مرگ یوز و خطای یوزباشی
آرمان ملي: مُرد؛ تلف شد؛ جان باخت؛ منقرض شد؛ اينها تيترهايي بودند که روز گذشته بعد از مرگ پيروز تنها توله يوز آسيايي بازمانده از جفتگيري ايران و فيروز در رسانهها به چشم ميخورد. ماجراي پيروز يکي داستانيست پر آب چشم. از حساسيتها و توجهات به زايمان مادرش و دوربينهايي که روي لحظه به دنيا آمدنش زوم کرده بودند و آن سزارين پيچيده و بعد هم نخوردن شير مادر و نسخههايي که دامپزشکان متولي او برايش ميپيچيدند. پيروز روز به روز قد ميکشيد و هر چند روز يکبار، يک عکس جديد از او در رسانهها منتشر ميشد. ارائه اخبار مربوط به پيروز و بدل شدن او به اولين سلبريتي حيواني، بخشي از روتين زندگي انسانها شده بود و لااقل کسي ديگر انتظار مرگش را نداشت آن هم به دليل بيماري کليوي.
خطاي پزشکي
مي گويند حيوانات درکي از بيماري ندارند و چنانچه در طبيعت دچار آسيب شوند، از ساير گروه جدا شده، به گوشهاي رفته و دست به خودکشي ميزنند؛ به بياني خود را راحت ميکنند. مشکل کليوي هم يکي از حادترين مشکلات حيوانات است. زماني که پيروز، توله يوز آسيايي به بيماري کليوي مبتلا شد، پزشکان دياليز او را شروع کردند؛ دياليزي که به نظر نميرسيد درمان درد او باشد و قرار است تنها مرگش را به تعويق بيندازد. مسئولان گفتند قرار است دياليز او را ادامه دار انجام دهند و امکان پيوند کليه را هم بررسي کنند. يک روز پيش از مرگ پيروز، غلامرضا ابدالي، مديرکل دفتر حفاظت و مديريت حيات وحش سازمان حفاظت محيط زيست با بيان اينکه در صورت برطرف نشدن نارسايي کليوي پيروز هر 24 ساعت احتياج به دياليز دارد. او ادامه داده بود که در حال حاضر دامپزشک پيروز «پيتر کالدوِل» از آفريقاي جنوبي است و تجويز داروها با مشورت او صورت ميگيرد. ابدالي، علت بيشتر نارساييهاي پيروز را اين دانسته بود که «اين توله يوز اصلاً شير مادر نخورده و در محيط آزمايشگاهي پرورش يافته است. اگر از شير مادر يک تا دو هفته تغذيه ميکرد، تمام دستگاههاي بدنش قوي ميشد و ريزفکتورهاي مورد نياز براي ايمني بدن را دريافت ميکرد و اين نارساييها پيش نميآمد.» اما افشاي يک سند در روز مرگ فيروز ابهاماتي را در خصوص مرگ پيروز به وجود آورد. طبق گزارش دکتر پيتر کالدول از مرکز پرورش يوزپلنگ آفريقايي براي مشاوره و ويزيت «پيروز» به ايران آمده بود، و تاريخ و امضاي آن متعلق به 4 خرداد ماه است، تاييد ميشود که پيروز از همان ابتدا مبتلا به نارسايي کليه است. براساس اين گزارش و آنچه که پيام محبي، دامپزشک گفته، از ابتدا آنتيبيوتيکي که براي پيروز تجويز شده، اشتباه بوده است و همين موضوع ميتواند يکي از دلايل مهم ابتلاي توله يوز به نارسايي کليه باشد. بحث تجويز اشتباهي که مطرح ميشود، تخصص و مهارت در نگهداري و مراقبت از پيروز هم مطرح ميشود. منتقدان ميگويند که پيروز به افراد اشتباهي سپرده شده بود. و متوليان امر بيشتر وقت و هزينه خود را صرف تبليغات ميکردند تا نگهداري از پيروز. دامپزشکان به هم ژن بودن پدر و مادر پيروز اشاره ميکنند و ميگويند اين توله يوز ميتوانسته مستعد بيماريهايي باشد از جمله همين نارسايي کليوي و براي همين بايد مراقبتهاي ويژهاي از او به عمل ميآمده و حالا هم که بحث بارداري مجدد مادر پيروز يعني ايران مطرح شده، هيچ بعيد نيست که همين پروسه پيروز هم در مورد توله يوزي که معلوم نيست زنده به دنيا بيايد يا نه مطرح است. همچنين گفتهاند از اشتباهاتي که در مورد پيروز، صورت گرفت، بحث سزارين زود هنگام هم مطرح ميشود.
نميدانيم حامله است يا نه!
اما در حالي که روز گذشته و همزمان با مرگ پيروز، بحث حامله بودن مادر پيروز بالا گرفت، محيط زيست، اين موضوع را از سر خود باز کرد و گفت: حامله بودن يوزپلنگ ايران را نه تاييد ميکنيم نه رد اما جفتگيري ايران در تاريخ پنجم بهمن ماه امسال موفق بوده!مقام ارشد سازمان محيط زيست گفته در اين باره که در چه تاريخي سونوگرافي ايران بايد انجام شود، گفته 45 تا 50 روز بعد از جفتگيري موفق ميتوانيم ايران را سونوگرافي کنيم تا بدانيم باردار است يا نه. بهرامعلي ظاهري مديرکل حفاظت محيط زيست استان سمنان با بيان اينکه سونوگرافي ايران نياز به بيهوشي دارد؛ توضيح داده که سونوگرافي کردن يا نکردن ايران به تصميم کميته تخصصي يوز وابسته است. اگر متخصصان سازمان محيط زيست و کارشناسان به اين جمع بندي برسند، ايران سونوگرافي ميشود. او تاکيد کرد که بدون سونوگرافي نميتوانيم درباره باردار بودن يا نبودن ايران نظر قطعي بدهيم. همانطور که ميدانيم، سال قبل براي اولين بار جفتگيري ايران انجام و باردار شد. ارديبهشت ماه، زايمان کرد؛ سه توله به دنيا آورد که هر سه نر بودند؛ دو توله در روزهاي ابتدايي تلف شدند و پيروز ماند تا روز گذشته.
پيروز در مجلس
اما به نظر ميرسد ماجراي پيروز آنقدر مهم بوده که به مجلس هم کشيده شده؛ ايسنا در روز گذشته نوشت که جلسه ويژه فراکسيون محيط زيست مجلس براي مرگ يوز ايراني برگزار ميشود با اين توضيح که «در پي تلف شدن «پيروز» توله يوزپلنگ ايراني، فراکسيون محيطزيست مجلس شوراي اسلامي نشست ويژهاي جهت بررسي علل و عوامل مربوطه و بررسي اقدامات صورت گرفته با مسئولان سازمان حفاظت محيط زيست و جمعي از دامپزشکان و کارشناسان ساعت 13:30 روز سهشنبه 9 اسفند ماه 1401 در مجلس شوراي اسلامي برگزار ميکند.» پيروز تلف شد و مرد و انتقادات کارشناسان همچنان ادامه دارد که ميگويند: «چرا بايد تلاش ميشد که از پيروز و پروژه احياي يوز ايراني اين همه تصوير نمايشي منتشر ميشد و در مردم اين همه توقع و انتظار ايجاد ميشد که حالا با خبر مرگ پيروز، همه دچار ياس و سرخوردگي شوند؟ چرا به مردم اميد بيهوده داديد؟»
