به اقتصاد پژوهش بيتوجه هستيم
رامتين شهبازي:
به اقتصاد پژوهش بيتوجه هستيم
رامتين شهبازي با اشاره به غفلت صورتگرفته نسبت به مقوله پژوهش در سينما، بر اهميت توجه به اقتصاد پژوهش در اين حوزه تأکيد کرد. رامتين شهبازي معاون دانشکده هنر و مدير گروه سينماي دانشگاه سوره، عضو شوراي سياستگذاري، شوراي علمي و هيات داوري پنجمين جايزه پژوهش سال سينماي ايران در گفتوگو با مهر بيان کرد: پژوهش در کنار کار علمي، 2 بال پرواز يک پرنده هستند. متأسفانه در سالهاي گذشته آنقدر که به مقوله توليد و فناوري در سينما توجه شده به مقولات پژوهشي پرداخته نشده است، توجه به اين موضوع فقط برعهده دانشگاهها بوده و به همين دليل گسستي در اين رابطه رخ داده است. وي در ادامه اين بحث اضافه کرد: به نظر من جايگاه و ضرورت برگزاري جايزه پژوهش ميتواند اين باشد که اين 2 موضوع را به يکديگر مرتبط ميکند؛ يعني ما ميتوانيم با ظرفيتهاي پژوهشي در حوزه سينما آشنا شويم و علاوه بر آن به مفهوم معرفت شناسي و هستي شناسي بپردازيم و به اين موضوع توجه کنيم که تاکنون پژوهشهايمان چه ضعفهايي داشتهاند، در چه جاهايي نتوانستند ياريگر سينما باشند و به چه دليل از مقوله توليد جا ماندند؛ اين ميتواند بزرگترين مزيت برگزاري جايزه پژوهش سال سينماي ايران باشد. اين پژوهشگر سينما با اشاره به اينکه هر تشويقي براي هر قشري ميتواند جذاب باشد، گفت: طبيعي است که وقتي يک پژوهش به مرحله داوري ميرسد، ديده ميشود، جايزه و سمت و سو ميگيرد، آن فرد را تشويق ميکند که کار خودش را ادامه بدهد و اين موضوع نيز ميتواند اتفاق خوبي در برگزاري اين رويداد باشد. شهبازي درباره جايگاه سينما و اهميت پژوهش در آن نيز توضيح داد: سينما امري است که هم متصل به صنعت است و هم متصل به فرهنگ؛ با توجه به تجربيات سينماي قبل از انقلاب و بعد از انقلاب توانستهايم سينما را به جايگاه خوبي برسانيم و حداقل در خاورميانه حرفي براي گفتن داشته باشيم. اگرچه که در جهان هم صاحب اين امتياز هستيم. وي در ادامه اين بحث مطرح کرد: اصولاً مقوله پژوهش در هنر در کشور ما با نقصانهايي همراه است و مهمترين آن بحث اقتصاد است؛ ما هيچوقت اقتصاد پژوهش را مورد توجه قرار ندادهايم و هميشه از پژوهشگر توقع داريم که با هزينهکرد خودش کار پژوهشي را جلو ببرد، اين موضوع به دليل مشغلههاي مختلف آن فرد، زمانبر است و در نهايت هم به پژوهش و هم به زندگي آن فرد آسيب ميرساند. بارها و بارها از دوستان خواهش کردهام کساني که با وزارت علوم و ارتباطات، وزارت ارشاد، تحقيقات و فناوري ارتباطي دارند، به فکر تأسيس پژوهشکده باشند. معاون دانشکده هنر با اشاره به اينکه در حال حاضر چند پژوهشکده وجود دارد که در کنار پژوهشکدههاي ديگر به مقوله هنر ميپردازد، ادامه داد: بهطور مثال فرهنگستان هنر، پژوهشکده علوم و ارتباطات، پژوهشگاه علوم انساني در اين امر فعاليت دارند، ولي اين تعداد کافي نيست و ما نياز داريم که اين گستره را روز به روز توسعه دهيم. وي با اشاره به اينکه در دانشگاهها در سالهاي اخير و پس از انقلاب پژوهشهاي خوبي انجام شده است، عنوان کرد: بهطور مثال در رشته سينما در مقطع کارشناسي، کارشناسي ارشد يا در حوزههاي تحصيلات تکميلي بالاتر مثل دکتري پژوهش هنر و فلسفه هنر و رشتههاي وابسته ديگر، پژوهشهاي خوبي انجام شده است که بروز آن را در جايزه پژوهش سال سينما در سالهاي گذشته ديدهايم. نکته قابل تأمل اين است که توجه به اين فضا باعث پيشرفتهايي شده است، ولي ما هنوز در ابتداي اين مسير هستيم و هنوز محل براي گسترش اين فضا خيلي زياد است. اين منتقد سينما با اشاره به اينکه رابطه بين سينما، دانش و آگاهي رابطه بسيار گسترده و محکمي است، توضيح داد: سينما به دليل ماهيت سرگرمکننده هميشه وجه توليد و صنعتياش در جهان بارز بوده است. اگرچه نشريات علمي و نشريات ترويجي خوب در جهان داريم و مجلات و کارهاي علمي و کتابهايي در اين رابطه نوشته شده است، ولي طبيعتاً صنعت سينما، وجه توليد، نمايش فيلم و آن چيزهايي که زرق و برق ظاهري دارد، براي مخاطب و کساني که درگير مسائل سينما هستند، جذابتر است. وي با تاکيد بر اينکه سينما علم است، در ادامه اين بحث اضافه کرد: در چند دهه اخير با ورود سينما به موضوع مطالعات ميان رشتهاي، ما توانستهايم از سينما به مثابه تمثيل براي شناختن علوم ديگر مثل فلسفه، جامعهشناسي، مطالعات فرهنگي بهره ببريم، رابطه بين سينما، دانش و آگاهي رابطه بسيار گسترده و محکمي است که بايد به آن بسيار پرداخته شود، از آن استفاده کنيم و آن را گسترش دهيم.
سيستم توليد فيلم سنتي است
شهبازي با اشاره به اينکه سيستم توليد فيلم در ايران سنتي است، بيان کرد: اين سيستم سنتي مبتنيبر عرضه و تقاضايي است که در بازار وجود دارد و خيلي از دانشگاه و سيستم پژوهش تغذيه نميکند. بر همين اساس لازم است که بيشتر به آن پرداخت شود و خود سازمان سينمايي بهعنوان متولي اين جايزه، دبير علمي، شوراي سياستگذاري و همه دوستان دستبهدست هم دهيم که بيشتر بخش توليد را هم درگير جايزه پژوهش کنيم، با آنها جلسه بگذاريم و به آنها بگوييم که چنين اتفاقي در حال رخ دادن است، پژوهشها را به آنها معرفي کنيم و از آنها بخواهيم پژوهشها را بخوانند تا به انتشار آنها کمک کنيم. وي ادامه داد: تمام اين موارد زماني به نتيجه ميرسد که اين دو موضوع به يکديگر مرتبط شده باشند؛ متأسفانه اين سيستم در ايران سيستم گسستهاي است و سيستمهاي توليد در جهان به سمتي ميرود که دانش محور ميشود، ولي طبيعتاً در ايران اين اتفاق نيفتاده و جايزه سينماي ايران با توجه به اينکه نهاد برگزارکننده آن وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و سازمان سينمايي است که با بدنه توليد هم ارتباط پيوستهاي دارد، ميتواند به اين ارتباط مستحکم کمک کند.
