احیای برجام غیر ممکن نیست
فضاي ديپلماسي ابر آلود است
آرمان ملي: اوکراينيها بر سر ميز مذاکره با تهران حاضر نشدند. اين غيبت دستان تهران را در برابر اروپا باز خواهدگذاشت. اروپاييها در روزهاي گذشته به بهانه استفاده روسيه از پهپادهاي ايراني برخي اشخاص و نهادهاي تهران را تحريم کردند و مدام در رسانههاي خود اعلام نمودند که ايران با ارسال پهپاد به روسيه قطعنامه 2231 را زير پا گذاشته است. به نظر ميرسد. نوعي سردرگمي در مواجهات ديپلماتيک اروپا با تهران وجود دارد. به دنبال تحريم ايران هستند اما نميخواهند مذاکرات هستهاي با ايران را به محاق ببرند. از سوي ديگر سخنان متناقض آمريکاييها نيز جالب توجه است. آمريکاييها در پيامي رسمي از تعطيلي مذاکرات با تهران سخن به ميان ميآورند گويا مذاکره تمام شده است و پرونده بازگشت به برجام را براي هميشه بستهاند اما از سوي ديگر مقامات وزارت خارجه ايران از ارسال پيام آمريکاييها براي ادامه مذاکره سخن به ميان ميآورند به نظر ميرسد با توجه به برخي رخدادهايي در آمريکا از جمله انتخابات کنگره نوعي ديپلماسي نانوشته و شايد پنهان در پرونده هستهاي در حال انجام است و احتمالا در آينده شاهد تحولات منفي و يا مثبتي در ارتباط با برجام باشيم. «آرمانملي» در اين ارتباط با علي بيگدلي به گفتوگو پرداخته است که در ادامه ميخوانيد.
اخيرا بحث تحريمهاي پهپادي اروپا عليه ايران به وجود آمده است تا چه ميزان ممکن است اين تحريمها بر مذاکرات هستهاي سايه بيفکند؟
اروپاييها قصد دارند ايران را در ارتباط با مساله پهپادها تحريم کنند. با اين وجود اروپا و آمريکا نميخواهند ايران را تحت فشار قرار داده و سطح اتهام زني به تهران را بالاببرد. زيرا هنوز به برجام معتقدند. احتمال اينکه آمريکاييها بعد از انتخابات کنگره بخواهند به برجام بازگردند وجود دارد. آقاي اميرعبداللهيان اعلام کرده که تهران هيات مذاکره کنندهاي را به وين ارسال کرده است اما هيچ کدام از خبرگزاريهاي خارجي هنوز اين خبر را تاييد نکردهاند. اگر اين خبر درست باشد، اميد به احياي برجام افزايش خواهد يافت. البته اين احتمال هم داده ميشود که برخي کشورهاي اروپايي قصد داشته باشند تصميمات ديپلماتيک در ارتباط با تهران بگيرند که اين تصميمات هم نميتواند غير عقلاني باشد زيرا برجام را با مخاطره روبهرو ميکند. شايد به همين علت باشد که اروپاييها و ايرانيها حاضر نيستند فعلا در برابر هم قرار گيرند.
چرا اوکراينيها به رغم اينکه با ايران قرار مذاکره گذاشته بودند تا در ارتباط با پهپادها با هم مذاکره کنند اما برسر ميز مذاکره حاضر نشدند؟
احتمالا اوکراينيها نتوانستهاند اين موضوع را به اثبات برسانند که پهپادهاي مورد استفاده شده در جنگ روسيه عليه اوکراين پهپادهاي ايراني است. از اين منظر تمايلي به مذاکره با تهران نداشتهاند هرچند ممکن است اروپاييها هم در اين زمينه به آنها فشار آورده باشند. نوعي سردرگمي از نظر ديپلماتيک در اين قضيه وجود دارد و اروپا و اوکراين در اين زمينه به نتيجه نرسيدهاند.
آيا ايران منعي براي صادرات تجهيزات نظامي دارد که اروپاييها قصد دارند مکانيزم ماشه را عليه تهران به بهانه صادرات پهپاد ايراني به روسيه عليه تهران وضع کند؟
بر اساس قطعنامه 2231 ايران براي چند سال از خريد برخي سلاحها و احتمالا فروش برخي سلاحها منع شده است. البته ايران ميتواند مدعي باشد که آمريکاييها از برجام خارج شدهاند از اين رو ايران هم تعهدي به اجراي مفاد برجام ندارد. هرچند اروپاييها چون در نهايت هنوز برجام را کنار نگذاشتهاند تمايلي هم به اين مورد ندارند که تحريمهاي جديدي را عليه ايران وضع کرده و يا اينکه فشار مضاعفي را عليه تهران ايجاد کنند. از سوي ديگر برخي نيز معتقدند اگر ايران از برجام خارج شده باشد ميتواند مقدماتي براي وضع مکانيزم ماشه عليه ايران باشد که همين مورد هم هنوز به نتيجه نرسيده است. زيرا اگر قرار بود اين مورد به نتيجه برسد تا حالا بايد پرونده ايران به شوراي امنيت ارسال ميشد. البته ايران اين مورد را قبول ندارد و آنها نيز تمايل تغيير شرايط را در ارتباط با ايران ندارند که تهران به اقداماتي عليه دست بزند که از منظر آنها تغييراتي در منطقه ايجاد شود. آمريکاييها حاضر نيستند منطقه حساس خليج فارس دچار تحول جديد شود چون آنها گرفتار مساله اوکراين، روسيه و چين هستند.
وضع تحريمهاي جديد عليه ايران ميتواند مساله بازگشت به برجام را تحت تاثير قرار دهد؟
تحريمهاي جديد تحريمهاي جدي نيست اما در فضاي بينالمللي عليه ايران انعکاسهايي به وجود خواهد آورد اما تحريمهاي جديد برفشار اقتصادي عليه ايران نخواهد افزود. از اين منظر تحريمهاي جديد براي تهران از اهميت چنداني برخوردار نيست. آمريکاييها هنوز اميدوارند مذاکرات با تهران را ادامه دهند. ايران هم علاقهمند به ادامه مذاکره است و اين مورد نشان ميدهد نوعي ديپلماسي پنهان و يا نانوشته بين ايران و غرب براي ادامه مذاکره حداقل در زمينه هستهاي وجود دارد. اگر مذاکرات به بنبست بخورد نه به نفع ايران است و نه به نفع آمريکاييها.
