هارولد بلوم و تحليل کافکا

در کتاب «جنون استعاره و شر در مسخ» که توسط نشر مرواريد منتشر شده است، هارولد بلوم با تمرکز بر يک سوژه (مسخ اثر فرانتس کافکا) به ‌نقد و تجزيه و تحليلي دقيق از اين اثر مي‌پردازد. هارولد بلوم را برجسته‌ترين منتقد ادبي قرن بيستم ايالات متحده‌ آمريکا مي‌دانند که همواره به برخورداري از نگاهي کلاسيک شهره بود و در برابر باورمندان به نقد نو و آن‌ها که به ساحت نقد کلاسيک تخطي مي‌کردند ايستادگي مي‌کرد. اگر بخواهيم نگاهي اجمالي به آثار بلوم داشته باشيم مي‌توان گفت که مي‌توان آثار او را به سه دسته طبقه‌بندي کرد: نخستين دسته از آثار وي، آثاري نظري نظير اضطراب تاثير هستند که وي در اين اثر مهر باطلي بر جريان شعر معاصر مي‌زند؛ آنگونه که شکسپير و ميلتون را در مقام پدر نخستين برمي‌شمارد و از اين روي شاعران معاصر را در طي شش دوره به پيروي از پدر نخستين و به‌کارگيري مکانيزمي دفاعي در برابر پدران نخستين متهم مي‌کند؛ کما اينکه معاصرين هيچگونه تلاشي در جهت به زير سوال بردن و يا نقض پدر نخستين از خود بروز نمي‌دهند و تنها به انکار وي مي‌پردازند؛ گويي که آن‌ها در نوعي از اضطراب تاثير بسر مي‌برند. دسته‌ دوم از آثار وي آن دسته از آثاري هستند که به آثار تم (فضا) محور شهرت دارند؛ به‌عنوان‌ مثال آثاري نظير کمدي سياه ,رؤياي آمريکايي، گروتسک، هزارتو، نافرماني مدني و... که به‌ واسطة اين قبيل آثار هارولد بلوم توانسته با کمک‌ گرفتن از جمعي از اساتيد دانشگاه‌هاي اروپا و آمريکا آثاري را که از فضاهاي نامبرده برخوردارند را دسته‌بندي و در قالب سلسله مقالاتي متعدد به تجزيه‌ و تحليل دقيق آن‌ها بپردازد و از اين منظر به دسته‌بندي متفاوتي از آثار رمان‌نويسان غربي بپردازد. دسته‌ سوم آثار وي به چندين شاخه‌ نويسندگان کلاسيک و معاصر، شعراي کلاسيک و ادوار ادبي و شعري تقسيم‌بندي مي‌شود. در اين بخش بلوم با نقدهاي جامعش ارادت ويژه‌اش را به نويسندگان کلاسيک از قبيل شکسپير نشان مي‌دهد. اين ارادت به حدي است که او بر روي تمام سي و هشت نمايشنامة شکسپير نقد و تجزيه ‌و تحليل‌هاي جامعي را در قالب کتاب ارائه داده است و علاوه بر اين علي‌رغم آنکه شکسپير را خالق بشر مي‌دانست؛ دايرة کلاسيک نويسي‌اش را محدود به شکسپير نکرد و بر روي آثار ساير کلاسيک‌ها نظير دانته، سوفوکلس، چاسر، سروانتس و... هم تجزيه ‌و تحليل‌هاي جامعي را ارائه داده است. وي بر روي آثار اکثريت نويسندگان و شاعران معاصر هم با همکاري ساير اساتيد دانشگاه‌هاي اروپا و آمريکا هم نقدها و تجزيه‌ و تحليل‌هاي جامعي را ارائه داده است و آن‌ها را در قالب کتاب منتشر کرده است‌. رالف والدو امرسون، جوزف کنراد، ويليام فاکنر، ارنست همينگوي، داستايوفسکي، تولستوي، توني موريسون، جيمز بالدوين، آليس واکر، کيت شوپن، چارلز ديکنز، اميلي برونته، جين آستن، روبرت فراست، توماس اليوت، هرمان هسه، ميلان کوندرا و.... تنها تعداد کمي از اسامي هستند که در کارنامه‌ سترگ وي به چشم مي‌خورند. کمااينکه شيوه‌ پرداخت وي به نحوي بوده است که در برخي آثار به مطالعه‌ موردي آثار نويسندگان (به عنوان مثال غرور و تعصب اثر جين آستن) و در بخشي ديگر از آثارش نقدي جامع به اکثريت آثار يک نويسنده داشته است. وي همچنين داراي کتاب‌هاي جامعي در تقسيم‌بندي دوره‌هاي ادبي و شعري است که از جمله‌ آنها مي‌توان به آثاري مانند اشعار رمانتيک انگليسي (مطالعات دوره‌اي)، غزلواره‌ها (شکسپير هارولد بلوم در گذر سال‌ها) ، رنسانس هارلم، شاعران زن آمريکايي، رمان نويسان و رمان‌ها (رمان‌نويسان قرن بيستم)، رمان‌هاي انگليسي قرن هجدهم، شاعران جنگ جهاني اول، رنسانس ايتاليايي و.... نيز اشاره کرد. در اثر فوق (جنون، استعاره و شر در مسخ) هارولد بلوم به سردبيري ماهرانه‌اي پرداخته است و توانسته با تيزهوشي و نکته‌بيني‌اش تمام مقالات جامع در باب يک سوژه را در قالب يک مجموعه براي مخاطب گردآوري کند. هارولد بلوم پس از نگارش مقاله‌اي مفصل درباره‌ مسخ اثر فرانتس کافکا، سلسله جستارهايي را در کنار ديگر اساتيد و همکارانش در اين مجموعه ارائه داده است؛ اشخاصي نظير مارک اندرسون (استاد زبان آلماني دانشگاه کلمبيا آمريکا)، اليزابت مک اندرو (استاد ادبيات انگليسي دانشگاه کلمبيا آمريکا)، فيليپ راين (استاد زبان انگليسي دانشگاه واندربيلت آمريکا)، جورج جيبيان (استاد کالج اسميت)، استنلي کرنگلد (استاد زبان آلماني و ادبيات تطبيقي دانشگاه پرينستون آمريکا و از کافکاشناسان برجسته در جهان)، آلن تيهر (استاد زبان فرانسه در دانشگاه ميسوري)، مايکل روو (استاد جامعه‌شناسي دانشگاه يل آمريکا) هم با ارائه‌ جستارهايي هارولد بلوم را در اين کتاب همراهي کرده‌اند. تمامي اسامي نامبرده داراي تاليفاتي درباره‌ کافکا هستند؛ علاوه بر اين دو جستار از ژرژ باتاي (فيلسوف شهير فرانسوي ) هم در اين مجموعه به چشم مي‌خورد. اين کتاب مي‌تواند درسنامه‌ خوبي براي کليه‌ دانشجويان مترجمي زبان انگليسي، ادبيات انگليسي، نقد ادبي و حتي زبان و ادبيات فارسي باشد.