برجام و شرايط جديد
در پرونده هستهاي تاکنون بيش از بيست سال و تا آينده نامعلومي تحريمهاي اعمالي بر کشور باعث آسيب به اقتصاد شده است. از تعطيلي شرکتهاي کوچک تا افزايش طلاق، از بحران مهاجرت تا اعتراضات اجتماعي، از نزول تعاون و دوستي به حرص و آز فردي، از کسري بودجههاي متوالي تا ناتواني مسئولان در تحقق وعدهها، از بين رفتن رونق اقتصادي و رشد رانتخواري و اختلاس و نهايتا نامشخص بودن آينده و... همه و همه نتيجه مخالفت غرب با سياست ما تحت عنوان برنامه هستهاي است. به عبارت ديگر آنها نگذاشتند که «برنامه هستهاي» هرچه هست، به رشد اقتصادي (رشد اقتصادي منفي در 10سال گذشته)، کاهش تورم، رشد سرمايهگذاري و رشد اشتغال (کاهش 35درصد درآمد سرانه ملي) در کشور شود. اگر واقعگرا باشيم، در مورد ايران تنها آمريکا، اروپا و اسرائيل نيستند که مخالف برجام هستند اينها بهخاطر نفوذ صهيونيسم حتما نميخواهند ايران داراي امکانات اتمي بشود و سهم بزرگي در مخالفت با اين برنامه را دارند، اما روسيه هم در فاصله دورتري از آنها، در مورد اتمي شدن ايران حساسيت خود را دارد و تقريبا همين سياست را دنبال ميکند. چين که در گذشته بيعلاقه نبود ايران و پاکستان از طريق اين کشور اتمي شوند با گسترش تجارت و گره خوردن منافع جهانياش با سياستهاي عربستان و اسرائيل، با نظر مخالفت آنها اختلافي اساسي ندارد. به هر صورت برآيند تلاش سياستهاي غرب براي از بين بردن برنامه هستهاي ايران به نگارش ساختار تفاهم بينالمللي براي چگونگي تعامل با ايران به نام «برجام» منجر شد. هرچند از اول هم اين شک و ترديد وجود داشت که با فرض ثابت بودن سياستهاي داخلي و خارجي جمهوري اسلامي اميد به نرمال شدن وضعيت اتمي ايران بعد از پايان يافتن محدوديتهاي زماني ذکر شده در برجام دور از واقعيت خواهد بود و آنها بهدنبال بهانه براي مانع تراشي در اجراي اين برنامه باشند. تکليف «موافقان برجام» مشخص است. آنها معتقدند با توجه به محدوديتهاي بينالمللي از مذاکره با دشمن بيش از اين عايد نخواهد شد. اگرچه ممکن است در مذاکرات با توجه به شرايط تغييرات مختصر در تعهدات آنها يا برخي چشمپوشيها در اجرا البته در مقابل تحميل هزينه بيشتر بهوجودايد ليکن آنها اتمي شدن ايران را حمايت نخواهند کرد. از طرف ديگر به نظر ميرسد «مخالفان برجام»در فقدان تعريف يک هدف منفعت دار با معني، از نداشتن استراتژي رنج ميبرند و به همين دليل باعث بالاتر رفتن هزينههاي کشور شدهاند. تقريبا تمامي معادلات سياسي و بينالمللي که به توافق برجام در 2015 منجر شد از اعتبار ساقط است. حمله ناموفق و ناتمام روسيه به اوکراين و روبهرو شدن با انواع تحريمها که حداقل 10 سالي اين کشور را به خود مشغول خواهد کرد، موقعيت تدافعي چين در مقايسه با سالهاي مذاکرات برجام در صحنه بينالمللي، ارتقاي روابط اسرائيل با منطقه عربي، ارتقاي شرايط سياسي و اجتماعي و بينالمللي عربستان سعودي و نهايتا ارتقاي کيفيت فني پروژههاي اتمي از يک طرف و تحولات داخلي کشور از طرف ديگر ميگويد که ايران بايد يک بازنگري جدي در برجام انجام دهد و طرح نويني با در نظر گرفتن شرايط جديد مورد نياز است.
برگزاري نخستين نشست گروه دوستان بيطرفي در ترکمنستان
معاون امور حقوقي و بينالمللي وزارت امور خارجه در نخستين نشست عاليرتبه گروه دوستان بيطرفي براي صلح، امنيت و توسعه پايدار که در ترکمنستان برگزار شده بود، گفت: اقدامات قهرآميز يکجانبه از جمله تحريمها منجر به تضعيف صلح و امنيت بينالمللي شده است. رضا نجفي در سخنان خود در اين نشست، روندهاي هشداردهنده مسابقه تسليحات هستهاي، احتمال بهکارگيري آسان انواع سلاحهاي اتمي که به کاهش آستانه استفاده از آنها منجر شده و همچنين تهديدات گروههاي تروريستي، افزايش مخارج نظامي در سطح جهان و سوءاستفاده از نهادها و ابزارهاي بينالمللي را مايه نگراني جدي و نمونههايي زنده از تضعيف شدن صلح و امنيت بينالمللي برشمرد. اين ديپلمات ارشد ايراني که براي شرکت در نخستين نشست عاليرتبه گروه دوستان بيطرفي براي صلح، امنيت و توسعه پايدار به ترکمنستان سفر کرده است، با اشاره به پيامدهاي منفي سياست مخرب گروهي از کشورها در استفاده از مفاهيم برجستهاي مانند حقوق بشر بهعنوان بهانهاي براي مداخله در امور داخلي ديگر کشورها افزود: اينگونه اقدامات غيرمسئولانه، نقض فاحش حقوق بينالملل و اصول بنياديني است که حقوق بشر بينالمللي بر پايه آن بنا شده است. وي توسل به اقدامات قهرآميز يکجانبه شامل تحريمها را در زمره روندهاي مخربي برشمرد که منجر به تضعيف صلح و امنيت بينالمللي شده و ضمن نقض فاحش حقوق بشر، مانع توسعه اقتصادي اجتماعي کشورهاي هدف شده است. معاون حقوقي و بينالمللي وزارت امور خارجه جمهوري اسلامي ايران، با قلمداد کردن تحريمها بهعنوان تروريسم اقتصادي، گفت: کشورهاي اعمالکننده تحريمها در واقع از دارو و تجهيزات پزشکي به عنوان سلاحي عليه بيماران استفاده ميکنند که غير قانوني، غيرانساني و شرمآور است. نجفي در ادامه سخنراني خود در اين نشست عاليرتبه با تأکيد بر ضرورت وحدت در رسيدگي به چالشهاي جهاني و اينکه اين چالشها نيازمند راهحلهاي جامع و جهاني هستند، تصريح کرد: سياستهايي نظير اقدامات قهرآميز و تحريم راهحل محسوب نميشوند و براي فائق آمدن بر اين چالشها، گزينهاي غير از گفتوگو، احترام متقابل و همکاري با يکديگر بر پايه اصول حقوق بينالملل وجود ندارد. وي در پايان بر آمادگي جمهوري اسلامي ايران براي همکاري فعالانه و سازنده با اعضاي گروه دوستان بيطرفي به منظور دستيابي به اهداف مذکور تأکيد کرد. گروه دوستان بيطرفي براي صلح، امنيت و توسعه پايدار به ابتکار ترکمنستان و از سال 2020 با هدف تقويت استفاده از ابزارهاي ديپلماسي پيشگيرانه و حل و فصل مسالمتآميز منازعات تشکيل شده است و نزديک به 20 کشور عضو آن هستند.
