادهای مدنی که توسط دولت‌ها و ملت‌ها حمایت می‌شود، نهاد‌ها و موسسه‌های نظرسنجی هستند. در ایران چنین موسسه‌هایی یا وجود ندارد و یا به صورت جدی فعالیت نمی‌کنند و اگر یک فرد بخواهد در بخش خصوصی چنین موسسه‌ای را ایجاد کند، عملا توفیق چندانی نخواهد داشت و شاید این موسسه تعطیل شود. این تجربه در دولت محمد خاتمی ایجاد شد. در آن زمان موسسه‌های نظرسنجی بخش خصوصی مانند موسسه‌های رسانه‌‌ای می‌توانستند مجوز از وزارت ارشاد دریافت کنند. این موسسه‌های نظرسنجی چشم و گوش و زبان مردم هستند و مانند رسانه‌های عمومی کارایی دارند. این موسسات در کنار موسسات مطبوعاتی می‌توانند اطلاعات صحیحی را در اختیار مردم قرار دهند و راه‌های اصلاح و ارشاد را برای مسئولین فراهم می‌آورند. امروز برای اینکه عملکرد دولت را مورد ارزیابی قرار دهیم، نیازمند سنجش این عملکرد از سوی موسسات نظرسنجی هستیم. در این صورت است که می‌توان رتبه‌بندی بین مسئولین ایجاد کرد و به مردم اعلام کرد و نوعی رقابت بین مقامات کشور به منظور ارائه خدمت به مردم ایجاد کرد. در نتیجه در ایران برای اینکه عملکرد مسئولین را مورد ارزیابی قرار دهیم نیازمند ایجاد بستری لازم برای گردش اطلاعات آزاد هستیم. امروز اگر به مسئولی تذکر داده می‌شود که در مسئولیت خود کوتاهی کرده یا اینکه به وزیری اعلام می‌شود که موفقیتی به دست آورده‌ای به صورت احساسی و گمانه‌زنی است که به مسئولین نمره می‌دهیم. در حالی که اگر بخواهیم به صورت دقیق این امتیاز را بدهیم اولا باید یک موسسه نظرسنجی این کار را مبتنی بر روش‌های علمی انجام دهد و در ثانی این نظرسنجی باید از سوی مردم صورت گیرد. در این صورت می‌توان توفیق دولت یا عدم توفیق دولت را مورد سنجش قرار داد.