حفظ جنگل‌ها مساله مهم سیاستگذاران و قانونگذاران نیست!

آرمان ملي: آتش همچنان در جنگل‌هاي هيرکاني زبانه مي‌کشد؛ خبري که مثل ساير اخبار محيط‌زيستي چند روزي پررنگ مي‌شود و البته اين بار که اصلا پررنگ هم نشد و بعد با فروکش کردن آتش، خبرش هم به فراموشي سپرده مي‌شود و مي‌رود تا آتش سوزي بعدي. اين بار خبر را اينگونه نشر دادند؛ مديرکل منابع طبيعي استان گيلان با اعلام تداوم آتش‌سوزي در جنگل‌هاي هيرکاني از تداوم آتش‌سوزي در جنگل‌هاي هيرکاني در منطقه شهرستان رودبار خبر داد و گفت: اميدواريم امروز حريق به‌طور کامل اطفا شود و هر گونه امکان شعله‌ور شدن آن را خنثي کنيم. او که اسمش ميرحامد اختري است، البته تصريح کرد که «نيروهاي منابع طبيعي و بالگردهاي اطفاي حريق همچنان در پنجمين روز از اين آتش‌سوزي‌ در حال اطفاي آن هستند.» و گفت: «اين حريق چندين بار خاموش شده، اما از آنجا که باد گرم و شديدي در منطقه وجود دارد شاهد شعله‌ور شدن مجدد آتش‌ در اين منطقه هستيم. تا به امروز (روزگذشته) 5 بار اين حريق خاموش شده، اما به دليل همين بادها، حريق دوباره شعله‌ور شده است.» او افزود: حريق جنگل‌هاي هيرکاني تا ديروز در شهرستان‌هاي طالش، ماسال، رضوانشهر و فومن وجود داشت که در همان روزهاي نخست خاموش شد و حدود 40 هکتار از جنگل‌هاي اين مناطق تحت تأثير آتش‌سوزي قرار گرفت. در حال حاضر منطقه تحت حريق شهرستان رودبار نيز خود نزديک 40 هکتار است. اختري در مورد دلايل افزايش حريق در فصل پاييز در جنگل‌هاي هيرکاني يادآور شد که «در اين مناطق درختان پهن برگ زياد است و وقتي در پاييز اين برگ‌ها روي زمين مي‌افتند و سطح زمين را مي‌پوشانند، با هر بي‌احتياطي احتمال بروز آتش‌سوزي وجود دارد.» همان‌طور که مي‌بينيم اظهار نظر مسئولان در سطح اعلام خسارات و تخمين زمان خاموشي آتش باقي مي‌ماند. متأسفانه برخي مسئولان هنوز در بحث محيط زيست به لحاظ توجه و نظارت، احساس ضرورت نکرده‌اند. سرمايه‌ها و بودجه‌ها در بخش محيط‌زيست با محروميت‌هايي مواجه هستند. با حنيف گلزار، کارشناس و کنشگر حوزه محيط‌زيست و منابع طبيعي در زمينه اين گونه آتش سوزي‌ها، حواشي و ابعاد آن و خساراتي که براي آينده يک سرزمين مي‌تواند به بار بياورد همچنين چشم انداز مسئولان در اين زمينه به گفت‌وگو نشستيم که در ادامه مي‌خوانيد:

نبود نظارت و کمبود شديد امکانات

حنيف گلزار، کنشگر حوزه محيط زيست به «آرمان‌ملي» مي‌گويد در مناطقي که به لحاظ بارندگي دچار کمبود هستند معمولا چنين آتش‌سوزي‌هايي رخ مي‌دهد و اين طبيعي است؛ يک دليل آن مي‌تواند باد گرم باشد اگر بخواهيم به‌طور طبيعي ريشه‌يابي کنيم اما خب يک سري از اين آتش‌سوزي‌ها منشأيي غيرطبيعي دارند به اين معنا که يا گردشگر به جنگل مي‌رود يا شکارچيان غيرمجاز هستند و در جنگل آتش روشن مي‌کنند، مهارش نمي‌کنند و به به‌طور کامل خاموش نمي‌کنند و اين باعث آتش‌سوزي مي‌شود. آقاي گلراز اما به يک مساله اساسي اشاره مي‌کند و آن بحث نبود نظارت است. اينکه متأسفانه درِ جنگل‌هاي ما هميشه باز است و هر شخص و گروهي هر زمان که اراده کرد مي‌تواند وارد جنگل شود؛ مساله‌اي که در خيلي از جاهاي ديگر دنيا اينطور نيست اينکه هر زمان خواستي وارد جنگل شوي و بتواني آنجا آتش هم روشن کني! اين کارشناس محيط‌زيست مي‌گويد که البته ما انتظار نداريم که اينجا بخواهد قواعد و قوانيني اجرا شود که از ورود افراد به شکل کنترل نشده در جنگل جلوگيري کند اما حداکثر انتظار اين است که تدابيري انديشيده شود که اگر اتفاقي اينچنين رخ داد بتوانند در کوتاه‌ترين زمان ممکن، آتش را مهار کنند و اجازه ندهند که گسترش پيدا کند و متأسفانه در اين بخش هم به اين دليل که امکانات لازم وجود ندارد يا سرمايه‌گذاري نشده ضعف اساسي وجود دارد. او ادامه مي‌دهد: امکاناتي وجود ندارد که بتوان آتش را مهار کرد. در اين بخش خيلي ضعف داريم يعني به دليل اينکه امکانات و تجهيزات لازم را نداريم، نمي‌توانيم آتش را به سرعت مهار کنيم و خسارات گسترده مي‌شود. اما دليل اينکه بودجه و هزينه‌هاي کافي براي مهار آتش اختصاص داده نمي‌شود چيست؟ گلزار، مهم‌ترين دليل اينکه بودجه‌اي براي پيشگيري يا اطفاي آتش‌سوزي در جنگل‌ها چه شمال چه زاگرس و ساير مناطق، ‌اختصاص پيدا نمي‌کند را اين مي‌داند که گويا اين مساله اصلا براي کسي مهم نيست! هر زمان هم که به اين موضوع اشاره مي‌شود و آتش‌سوزي رخ مي‌دهد و افکار عمومي مسئولان را تحت فشار قرار مي‌دهند، بعدا بيان مي‌کنند که سرمايه‌گذاري لازم انجام نشده يا پول نداريم يا بهانه مي‌آورند که نهادي که بايد سرمايه را اختصاص مي‌داده، نداده و بين هم مساله را پاسکاري مي‌کنند و آخر هم به هيچ نتيجه‌اي نمي‌رسيم. اين کارشناس، به اتفاقات سال‌هاي گذشته در منطقه زاگرس در بحث آتش‌سوزي اشاره مي‌کند و مي‌گويد: مردم هميشه پاي کار بودند و متأسفانه چند نفر هم جان خود را در اين راه از دست دادند در صورتي که اگر سرمايه‌گذاري لازم انجام شده بود و پول لازم اختصاص داده شده بود، اگر حتي براي همين مردمي که خودجوش به کمک مي‌آيند دوره‌ها و کلاس‌هاي آموزشي گذاشته شده بود و امکانات و تجهيزات لازم در اختيارشان بود قطعا ما اين مشکلات را نداشتيم.

بودجه‌هاي کلان صرف ساخت سدها يا طرح‌هاي انتقال آب مي‌شود

گلزار مي‌گويد: براي خيلي از پروژه‌هاي عمراني غيرضروري در کشور، بودجه آنچناني اختصاص داده مي‌شود مثلا براي ساخت سدهاي مختلف يا براي اجراي طرح‌هاي انتقال آب بين حوضه‌اي و ساير موارد، مبالغ کلاني هم اختصاص داده مي‌شود اما هيچ وقت براي مساله مهمي مثل کنترل يا مهار آتش‌سوزي هيچ وقت اين اتفاق نمي‌افتد و اين مساله نشانگر اين است که اين مساله براي سياستگذاران ما هنوز آن اهميت لازم را پيدا نکرده است.

ناآگاهي

اما دليل اينکه اين مساله براي برخي مسئولان از اهميت برخوردار نبوده چيست؟ اين کارشناس و کنشگر محيط زيست دليل آن را اين مي‌داند که برخي مسئولان به نقش و کارکرد اکولوژيک جنگل‌ها آشنايي ندارند؛ در واقع دليلش يک کلمه است؛ ناآگاهي. گلزار، کلمه ناآگاهي را تکرار مي‌کند و مي‌گويد که نگاه برخي مسئولان به منابع طبيعي ثروتي مجاني است که در راستاي منافعي غير از حفاظت و صيانت از محيط زيست هزينه شود. مخلص کلام اين است که برخي مسئولان منافع کوتاه مدت را مي‌بينند و چشم‌اندازي براي آينده و حفظ منابع طبيعي کشور ندارند.