هشدار پایان گاز برای دومین دارنده ذخایر گازی جهان!
آرمان ملي: بحران گاز با قطع گاز صنايع و گامهاي لرزان در بخش خانگي در زمستان امسال رو به پايان است اما آنچه بديهي است ضرورت برنامهريزي براي کشوري با عنوان دومين دارنده ذخاير گازي و سومين توليدکننده گاز در جهان با وجود منابع مشترک غني با قطر؛ کشوري که حتي وسعت يکي از محلههاي پايتخت ايران را ندارد، است. کارشناسان معتقدند هرچند پشتسرگذاشتن بحران گاز در زمستان امسال بدون قطع گاز خانگي يک موفقيت است. به گفته کارشناسان سرمايهگذاري، انتقال تکنولوژي نوين از ضرورياتي به شمار ميآيد که در صورت فقدان آن سالهاي بحرانيتري را پيش روي خود خواهيم داشت.
سوء مديريت گازي
مرتضي بهروزي فر، کارشناس انرژي، در اين خصوص به «آرمان ملي» گفت: ايران داراي جايگاه سومين توليد گاز و دومين کشور داراي ذخاير گازي در جهان را داراست در حالي که داراي منابع گازي فراواني است اما به دلايل مختلف از جمله تحريم امکان بهرهبرداري از تمام تواناييهاي خود را ندارد اين درحالي است که قطر با 77 ميليون تن ظرفيت توليد گاز قصد افزايش اين ميزان به حدود 130 ميليون تن را دارد اما ايران به دليل تحريمها ظرفيت توليد پايينتري را دارد که اين امر پيامدهاي منفي بسياري را براي ما دنبال خواهد داشت از سوي ديگر کاهش ظرفيت برداشت ايران از ذخاير مشترک با قطر علاوه بر متضرر شدن ما باعث انتقال سيال منابع نفت و گاز مشترک به سمت مقابل يعني کشور قطر خواهد شد. او ادامه داد: سرمايهگذاري و نبود فناوري مناسب از جمله مشکلاتي است که با آن مواجه هستيم و به همين دليل قادر به افزايش توليد و بهرهگيري از فرصتهاي پيش آمده مانند جنگ روسيه و اوکراين و نياز اروپا نيستيم. از سوي ديگر امکان استفاده از سرمايهگذاريهاي خارجي را نداريم که در صورت رفع آن شاهد انتقال تکنولوژي در صنعت نفت و گاز و درآمدزايي مطلوبي حاصل از آن بوديم اما در حال حاضر به دليل از دست دادن فرصتها امکان جذب سرمايه و فناوريهاي نوين را از دست داده و مصرف داخلي نيز افزايش چشمگيري يافته است. اين کارشناس انرژي ادامه داد: چنانچه مشکلات مربوط به صنعت گاز مانند رشد سرمايهگذاري حل نشود، دامنه اين معضل به ديگر بخشهاي انرژي نيز سرايت خواهد کرد و در سالهاي آينده وضعيتي دشوارتر از سالجاري خواهيم داشت.
جمعآوري گازهاي فلر؛ روزنه اميد
او اضافه کرد: اجراي طرح جمعآوري گازهاي فلر روزنه اميدي براي بهبود ايجاد کرده است، چراکه با جمع آوري گازهاي فلر در مرحله نخست و ممانعت از سوزاندن گازهاي فلر مانع از آلودگيهاي زيست محيطي در کشور ناشي از انتشار مقدار زياد گوگرد متصاعد شده از فرآيند سوخته شدن آنها در کشورو بارانهاي اسيدي متعاقب آن ميشويم هرچند تکنولوژي ايران در اين زمينه قابل مقايسه با ديگر کشورهاي پيشرفته نيست اما برداشتن گامهاي در اين خصوص اميدوارکننده است، چراکه اين گاز در واقع همان گازي است که تصفيه و وارد شبکه خطوط لوله ميشود و اگر اقدامات مفيد ديگري همراه با سرمايهگذاري و تامين تکنولوژي دراين زمينه صورت گيرد ميتوانيم به رفع مشکلات کشور در حوزه ناترازي گاز اميدوار باشيم. بهروزيفر معتقد است: با وجود چالشهاي فراوان در حوزه گاز اما با قطع گازِ خانگي مواجه نشديم . کشور نياز به برنامهريزي در حوزه افزايش توليد، بهينهسازي مصرف و اجراي پروژههاي ذخيرهسازي زيرزميني دارد تا در پيک مصرف مشکل را حل کند بنابراين بايد اين مشکلات را حل کنيم و وقت زيادي هم نداريم زيرا زمستان سال بعد حتما سختتر از امسال خواهد بود.
سايه تحريم را از کشور حذف کنيم
او بيان کرد: به نظر ميرسد تنها راه و اولين قدم حل مشکل برجام و بعد تعامل با دنياست و بايد بتوانيم سايه تحريم را از اقتصاد کشور حذف کنيم و تا اين مشکلات رفع نشود اتفاق قابل ملاحظهاي رخ نخواهد داد که اميدوار باشيم براي سالهاي بعد مشکلات کمتر شود و بتوانيم وارد بازارهاي جهاني گاز شويم. اين کارشناس حوزه انرژي بيان داشت: اکنون حجمي از گاز را به عراق و ترکيه صادر ميکنيم اما اگر روند توليد و مصرف به شکل امروز ادامه داشته باشد مسلما يک واردکننده خواهيم بود اما اگر حتي نياز به واردات داشته و پول نداشته باشيم امکان واردات هم نخواهيم داشت بنابراين اگر مسائلمان با دنيا حل نشود و نتوانيم نفت را بفروشيم پولي نداريم که گاز را وارد کنيم و صرف اينکه بخواهيم واردات هم داشته باشيم اين امکان را نداريم چراکه درآمد نفتي نداريم. بر اساس اين گزارش، نزديک به 240 ميليارد دلار سرمايه نياز است تا ايران در هشت سال آينده تبديل به واردکننده گاز نشود و اين واقعيت بغرنجي است که جواد اوجي، وزير نفت هم به آن اشاره کرده است از سوي ديگر مالک بزرگترين ميدان گازي جهان حالا در روزگار سخت تحريم و در غياب سرمايهگذاري و تکنولوژي روز دنيا به زحمت ميتواند نياز گازي بازار داخلي خود را تأمين کند.
کاهش روزانه 28 ميليون مترمکعب گاز در ميدان پارس جنوبي
اين گزارش ميافزايد: پارس جنوبي که يکي از بزرگترين ميدان گازي جهان است نتوانسته است مانع کسري گاز در ايران شود و ايران از بزرگترين ميدان گازي جهان چيزي حدود 700 ميليون مترمکعب گاز برداشت ميکند و اين رقم کمتر از نياز بازار داخلي است و البته نيازي که البته سال به سال تشديد ميشود به طوري که در سال 99 وزارت نفت کسري گاز فصول سرد را حدود 150 تا 160 ميليون مترمکعب برآورد کرد که در سال 1400 به حدود 200 ميليون مترمکعب رسيد و حالا کسري گاز فصول سرد سالجاري بين 230 تا 250 ميليون مترمکعب تخمين زده ميشود. اين درحالي است که جواد اوجي، وزير نفت سال گذشته درباره علت کسري گاز به رشد 10درصدي مصرف و عقبماندگي توليد از مصرف اشاره کرده بود و امسال هم کسري گاز تصاعدي بوده و بنا بر اعلام جلال نورموسوي، مدير گازرساني شرکت ملي گاز ايران، روزانه 250 ميليون مترمکعب کسري گاز در کشور وجود دارد. 37 درصد از متوسط سالانه گاز کشور در بخش خانگي و تجاري، 33 درصد نيروگاهي و 30 درصد باقيمانده در بخش صنايع و حملونقل مصرف ميشود. براساس آمار، از 33 درصد گاز کشور که به مصرف بخش نيروگاهي ميرسد، 84 درصد برق کشور را توليد ميکند و اين به آن معناست که نهتنها گاز مهمترين تأمينکننده انرژي در ايران است، بلکه براي توليد برق هم وابستگي بسيار زيادي به آن وجود دارد و کمبود گاز ميتواند منجر به کمبود برق شود که در اين ميان دولت براي قطعنشدن گاز خانگي ناچار شده است گاز صنايع را سهميهبندي کند و به همين دليل صنايع مجبور شدهاند به جاي گاز از مازوت آلاينده استفاده کنند و در مواقعي آلودگي هوا در ايران رکوردهاي جهاني را شکسته است البته ماجرا به همين جا ختم نميشود و توليد گاز نهتنها از مصرف عقب مانده است، بلکه براي نگهداشت سطح فعلي توليد نياز به سرمايهگذاري کلاني است.
هشدار رسمي براي گاز
هاشم اورعي، کارشناس انرژي و استاد دانشگاه شريف، در اين خصوص معتقد است: فقط در پارس جنوبي روزانه 28 ميليون مترمکعب کاهش توليد داريم و در سال 1410 ناترازي روزانه 400 ميليون مترمکعب خواهد بود؛ يعني بيش از 50 درصد کل مصرف امروزمان کسري خواهيم داشت. به گفته اين استاد دانشگاه، پيش از اين در پژوهشي که 13 سال پيش انجام شده بود، وضع کنوني به روشني ترسيم شده بود ولي به آن توجهي نشد. اورعي توضيح ميدهد: طبق يک بررسي در سال 88 هشدار داده شده بود که از سال 1400 به بعد به ناترازي فزاينده ميرسيم و اکنون بعد از 13 سال نه در وزارت نيرو و نفت بلکه در مجلس بهتازگي به اين موضوع پرداخته ميشود.
نياز 240 ميليارد دلاري صنعت گاز به سرمايه
رضا پديدار، رئيس کميسيون انرژي اتاق تهران گفت: صنعت گاز ايران براي حفظ ميزان فعلي توليد گاز در کوتاهمدت به حدود 50 ميليارد دلار، در ميانمدت به 90 تا 120 ميليارد دلار و در بلندمدت به حدود 200 ميليارد دلار سرمايه نياز دار و نکتهاي که حالا جواد اوجي، وزير نفت هم به آن اشاره کرده توجه به بررسيها در هشت سال آينده در چهار شرکت اصلي براي تکميل پروژهها به 240 ميليارد دلار سرمايهگذاري نياز است. او افزود: اگر در اين صنعت سرمايهگذاري تداوم نداشته باشد در آينده بايد شاهد واردات گاز و فرآوردههاي نفتي به کشور باشيم و تصميم کليدي ميتواند به ما در مديريت مصرف در فصل سرما کمک کند. در 16 ماه اخير من و همکارانم تلاش کرديم از حداکثر توان سرمايه داخلي براي تأمين منابع مالي صنعت نفت استفاده کنيم و تا به امروز بيش از 20 ميليارد دلار قرارداد و 80 ميليارد دلار تفاهمنامه با شرکتهاي داخلي و خارجي سرمايهگذار و بانکها همچون مشارکتنامه توسعه يکپارچه ميدان مشترک آزادگان امضا شده است. او با اشاره به وجود 48 پروژه نيمهتمام در چهار شرکت اصلي وزارت نفت به ارزش 13 ميليارد دلار گفته است؛ خوشبختانه با رايزنيهاي پرشمار توانستيم يخهاي موجود در روابط با کشورهاي همسايه بهويژه ترکمنستان را آب کنيم. با برنامهريزيهاي انجامشده موفق شديم در همان ماههاي نخست سوآپ گاز آغاز شود ضمن آنکه تاکنون توانستهايم نيمي از بدهکاري گازي سنگين به ترکمنستان به يادگار مانده از دولت گذشته را پرداخت کنيم هرچند وزارت نفت مدعي است توانسته تا حدودي بخشي از سرمايه مورد نياز صنعت نفت را تأمين کند.
