ارمنستان به دنبال جلب حمایت روسیه از طریق ایران است
سیدجلال ساداتیان در گفتوگو با «آرمان ملی»:
ارمنستان به دنبال
جلب حمایت روسیه از طریق ایران است
ایران نباید از دیپلماسی در قفقاز عقب بماند
آرمان ملی- احسان اسقایی: منطقه قفقاز در شرایط بحرانی قرار دارد. هرچند آذربایجان و ارمنستان فعلا در حالت آتش بس قرار گرفتند اما به نظر میرسد در سوچی در اجلاسی با حضور روسیه تصمیماتی در مورد مسائل بحرانی این منطقه گرفته شده است با این وجود به نظر میآید هر تصمیمی در ارتباط با مناقشه بین آذربایجان و ارمنستان گرفته شود باید به اطلاع تهران برسد. شاید از این منظر باشد که نخست وزیر ارمنستان به ایران آمده تا با رایزنی با تهران دست برتری را در مناقشه با آذربایجان داشته باشد. زیرا تهران و مسکو بیش از سایر کشورهای درگیر در این موضوع با یکدیگر ارتباط دارند و تهران میتواند با روسیه در ارتباط با ارمنستان و هر تصمیمی که در مورد این کشور قرار است اتخاذ شود، مذاکره کند. ضمن اینکه تهران بارها اعلام کرده هرگونه تغییر ژئوپلیتیکی در منطقه و در مرز ایران با ارمنستان خط قرمز جمهوری اسلامی ایران است و تغییر مرزهای خود با ارمنستان و دسترسی ایران به موقعیت ژئوپلیتیکی آذربایجان را برنمیتابد. «آرمان ملی» در این ارتباط با سیدجلال ساداتیان، سفیر اسبق ایران در لندن به گفتوگو پرداخته است که در ادامه میخوانید.
مناقشه بین ارمنستان و آذربایجان ابعاد تازهای به خود گرفته و اجلاس سوچی هم در این ارتباط برگزار شده است. ایران چگونه میتوانست از این بحران برای خود موقعیت ویژهای فراهم کند؟
ایران از فرصتهای مناسبی برخوردار بود تا در مناقشه بین ارمنستان و آذربایجان نقش ایفا کند و با میانجیگری اختلاف بین دو طرف را حل و فصل کند اما گذشت زمان موجب شد که این دو کشور به سوی روسیه چرخیده و مسیر دیگری را بپیمایند. اخیرا ترکیه پشت آذربایجان را خالی کرده است. درحالی که اگر ایران میتوانست مسائل این دو کشور را حل کرده و در موضع قدرتمندی در منطقه قفقاز قرار گیرد و از سوی دیگر مسائل ژئوپلیتیک ایران هم لحاظ شود.
حضور تلآویو در مناقشه بین ارمنستان و آذربایجان بر فعال شدن دیپلماسی ایرانی در غائله قفقاز چقدر اثرگذار بود؟
ایران باید از ابتدا موضع دیپلماسی بهتری در ماجرای قفقاز میگرفت، اما با توجه به اینکه اخیرا تلآویو در موضع حمایت از آذربایجان قرار گرفته، ایران وارد قضیه شده و اکنون تمایل ایران به ارمنستان افزایش بیشتری پیدا کرده است. سفر نخستوزیر ارمنستان به ایران نیز در این مسیر و به منظور جلب حمایت ایران به نفع ارمنستان صورت گرفته تا از این طریق موفق به جلب حمایت غیرمستقیم روسیه در برابر آذربایجان شود. البته روسیه خود گرفتار مساله اوکراین شده از سوی دیگر مسأله تبادل سوخت بین دو طرف هم میتواند دستورکار مقامات دوکشور در تهران باشد.
احتمالا تهران و ارمنستان توافقنامهای را در زمینه انرژی امضا خواهند کرد. نقش ایران در بازار انرژی ارمنستان به چه میزان است؟
در گذشته این بحث وجود داشت که ترکمنستان گاز ارمنستان را تامین کرده و ارمنستان نیز از گاز، برق تولید و برق خود را به خطوط انرژی ایران در شمال کشور متصل کند و ایران هم بدهی ارمنستان را به ترکمنستان بپردازد. این مورد برای مدتی برقرار بود اما در ادامه دچار اشکالاتی شد و به نتیجه نرسید. درحال حاضر نیز در فصل سرما ارمنستان نیازمند سوخت ایران است. این مورد در بین ایران و ارمنستان جاری است اما بهخاطر تردد کامیونها با مشکلاتی روبهرو شده است و برخی تعرفهها نیز در اینجا مطرح شده که با توجه با حضور نخست وزیر ارمنستان در ایران این مسائل میتواند حل و فصل شود.
تهران بارها در بالاترین سطح اعلام کرده که تغییر مرزهای خود را نخواهد پذیرفت؟ اگر تحولی در مرزهای شمالی ایران رخ دهد ایران با چه ظرفیتی در این ارتباط وارد قضیه خواهد شد؟
تحرکات در بین آذربایجان و روسیه پیچیدگیهای خاص خود را دارد. به نظر میرسد در این قضیه همه مترصد فرصت هستند که چه زمانی برای آنها موقعیتی به وجود خواهد آمد که از آن به نفع خود بهره ببرند. ترکیه از آذربایجان حمایت میکند. برخی میخواهند مسیرهای عبوری بسته شود و تهران تحت فشار قرار گیرد و تنها راه ایران به اروپا از طریق ترکیه باشد و گذری که در زمان رضا شاه به ترکیه داده شده از طریق نخجوان به آذربایجان متصل کرده و به عبارتی مناطق ترک نشین شمال ایران را به یکدیگر متصل کند. همچنین اسرائیل هم در اینجا به دنبال تکمیل پازلی که خود در ارتباط با ایران در نظر دارد. ایران باید بتواند برای مقابله با این مورد از طریق دیپلماسی وارد قضیه شود.
اجلاس سوچی چه تاثیری بر روندی که اعلام کردید خواهد گذاشت؟
ارمنستان به دنبال لابی با تهران است تا از طریق ایران، روسها را بیشتر به خود نزدیک کند و آذربایجان را بیشتر تحت فشار قرار دهد. ایران البته اقدامات قدرتمندی انجام داده که برخی نقشههای آنها را به خوبی به تعویق انداخته است وآنها به دنبال فرصتی هستند تا نقشه خود را پیادهسازی کنند و اگر ایران از بعد دیپلماسی تلاش نکند، آنگاه شرایط دچار تحولاتی خواهد شد که آن تحولات نیز از اهمیت برخوردار است.
