دانــستنیهـــا
کاهش کلسترول با مصرف «شويد»
«شويد» در کنار طعم بينظيرش، داراي خواص بيشمار و ويتامينها و مواد معدني فراوان است. شويد هم در غذاهاي مختلف استفاده ميشود و هم در نان و بهصورت خام و… . شويد با داشتن آنتياکسيدان فراوان در تقويت سيستم ايمني و پيشگيري از سرطان نقش پررنگي دارد. همچنين شويد به کاهش کلسترول نيز کمک بسيار ميکند. در ادامه با خواص «شويد» آشنا ميشويد.
خواص ضدسرطاني
شويد بهخاطر وجود 3 مونوترپن (ليمونن، کاروون، آنتوفران) داراي خاصيت ضدسرطان است. مونوترپنها، آنزيمهايي موسوم به ﮔﻠﻮﺗﺎﺗﯿﻮن اس. ﺗﺮاﻧﺴﻔﺮاز (glutathione-S-transferase) را تحتتأثير قرار ميدهند و با تحريک اين آنزيمها مانع از پا گرفتن سرطان در بدن ميشوند. گلوتاتيون بهطور کلي نوعي آنتياکسيدان مؤثر است و مونوترپنها به تقويت فعاليت آنزيمي آن کمک ميکنند. شويد، علاوهبر مونوترپنها و…، حاوي آنتياکسيداني قوي براي مقابله با سرطان هم هست و توانايي بدن در مبارزه با سرطان را دو برابر ميکند.
حاوي آنتياکسيدان
مونوترپنها و زردينههاي قوي موجود در شويد که وايسنين (vicenin) و کائمفرول (kaempferol) نام دارند، موجب کمکرساني به مولکولهاي آنتياکسيدان ميشوند. آنها به مولکولهاي اکسيداتيو خطرناک در سلولها متصل ميشوند و مبارزهاي جانانه ميان مولکولهاي اکسيداتيو و و مواد مفيد موجود در شويد شکل ميگيرد. مولکولهاي اکسيداتيو باعث بروز مشکلات و بيماريهاي مختلفي در بدن ميشوند. از جمله بيماريهايي که اين مولکولها در وقوع آنها نقش دارند، سرطان و انواع ديابت است. آنتياکسيدانها اولين خط دفاعي بدن در برابر اين راديکالهاي آزاد خطرناک هستند و از خطر ابتلا به بيماريهاي مزمن در بدن ميکاهند. ويتامين C يا اسيدآسکوربيک هم نوعي آنتياکسيدان قوي است که بهوفور در شويد يافت ميشود. اين ويتامين هم از بدن در برابر ابتلا به بيماريهاي مختلف جلوگيري ميکند و در تقويت سيستم ايمني و کاهش التهاب بدن هم نقش مهمي دارد.
کاهش کلسترول
برگهاي شويد ميتواند موجب کاهش کلسترول بشود. مطالعهاي در اين حوزه روي موشها انجام گرفته و مشخص شده است که مصرف عصاره و قرص شويد در موشهايي با کلسترول بالا باعث ايجاد اثرات مثبتي روي پروفايل ليپيدي آنها شده است. علاوهبرآن، اثرات شويد روي آنزيمهاي کبد، بيان ژني و فعاليت عمومي آنزيمها هم تاثيرات مثبتي نشان داده است. در اين پژوهش، موشهايي که از شويد استفاده کرده بودند يعني گروه کنترل، نسبت به گروهي که شويد دريافت نکرده بودند، تغييرات مثبت چشمگيري در پروفايل ليپيدي، سطح گلوکز و تعداد آنزيمهاي کبدي داشتند.پژوهشي مشابه روي انسان هم نشان از اثرات مثبت شويد روي انسان داشت. در اين آزمايش، در گروه کنترلي که شويد مصرف کرده بودند، کاهش کلسترول و سطح تريگليسيريد ديده شده بود. البته ميزان HDL يا کلسترول خوب يا اصلا تغييري نکرده يا تغييراتش بسيار جزئي و نامشهود بود.
بهبودهاضمه
شويد بهعنوان درماني خانگي براي رفع مشکلات متعددي استفاده ميشود. مثلا براي درمان بياشتهايي، درمان نفخ شکم، تحريک توليد صفرا و آب گوارشي (digestive juices) کاربرد دارد. آب گوارشي از لوزالمعده ترشح ميشود و شامل آنزيمهايي است که کربوهيدرات، چربي و پروتئينهاي غذا را تجزيه ميکند. روغنهاي موجود در شويد باعث افزايش صفرا و آب گوارشي ميشوند. يکي ديگر از خواص شويد براي دستگاه گوارش، درمان يبوست و کمک به حرکات روده است. مونوترپنِ کاروُون يکي ديگر از منابع مفيد شويد براي بهبود عملکرد دستگاه گوارش است و به رفع ناراحتيهاي معده و تخليهي گاز آن کمک ميکند. از برگهاي شويد ميتوان براي درست کردن دمنوش گياهي هم استفاده کرد. دمنوش برگ شويد براي معده بسيار مفيد است. از جمله مزاياي دمنوش ميتوان به تسکين معده، رفع سوزش معده، تخليهي گاز و رفع سوءهاضمه اشاره کرد.
خواص ضدميکروبي
کاروون موجود در شويد بهعنوان ترکيبي جادويي شناخته ميشود. اين ماده در ايجاد آرامش، بهبود عملکرد معده وهاضمه و جلوگيري از سرطان مفيد است. ضمن اينکه خواص ضدميکروبي و ضدقارچ هم دارد. روغنهاي موجود در شويد در برابر انواع باکتريها مقاومت ميکنند. شويد در برابر 5 نوع باکتري از جمله استافيلوکوکوس اورئوس مقاوم است. علاوهبرآن، شويد در برابر رشد قارچ کانديدا هم ايستادگي ميکند. اين قارچ خطرناک مشکلات زيادي نظير مِهمغزي، مشکلات معده، اضطراب و افسردگي بهوجود ميآورد. خواص ضدميکروبي شويد باعث رفع عفونتهاي ميکروبي ميشوند که منجر به توليد زخمهاي باز و بريدگيهاي پوستي شدهاند.
ضدالتهاب
قرنهاست که از شويد براي خواص ضدالتهابي آن در نقاط مختلف دنيا استفاده ميشود. يکي از خواص شويد درمان التهاب مفاصل است. براي رفع التهاب در بدن بهتر است از داروهاي گياهي استفاده شود، زيرا مواد شيميايي مانند داروهاي ضدالتهاب غيراستروئيدي، عوارض جانبي بسيار نامطلوبي دارند. وجود شويد در آشپزخانهتان براي مبارزه با انواع التهاب بدني، ايدهي خوبي است. بسياري از شواهد و مطالعات نشان ميدهند که التهاب نهتنها يکي از علائم بيماريهاي مزمن است، بلکه عاملي اساسي در پيشرفت بيماريها نيز بهشمار ميرود. بهکمک خواص شويد ميتوان از شر اين مشکلات رهايي پيدا کرد.
تقويت استخوانها
علاوهبر مواد معدني، مونوترپنها، آنتياکسيدان و ساير مواد مفيدي که در شويد وجود دارد، ماده بسيار مفيد ديگري هم در آن ديده ميشود و آن ماده چيزي نيست جز کلسيم. شويد منبعي غني از کلسيم است که به تقويت و استحکام استخوانها و دندانها کمک ميکند. کلسيم، مادهاي حياتي و واجب براي حفظ استخوانها و تراکم معدني آنهاست. البته برخي از افراد در برشمردن اهميت و خواص شويد براي جلوگيري از شکستگي زيادي اغراق ميکنند، ولي در هر حال اين گياه خوشبو، مادهي معدني مفيدي است که بايد در رژيم غذاييتان، آن را لحاظ کنيد. مصرف کلسيم و ويتامين D در کنار هم ميتواند از مشکلاتي نظير نرمي استخوان ممانعت کند. برگهاي «شويد» بينهايت سرشار از کلسيم بوده که براي سلامت استخوانها مفيد است. مصرف «شويد» ميتواند به دوري از بيماريهاي نظير پوکياستخوان و شکستگيهاي مکرر کمک کند. گنجاندن «شويد» در رژيم غذايي به حفظ استخوانهاي قوي در افراد مسن کمک ميکند.
