میراث فرهنگی سبزوار نیاز به مرمت دارد نه رنگ‌آمیزی

يک کارشناس ميراث فرهنگي و عضو هيات علمي گروه مرمت و شهرسازي دانشگاه حکيم سبزواري، گفت: متأسفانه در تمام دولت‌ها ميراث فرهنگي صرفا حياط خلوت تلقي مي‌شده و اين موضوع نه فقط در برخي شهرها مثل سبزوار بلکه در کل کشور محسوس است و به گونه‌اي پيش رفته که اکنون شاهد از دست دادن و تخريب ابنيه تاريخي و ميراث فرهنگي در سبزوار هستيم. حسن استاجي، با ذکر اينکه نگاه مسئولان به ميراث فرهنگي توام با عدم تغيير نگرش در اين باره و صرفا تداوم وضعيت مديريتي غير صحيح بوده است، اظهار کرده: مسئولان شهري هنوز به اين نتيجه نرسيده‌اند که بسياري از ميراث فرهنگي سبزوار به خصوص در ايام نزديک به نوروز نياز به مرمت اصولي دارد نه رنگ آميزي و زيباسازي؛ و همين عدم داشتن نگاه عميق به ميراث فرهنگي سبب شده که حتي بسياري از پروژه‌هاي کوچک‌تر نيز که مي‌تواند با هزينه کمتر نسبت به پروژه‌هاي سنگين، مورد مرمت قرار گيرد در معرض تخريب کامل باشد. اين استاد دانشگاه افزوده: پروژه‌هاي کلان و به اصطلاح ميلياردي نيز به مثابه سنگي براي نزدن شده‌اند و به نظر مي‌رسد بايد بيش از هر زماني بخش خصوصي به مساله ميراث فرهنگي ورود پيدا کند، هر چند که در طي چند سال گذشته تاکنون و به خصوص فعاليت بخش خصوصي و نهادهاي مردم نهاد در ميراث فرهنگي، بازگشايي خانه‌ها و ابنيه تاريخي و مرمت آن، شاهد اين هستيم که بخش خصوصي از بخش دولتي ما بسيار بهتر نيز عمل کرده است. او با انتقاد نسبت به طرح اين مساله که با گذر 20 ميليون مسافر از رهگذر جاده‌اي بسيار شنيده شده که مي‌توان با استفاده از اين ظرفيت شاهد تحول شگرفي در مقوله اقتصاد شهرستان بود نيز گفته: هر چند که مي‌شود با الگوبرداري صحيح و تکيه بر پتانسيل و ظرفيت شهرستان به ورود مسافران و جذب آن‌ها اميدوار بود اما واقعيت اين است که نمي‌توان يک شبه يا صرفا در حد صحبت و بدون برنامه آن را عملي کرد، اگر اوضاع ميراث فرهنگي سبزوار درست شود قطعا در مباحث اقتصادي نيز شاهد تحول خواهيم بود اما واقعيت اين است که ميراث فرهنگي تنها ناجيِ اقتصاد نخواهد بود. استاجي تصريح کرده: متأسفانه شرايط به گونه‌اي شده که گاهي بايد التماس کنيم تا براي مرمت حتي بخش کوچکي از ميراث فرهنگي هزينه لازم را تخصيص دهند، البته اين مساله نه فقط در سبزوار و استان بلکه در تمامي شهرهاي مختلف ايران ديده مي‌شود، اينکه مثلا بگوييم 20ميليون بدهيد براي فلان پروژه، در واقعيت نشان دهنده اين است که کم‌کم هر چه بافت تاريخي داشته باشيم در حال کمتر شدن و از بين رفتن است، ميراث فرهنگي هيچ زماني در اولويت نبوده است. اين عضو هيات علمي دانشگاه با اشاره به اين مهم که عملا در سبزوار بافت تاريخي نمانده بلکه تک بناهايي وجود دارد گفت: با وجود رابطه اميدوار کننده و خوبي که بخش علمي شهرستان و دانشگاه با ميراث فرهنگي برقرار کرد اما اين مساله باز هم سبب اتفاق غافلگيرانه‌اي نشد اما مي‌توان به صراحت گفت که در برخي موارد، دانشگاه و ميراث فرهنگي چاره‌اي جز تبعيت از ميراث فرهنگي استان نداشته‌اند. با ورود و همکاري دانشگاه با ميراث در دو بخش مهم ميراث فرهنگي سبزوار نظير مشکلات موجود در کوي گلستان و تپه دامغاني‌ها قرار بود ظرف يک يا چند هفته اقدامات لازم از جانب استان ابلاغ شود اما تعلل مديريتي در استان در اين باره به سه سال رسيد. او ادامه داده: در خصوص مرمت، احيا و بهره‌مندي از کاروانسراهاي تاريخي نيز وضعيتي تقريبا مشابه وجود دارد، با ظرفيت خوبي که برخي از کاروانسراهاي شهري و حتي خارج از محدوده شهري دارند مثل کاروانسراي عرب‌ها، فرامرزخان و... ناهماهنگي‌هاي موجود ميان اوقاف و اداره ميراث فرهنگي مانع از نگهداري و يا بهره‌مندي از اين اماکن شده و تنها مي‌توان اميدوار بود که بستر اين نگاه تعديل پيدا کند و بخش خصوصي و مردم به کمک ميراث فرهنگي شهر خود بيايند تا ميراث ارزشمند خود را حفظ کنند، حداقل انتظار از مسئولان هم اين است که با مانع تراشي‌ها باعث عدم ورود بخش خصوصي به مقوله ميراث نشوند تا بخش خصوصي بتواند سهم خود را ايفا کند.