بغداد دوباره ميانجي ميشود؟
اردن هفته گذشته ميزبان دور دوم کنفرانس همکاري و مشارکت بغداد بود که با حضور مقامات رده بالاي کشورهاي منطقه و اروپا برگزار شد. امانوئل ماکرون، رئيسجمهوري فرانسه، در بيانيهاي که در آغاز دور اول گفتوگو در سال 2021 ايراد کرد، هدف از اين کنفرانس را «حمايت از ثبات، امنيت و رفاه عراق» خواند. محمد شياع السوداني، نخست وزير دولت جديد عراق، هم در دور دوم کنفرانس بغداد در اردن، از تمايل کشورش براي پيشبرد همکاري و مشارکت منطقهاي سخن گفت. رهبران و مقامات عراق، اردن، ترکيه، مصر، کويت، عربستان سعودي، امارات متحده عربي، قطر، عمان، بحرين و ايران به علاوه امانوئل ماکرون، رئيسجمهوري فرانسه و نمايندگان اتحاديه اروپا و سازمان ملل متحد در اين مراسم حضور داشتند. دور اول کنفرانس در ماه اوت 2021 در بغداد برگزار شد و عمان به دور اول دعوت نداشت و عضو جديد کنفرانس قلمداد ميشود. سوريه و لبنان، دو کشور عربي ديگر منطقه، به هيچ يک از اين دو دوره دعوت نشدند. طبق بيانيه منتشر شده توسط دفتر رسانهاي نخست وزير عراق، هدف از اين کنفرانس ايجاد بستري براي بحث درباره سازوکارهاي همکاري و مشارکت در مواجهه با چالشهاي اقتصادي، امنيتي و اقليمي کنوني و دستيابي به همگرايي با کشورهاي منطقه از نظر خدمات و مشارکت اقتصادي به گونهاي است که امنيت و ثبات در کل منطقه ارتقا يابد. در حاشيه اين کنفرانس، عراق، اردن و مصر نيز نشستي سه جانبه براي پيشبرد همکاري و مشارکت ميان خود برگزار کردند. عراق سال گذشته ميزبان کنفرانسي با اين دو کشور بود و آن ديدار با امضاي چندين يادداشت تفاهم در زمينههاي انرژي و حمل و نقل و همچنين توافقنامههايي درباره پروژههاي صنعتي مشترک به پايان رسيد. اين سه کشور سالها درباره پروژه انتقال نفت از شهر بصره عراق از طريق خط لوله به عقبه اردن و سپس به مصر و ساير بازارهاي جهاني گفتوگو کردهاند، اما اين پروژه به دليل هزينههاي بالاي اجرا و اختلافات داخلي بر سر آن در داخل عراق، هنوز راهاندازي نشده است. بغداد همچنين در اکتبر گذشته توافقنامهاي را براي واردات برق از اردن از طريق اتصال به شبکه با امان امضا کرد و دو کشور در حال برنامهريزي براي توسعه اتصالات شبکه برق به مصر هستند.
*تلاش بغداد براي ميانجيگري
محمد شياع السوداني، نخست وزير عراق، روز سهشنبه در جريان کنفرانس بغداد تاکيد کرد که عراق مايل است حامي ارتباطات و گفتوگو در منطقه با هدف آرام کردن فضا و نزديک کردن ديدگاههاي طرفين باشد. او همچنين تاکيد کرد که بغداد تلاشهاي ديپلماتيک خود را براي خنثي کردن بحرانها در منطقه افزايش داده است و گفت: «عراق به ايجاد روابط متوازن همکاري با همه شرکاي منطقهاي و بينالمللي متعهد است و از قرارگيري در صف بنديها، محورها و فضاي تشديد فاصله گرفته و به دنبال سياست آرامش و کاهش تنش است.» او همچنين هدف کشورش از تشويق سرمايهگذاري خارجي در عراق از طريق ساخت «شهرهاي صنعتي مشترک» با همسايگان منطقهاي و راهاندازي «پروژه اقتصادي غول پيکر» به منظور مقابله با چالشهاي اقتصادي کنوني پيش روي منطقه بهطور عام، و عراق بهطور خاص، را يادآور شد. اين کنفرانس علاوه بر مکرون و السوداني، ملک عبدا...، پادشاه اردن و عبدالفتاح السيسي، رئيسجمهوري مصر، نيز حضور داشتند. از ديگر کشورها عمدتا يا وزراي خارجه شرکت کرده بودند يا مقاماتي در سطوح ديگر. از طرف ايراني، حسين اميرعبداللهيان، وزير امور خارجه اين کشور، در اين کنفرانس حضور داشت. اميرعبداللهيان پيش از اين کنفرانس گفته بود که نشست اردن (با توجه به حضور نمايندگاني از اتحاديه اروپا و سازمان ملل)، همچنين فرصتي براي پيشبرد مذاکرات هستهاي ايران است. سرنوشت توافق هستهاي سال 2015 ايران، موسوم به برنامه جامع اقدام مشترک (برجام)، از سال 2017 که دونالد ترامپ، رئيسجمهوري سابق آمريکا، کشور خود را از اين توافق خارج کرد، در هالهاي از ابهام بوده است. اميرعبداللهيان در حاشيه کنفرانس بغداد 2 با جوزپ بورل، نماينده عالي اتحاديه اروپا در امور خارجي، ديدار و درباره وضعيت کنوني مذاکرات هستهاي و موانع باقيمانده بر سر توافق و همچنين اتهامات مطرح شده عليه ايران در رابطه با نقض حقوق بشر و همچنين ادعاها درباره پهپادهاي ايراني مورد استفاده روسيه در جنگ با اوکراين، گفتوگو کرد. بورل در اين کنفرانس تاکيد کرد که عراق نبايد ميدان نبرد نيابتي باشد، چراکه درگيريهاي نيابتي نشان دهنده چالشهاي جدي و بزرگي هستند که عراق با آنها مواجه است. بورل همچنين از تمايل اتحاديه اروپا براي حمايت از عراق سخن گفت. السوداني به محض بازگشت از کنفرانس و ورود به بغداد در صفحه خود در توئيتر نوشت: «اجلاس بغداد 2 به ميزباني اردن بر نقش محوري عراق در منطقه و جهان تاکيد داشت و به لطف همه کشورهاي شرکت کننده در اين نشست، سکوي پرشي براي توسعه اقتصاديو مشارکت جدي خواهد بود و ما براي دستيابي به اهداف اقتصادي و توسعه در خدمت مردم شريفمان به همکاري با برادران و دوستان خود ادامه خواهيم داد.»
