احیای برجام و موانع پیشرو
احیای برجام و موانع پیشرو
طی روزهای گذشته کمال خرازی، رئیس شورای راهبردی سیاست خارجی ایران از آمادگی کشور برای بازگشت به مذاکرات برجام و حل شدن همه مسائل بین طرفهای برجامی جز مساله «پادمان» خبر داد. او ابراز امیدواری کرده که با سفر هیات آژانس بینالمللی انرژی اتمی، مشکل پادمان هم با آژانس حل و فصل شود.
ابهامات در سایتهای «مریوان»، «ورامین» و «تورقوزآباد»
سفر اخیر هیات آژانس بینالمللی انرژی اتمی به این دلیل اهمیت دارد که در واقع یک بار پیش از این بهطور قهری از سوی ایران لغو شده بود. یک هیات از آژانس ابتدا قرار بود در ماه نوامبر (آبان ماه) به تهران سفر کند اما این سفر انجام نشد. لغو سفر ماه نوامبر در واقع اعتراض ایران به صدور قطعنامه شورای حکام آژانس علیه ایران بود. در قطعنامه شورای حکام از جمهوری اسلامی خواسته شد که درباره ابهامهای موجود در ارتباط با سایتهای «مریوان»، «ورامین» و «تورقوزآباد» فورا توضیح دهد و محل نگهداری اقلام، مواد و تجهیزات هستهای این سایتها را اعلام کند. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس در واکنش به لغو سفر هیات آژانس به تهران گفته بود وضعیت روابط ایران و آژانس با این تصمیم بدتر خواهد شد، اما کمتر از یک ماه بعد ایران در تصمیمش برای پذیرش هیات آژانس و احتمالا مساله همکاری با آژانس بر سر سایتهای مشکوک تجدیدنظر کرده است. محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران بعد از اعلام خبر سفر هیات آژانس به ایران گفت «تعاملات ما با آژانس برقرار است و امیدواریم در جهت رفع موانع و ابهامات با آژانس یک گام رو به جلو برداشته شود.» اخیرا محمد اسلامی، رئیس
سازمان انرژی اتمی ایران درباره سایتهای مشکوک توضیحاتی به جز توضیحات همیشگی یعنی رد ادعای آژانس و اسرائیل داده است. اسلامی به تازگی در مصاحبهای با روزنامه همشهری گفته آثار اورانیوم غنیشده کشف شده در این سه مکان «از خارج وارد کشور شده است.» این مقام ایرانی گفته «مکانهایی که بازرسی کردهاند، یکی گاوداری، یکی معدن متروکه و یکی ضایعاتفروشی است.» او همچنین گفته «در یک ضایعاتی نمونهبرداری کردهاند و این ضایعات از کشورهای مختلف، وارد کشور شده است. کارخانههای ذوبآهن گوناگونی در کشور داریم که کالای مورد نیاز خود را از کشورهای مختلف، تهیه و وارد کشور میکنند. ممکن است جایی ضایعاتی وارد شده باشد که آلودگی داشته باشد. این موضوع به آن معنا نیست که محل کشف این ضایعات، محل فعالیت هستهای است یا ادعا شود سایت فعالیتهای هستهای اعلامنشده در ایران کشف شده است.» آژانس در نمونهبرداریهای محیطی که حدود سه سال پیش در ایران انجام داد، اعلام کرده بود که آثار اورانیوم در این سه مکان را یافته در حالی که ایران پیش از آن درباره وجود چنین مراکزی به آژانس اطلاع نداده بود. ایران در پاسخ خود گفته بود «مکانهای اشاره شده در
گزارش فعلی مدیرکل مبتنی بر ادعاهای مطرح شده توسط طرف ثالث بد نیت یعنی رژیم صهیونیستی است که هیچ مبنای حقوقی ندارد. ایران پیش از این خواسته بود که پرونده سه مکان آلوده به اورانیوم قبل از احیای توافق برجام بسته شود، اما آژانس و قدرتهای مذاکره کننده با تهران گفته بودند که این موضوع باید پس از ارائه پاسخهای «فنی و معتبر» ایران به آژانس حل شود. در مفاد افشا شده از پیشنویس اروپایی احیای برجام که در مرداد ماه امسال به دست ایران و آمریکا داده شده بود، یک گزینه به ایران پیشنهاد داده شد. اتحادیه اروپا در متن پیشنهادی توافق برجام، گزینه پاسخدهی سریع ایران به آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره ذرات اورانیوم کشف شده در سایتهای اعلام نشده ایران را داد و در قبال آن، وعده داد که شورای حکام آژانس پرونده این موضوع را خواهد بست. توضیحات جدید محمد اسلامی درباره سایتهای مدنظر آژانس بینالمللی انرژی اتمی و پذیرایی از هیات آژانس در تهران نشان میدهد ایران در تعاملاتش با آژانس تجدیدنظر کرده و به جای درخواست بسته شدن یکباره پرونده سایتهای مشکوک قبل از احیای برجام، تصمیم گرفته مساله را بهطور دوجانبه با آژانس حلوفصل کند
و به این ترتیب پرونده ایران را به عنوان قدم نخست برای احیای برجام ببندد.
پیشنهاد از سرگیری مذاکرات هستهای در نشست بغداد
همزمان با این تحولات، حسین امیرعبداللهیان وزیر خارجه ایران هم روز سه شنبه در حاشیه نشست بغداد در منطقه بحرالمیت اردن با انریکه مورا و جوزپ بورل مقامات اتحادیه اروپا دیدار کرده است. موضوع این دیدار بحث درباره مساله از سرگیری مذاکرات هستهای بوده است. این وضعیت ظاهرا غرب را در موقعیت سختی قرار داده است.
شرایط طرح پیشنهاد بازگشت به مذاکرات
بورل هفته گذشته گفته «با وجود این واقعیت که توافق هستهای به بنبست خورده و تشدید برنامه هستهای ایران نگرانکننده است، ما باید تا حد امکان به تعامل برای احیای این توافق ادامه دهیم و همچنان معتقدم باید تحریمهای حقوق بشری و مرتبط با فروش تسلیحات به روسیه را از برنامه هستهای که تشدید آن نگرانکننده است، جدا کنیم.»
