قوه قضائیه محور «گفتوگوی ملی» میشود؟
قوه قضائیه محور
«گفتوگوی ملی» میشود؟
برگزاری نشست هیات رئیسه جبهه اصلاحات ایران با رئیس قوه قضاییه و علی شمخانی، موضوعی بود که در میانه اعتراضات و با ابتکار عمل محسنی اژهای صورت گرفت و موجی از انتقادات پنهان به رویکرد رئیس دستگاه قضا را به دنبال داشت. بازتاب این انتقادات در جلسه غیرعلنی ایشان با نمایندگان مجلس، آشکار شد. انتقاد به رئیس دستگاه قضا از آنجا آغاز شد که برخی نمایندگان مجلس به دیدار اژهای با بهزاد نبوی، جواد امام، الیاس حضرتی، محمود صادقی و حسین مرعشی انتقاد کرده بودند. اما رئیس دستگاه قضا با دفاع از این دیدارها، در حضور قالیباف خطاب به نمایندگان مجلس گفت: «با صدای بلند اعلام میکنم که قطعا من با همه افراد منتقد و معترض نشست برگزار کرده و صحبت میکنم و به مطالب آنها گوش میدهم و نقطهنظرات خود را نیز بیان میکنم؛ البته من سخنان افراد را نمیشنوم که احیانا برای من تصمیمسازی کنند؛ بلکه گوش میدهم که ببینم اگر حرف منطقی و درستی دارند، آن را شنیده باشم و به آن عمل کنم؛ همچنین در مواردی سعی میکنم موارد و نکات منطقی موردنظر خود را به این افراد و گروهها اعلام کنم که اگر به آن عمل کردند فبها و اگر توجه نداشتند حداقل آن است که
اتمام حجتی صورت گرفته باشد.» دیدار رئیس دستگاه قضا و جمعی از اصلاحطلبان در حالی صورت گرفت که ماجرای انتقاد به اژهای درباره نشست با اصلاح طلبان و پاسخ او از دیدگاه احمد علیرضابیگی، نماینده مردم تبریز از زاویهای دیگر، مطرح شد. این نماینده مجلس گفت «وقتی یکی از نمایندگان ایشان را خطاب قرار داد که شما با فلان افراد نشست و جلسه برگزار کردی ایشان در پاسخ اظهار کرد: این حق طبیعی من و حق طبیعی آنهاست که بتوانند موضوعات خودشان را مطرح کنند، با شما هم حاضرم این جلسه را برگزار کنم و من متعجبم شما به عنوان قانونگذاران به جای اینکه پافشاری به اعمال و اجرای قانون داشته باشید، دارید مطالبهای غیر از تکلیف قانونی خود مطرح میکنید.» آن گونه که مشخص شده دیدار محسنی اژهای با اصلاحطلبان، به گفتوگو درباره اعتراضات بعد از فوت مهسا امینی اختصاص داشته است. اما مشخص نیست چرا برخی در مجلس شورای اسلامی صدای مخالف را برنمیتابند. در نمونهای اخیر که بعد از اعتراض معینالدین سعیدی، نماینده چابهار به حوادث بعد از نماز جمعه زاهدان اختصاص داشت، با اعتراض علی خضریان، مجتبی توانگر، محمدتقی نقدعلی میکروفن این نماینده قطع شد. این
نماینده مجلس با اشاره به آمار کشتهشدگان ناآرامیهای اخیر در بلوچستان گفته بود: «دشمن که کارش دشمنی است، پس هنر مسئولان کجاست؟ ندای مردم استان را بشنوید و از آنها دلجویی کنید». اگرچه هیات رئیسه مجلس حاضر به شنیدن صدای این نماینده مجلس نشد اما چند روز بعد رهبر معظم انقلاب، هیات ویژهای را برای دلجویی از مردم زاهدان به این استان اعزام کردند.
مسئولیت پذیری دستگاه قضا
اژهای در ابتدای دیدار غیرعلنی با نمایندگان مجلس با اشاره به اعتراضات بعد از فوت مهسا امینی، به ضرورت «مسئولیت پذیری» نهادها اشاره کرد و گفت «همه مسئولان در نظام جمهوری اسلامی ایران از باب وظایف حکومتی که به آنها محول شده، در قبال دین، دنیا و آخرت مردم دارای مسئولیت هستند.» رئیس دستگاه قضا «مسئولیتپذیری» را در ارتباط با «پاسخگویی» دانسته و گفت «چنانچه نتوانیم در زمینه حل مشکلات مربوط به معیشت و اقتصاد مردم موفق عمل کنیم، فردا نخواهیم توانست پاسخ تاریخ، شهدا و خداوند را بدهیم.» این در حالی است که با وجود اعلام آمادگی دولت برای تعیین مکانهایی برای اعتراض قانونی مردم، با گذشت بیش از 8۰ روز از آغاز اعتراضاتی که برابر آمار وزارت کشور ۲۰۰ کشته به دنبال داشته، نمایندگان مجلس در اجرای مسئولیت خود، به صورت جدی به این لایحه ورود نکردهاند تا مرزبندیها در تفکیک اعتراض و اغتشاش، شکل قانونی به خود گیرد. موضوع دیگری که رئیس دستگاه قضا، در جلسه با نمایندگان مجلس به آن اشاره کرد، این بود که عدم اجرای قانون را مرتبط با «مشکلات» و مسائل کشور دانستند و گفتند «در مواردی که اجرای قانون با مشکل روبهرو میشود، باید به این
موضوع توجه کرد که این مشکل از کجا نشأت گرفته است؛ آیا قانون به خوبی وضع نشده و مقتضیات زمان و امکان عملیاتی بودن آن در نظر گرفته نشده است؟ یا آنکه مشکل در نصّ قانون و مقتضیات آن نیست و خود دستگاه مجری، قانون را به درستی اجرا نکرده است.» اژهای در بخشی از سخنانش خطاب به نمایندگان مجلس گفت «اجرای قانون را از من بخواهید».اگرچه نمایندگان مجلس در دولت روحانی حضور فعالانهای در اعلام ترک فعلهای دولت دوازدهم داشتند و پروندهسازیهای بسیاری علیه روحانی انجام دادند اما با آغاز دولت سیزدهم به نظر میرسد مجلس یازدهم قافیه نظارت بر دولت رئیسی را از پیش باخته و تاکنون با وجود وخامت متغیرهای اقتصادی و مطرح شدن چندباره استیضاح وزرا در مجلس، قدرت نظارتی مجلس بر دولت، فراتر از تذکرات کلامی نرفته است.
