شيوع ترسناک آنفلوآنزاي پرندگان

دانشمندان با ابراز نگراني از اينکه آنفلوآنزاي پرندگان در سراسر جهان در حال شيوع است که عمدتا پرندگان وحشي و طيور را مبتلا مي‌کند و به تازگي به پستانداران نيز رسوخ کرده و چند مورد از ابتلاي انساني آن نيز گزارش شده است، مي‌گويند اگر قرار باشد اين بيماري ميان انسان‌ها شيوع يابد، چند داروي ضد ويروسي در دسترس است، اما ساخت واکسن براي آن به زمان نياز دارد و مشخص نيست ميزان تلفات آن چقدر باشد. انبوهي از ويروس‌هاي آنفلوآنزا در سراسر جهان جمعيت پرندگان را فرا گرفته و به تازگي به پستانداران نيز رسيده است. اگر اين ويروس موسوم به H5N1 توانايي انتشار ميان انسان‌ها را به دست آورد، ممکن است با يک بيماري همه‌گير و مرگبار ديگر مواجه شويم. در ژوئيه 2005 گزارش‌هاي رسمي در مورد همه‌گيري ويروس H5N1 در مرز برخي کشورها منتشر شد. در اواخر آن ماه، روسيه و قزاقستان هم گسترش آنفلوآنزاي پرندگان را گزارش کردند و گفتند عامل بيماري، ويروس H5N1 است. در اين گزارش‌ها به مرگ چندين پرنده مهاجر هم اشاره شده بود که ارتباط ميان پرندگان آبزي وحشي و پرندگان اهلي از راه منابع آبي مشترک مي‌دانستند. اين نخستين گسترش ويروس H5N1 در سطح بالا در هر دو کشور بود. با بررسي‌هاي صورت گرفته، هر دو کشور پيش از اين همه‌گيري، از اين ويروس پاک بودند. از زمان نخستين گزارش‌ها، شيوع اين ويروس در طيور موجود در روسيه که دامنه شيوع آن تنها به صورت محدود در سيبري بود، اين ويروس شروع به گسترش به سمت غرب نمود تا حدي که شش ناحيه مجزاي ديگر را نيز آلوده کرد. موارد ابتلاي انسان به اين بيماري تنها در چهار کشور ويتنام، تايلند، اندونزي، کامبوج و جديدترين مورد در کشور اکوادور مشاهده شده‌ است. هفته گذشته، تدروس آدانوم گبريسوس، رئيس سازمان بهداشت جهاني(WHO) گفت که اگرچه خطر انتقال اين ويروس به انسان کم است، اما نمي‌توانيم تصور کنيم که اين رخ نخواهد داد و بايد براي هر تغييري در وضعيت موجود آماده شويم. اکنون اين سوالات ترسناک در مجامع علمي پيش آمده است که آيا آنفلوآنزاي مرغي مي‌تواند موجب پاندمي يا همان همه‌گيري بعدي انساني شود؟ آيا انتشار ويروس از پرندگان به پستانداران مي‌تواند انسان را در معرض خطر قرار دهد؟ آيا ما براي يک بيماري همه‌گير ديگر آماده هستيم؟در طول 18 ماه گذشته، بزرگ‌ترين شيوع آنفلوآنزاي پرندگان رخ داده و جمعيت پرندگان را در سراسر جهان به شکل قابل توجهي از بين برده است. اما اخيراً آنفلوآنزاي پرندگان به پستانداران نيز سرايت کرده است. هفته گذشته، کشور پِرو از مرگ 585 شير دريايي خبر داد. اين يعني اينکه اگر اين ويروس براي انتقال از پستاندار به پستاندار جهش يافته باشد، مي‌تواند يک گام مياني براي انتقال ميان انسان به انسان باشد. اما اين تهديد چقدر نگران کننده است؟آنفلوآنزاي پرندگان تاکنون 15 ميليون پرنده اهلي را کشته و منجر به معدوم شدن بي‌سابقه 193 ميليون پرنده ديگر از اکتبر 2021 تاکنون شده است. اين ويروس شايع از اروپا و آسيا به آمريکاي شمالي سرايت کرد و پس از مدت کوتاهي به جمعيت پرندگان در آمريکاي جنوبي و مرکزي گسترش يافت. اما حالا ديگر محدود به پرندگان نيست. در ايالات متحده، فهرست پستانداران وحشي که به دليل شيوع آنفلوآنزاي پرندگان کشته يا معدوم شده‌اند، در حال افزايش است. خرس گريزلي در ايالات نبراسکا و مونتانا، روباه قرمز در ايالت مونتانا، شش راسو و راکون در ايالت اورگان، خرس کودياک در ايالت آلاسکا و غيره. داستان اين همه‌گيري احتمالي جديد مانند نماهاي آغازين يک فيلم آخر الزماني در حال پخش است. به عنوان مثال در گاليسياي اسپانيا بيش از 50 هزار راسو در مزرعه پرورش راسو قرباني شده‌اند و در سواحل لاکرونيا(La Coruña) بيماري و مرگ 27 مرغ دريايي شناسايي شده است که به ابتلا به آنفلوآنزاي پرندگان مشکوک هستند. اما در حال حاضر يک اتفاق ترسناک رخ داده و آن، جهشي است که اولين مورد انتقال مستقيم آنفلوآنزاي پرندگان را از پستانداران به پستانداران ممکن کرده است. تنها پنج مورد آنفلوآنزاي پرندگان انساني در سال گذشته وجود داشته است، اما موارد ابتلاي انساني آنفلوآنزاي پرندگان H5N1 طبق گفته سازمان جهاني بهداشت 53 درصد مرگ و مير داشته است.