توافق دو قدرت منطقهای
در عالم سیاست و تحلیل سیاسی میتوانید همه پدیدهها را به شکلی که دلخواه خودتان هست به هم مرتبط کنید ولی اصول تحلیل و روشمند تحلیل کردن به ما اجازه نمیدهد هر چیزی را به هر چیز دیگر ارتباط دهیم. یعنی مثلا بحث مذاکرات ایران و عربستان سعودی یک موضوعی است که هم تاثیرات روابط دوجانبه دارد و هم در سطح منطقهای تاثیرگذاری خاص خودش را دارد و هم در سطح بینالمللی. این موضوع طی چند سال گذشته به گونهای که سه دور مذاکرات در دولت آقای روحانی و دو دور هم در دولت آقای رئیسی انجام شد و از اول هم چون مهمترین مسائل بین ایران و عربستان جنبه امنیتی داشت پرونده دست افرادی بود که طرف امنیتی بودند. و به همین دلیل شورای عالی امنیت ملی و شخص دبیر شورای عالی امنیت ملی این موضوع را در عالیترین سطح در دور ششم دنبال کردند. یعنی مسئله این نیست که وزارت خارجه کنار گذاشته شده بلکه موضوع اصلی مسائل امنیتی بوده و از کمک وزارت خارجه و در تیم مذاکره کننده از افراد امنیتی و دیپلماتیک و سیاسی نیز بهره بردهاند. ضمن اینکه موضوع مسائل بین ایران و عربستان مدیریت شد که اسیر بازیهای رسانهای نشد. چون خیلی مهم بود که این مسئله وارد جناح گرایی و گروه گرایی نشد و وقتی به نتیجه رسید اعلام شد و بعد از 7 سال روابط دوجانبه از سر گرفته شد. ایران و عربستان واقعا میتوانند به همدیگر خیلی کمک کنند و از نظر منطقهای هم اولین تاثیرش در یمن خواهد بود. برای عربستان که هزار و پانصد کیلومتر مرز مشترک با یمن دارد، بسیار حائز اهمیت است که بتواند شرایط صلح پایدار را در یمن و در خلیج فارس تامین کند و این امر بدون همکاری ایران عملا امکان پذیر نبود چون ایران و عربستان دو قدرت منطقهای هستند و هیچکدام نمیتوانند همدیگر را حذف کنند. بعد از یمن، در لبنان که مدتهای مدیدی است که در حالت بلاتکلیفی در تعیین دولت و رئیس جمهور است و در شرایط بسیار دشواری از لحاظ اقتصادی قرار دارد. اینکه ایران و عربستان باهم به توافق رسیدند، طرفداران ایران در بین شیعیان لبنان و طرفداران عربستان در بین سنیهای لبنان اگر با هم همکاری کنند، میتوانند مشکلات را در لبنان کاهش دهند. بعد از آن مسئله عراق و سوریه است که همه تحت تاثیر جنبههای مثبت این توافق قرارمیگیرند. از آنطرف اسرائیل برنامهریزی زیادی کرده بود که صلح ابراهیم راه بیندازد و با ترساندن از ایران کشورهای منطقه را ترغیب کند که با اسرائیل روابط برقرار کنند و مشروعیت سازی میکرد ولی تمام این برنامه دچار مشکل شد. چون توافقی که بین ایران و عربستان ایجاد شده همانطور که نخست وزیر قبلی و وزیر خارجه قبلی اسرائیل اذعان کرده، همانند یک شوک است و یک شکست فضاحت بار برای اسرائیل در منطقه خلیج فارس محسوب میشود. از نظر بینالمللی هم چین در حیاط خلوت رقیب خودش یعنی آمریکا یک اقدام صلح آمیز انجام داده و آمریکاییها نمیتوانند از این اقدام چین هیچ اشکالی بگیرند چون در راستای برقراری صلح و ثبات است. چین میداند که بخش عمدهای از نفت خود را در منطقه خلیج فارس از ایران و عربستان و عراق تامین میکرد و از سرگیری روابط بین ایران و عربستان به برقراری ثبات و امنیت در منطقه خلیج فارس کمک میکند و بهرهبرداران آن چین، ژاپن و کره جنوبی هستند که بخش عمدهای از نفت خود را از این منطقه تامین میکنند. بنابراین خیلی مهم است توجه داشته باشیم که چین توانسته در حیاط خلوت آمریکا یک توافق بزرگ را اعلام کند و بخش تکمیلی آن همانطور که اعلام شده، نشست اعضای شورای همکاری خلیج فارس بهاتفاق ایران است که یک نشست مشترک با میانجیگری چین است. کل این روند تاثیرش در سطح دوجانبه و منطقهای و بینالمللی است. در سطح بینالمللی همان رقابتهای چین و آمریکاست که چین از این ماجرا بهرهبرداری خودش را کرده و بخصوص زمان اعلامش هم درست وقتی بود که آقای شی برای سومین دوره پیاپی پنجساله کار خودش را شروع کرد. یعنی درست همان روزی که کنگره خلق چین آقای شی را برای سومین بار انتخاب کرد، این خبر هم اعلام شد که یک نقشآفرینی جدیدی در عرصه بینالمللی برای چینیها آنهم در منطقه بسیار مهم خلیج فارس است.
