قلعه پرندگان

ممکن است شما هم نام محله‌ای در شهر یا روستاهایی که زندگی می‌کنید، به گوشتان خورده باشد یا بر حسب عادت آن نام را تکرار کرده و به نوعی به آن عادت کرده باشید بی آنکه ریشه آن نام را بدانید و اینکه از کجا آمده. در تهران محلاتی با نام‌های عودلاجان، سنگلج،‌ چاله میدان، لولاگر، منیریه و... وجود دارد که هر کدام به گوشه‌ای از تاریخ شهر برمی‌گردد. در این شماره می‌خواهیم شما را با ریشه محله قلعه مرغی آشنا کنیم.
قلعه مرغی محله‌ای در جنوب غربی تهران در محدوده جوادیه، خانی‌آباد‌نو و خزانه فلاح واقع شده. قلعه‌ای بوده که از اواسط دوره ناصرالدین‌شاه قاجار در آن مرغ پرورش می‌دادند، به همین خاطر به این نام شهرت پیدا کرده. اما در سال ۱۳۰۱ش، در اراضی قلعه‌مرغی، اولین فرودگاه ایران برای فرود هواپیماهای نظامی انگلیسی که در پایان جنگ جهانی اول پروازهای نمایشی در تهران اجرا می‌کردند، احداث شد که ابتدا فرودگاه قلعه‌مرغی و بعدتر، فرودگاه شکاری نیروی هوایی نام گرفت. با احداث فرودگاه و سپس پادگان، قلعه‌مرغی به منطقه‌ای نظامی وابسته به نیروی هوایی ایران تبدیل شد. بعدها در فرودگاه مانُورهای نیروی هوایی برگزار می‌شد که امروزه به دانشگاه پرواز نیروی هوایی تبدیل شده. در مجاورت پادگان، مجتمع‌های پزشکی و ورزشی هوانیروز قرار دارد، و در نزدیکی آن یک پل احداث شده. قلعه‌مرغی در گذشته از دهات دهستان غار بود، امروز محله‌ای مسکونی در شهر تهران است و نام خیابان قلعه‌مرغی به محبوبه متحدین تغییر پیدا کرده. در مجاورت آن چند پارک قرار دارد از جمله پارک قلعه‌مرغی که ۰.۶ هکتار وسعت دارد. بزرگراه تندگویان، پس از خانی‌آباد‌نو، به بزرگراه قلعه‌مرغی می‌پیوندد.
بد نیست بدانید که تهران قدیم با تاریخ چندهزار ساله که امروزه به‌عنوان پرجمعیت‌ترین شهر ایران شناخته می‌شود، در ابتدا روستایی از توابع ری به شمار می‌رفت. در دوره شاه طهماسب اول صفوی، برای مشخص کردن محدوده شهر اطراف شهر تهران حصارکشی و پنج دروازه برای ورود به شهر احداث شد. این حصار که به حصار طهماسبی یا حصار صفوی شهرت داشت، در دوره قاجار به‌علت گسترش شهر تهران از بین رفت و به‌جای آن خندق و باروهای جدیدی با نام حصار قاجاری دورتادور شهر ساخته شد و تعداد دروازه‌های شهر تا پایان دوره قاجار به ۱۲ عدد رسید و وسعت شهر سه تا چهار برابر دوره صفوی افزایش یافت.