توافق سوچی و چند نکته

نشست سوچي که با حضور روساي جمهور آذربايجان، روسيه و همچنين نخست‌وزير ارمنستان برگزار شد بر اين نکات تاکيد دارد که «از توسل و تهديد به زور خودداري کنند و حل و فصل مسائل صرفا بر اساس به رسميت شناختن حاکميت ملي، تماميت ارضي و نقض ناپذيري مرزها مطابق با منشور سازمان ملل و بيانيه آلماتي در سال 1991 باشد.» اينجا چند نکته به‌طور فشرده آمده که منظور از خودداري از توسل به زور جمهوري آذربايجان است. چون آذربايجان اخيرا عملياتي انجام داد و وارد استان سيونيک ارمنستان شد و حدود هفت کيلومتر هم پيشرفت کرد که روندي خلاف بوده است. چراکه در اجلاس قبلي در مسکو قول داده بودند دست به اقدامات نظامي نزنند و ولي آذربايجان اين اقدام را انجام داد و تبعات آن را نيز عملا ديد. از جمله ايران واکنش نشان داد و توجه داد که مساله اشغال به جايي نمي‌رسد و موضوع نه از طريق اعمال زور و به خصوص اشغال سرزمين‌هاي ديگر بلکه از طريق گفت‌وگو و مذاکره قابل حل است. ديگر اينکه تاکيد روي به رسميت شناخته شدن حاکميت ملي شده که به نظر من مخاطبش آذربايجان و ارمنستان به‌طور مشترک است. از سويي ارمنستان را مخاطب قرار مي‌دهد که بگويد قره‌باغ را به رسميت بشناسد که جزئي از خاک آذربايجان محسوب مي‌شود. منتهي خود پوتين هم اذعان کرده که اينها هنوز بر روي اين موضوع به توافق نرسيده‌اند. اما زماني که در توافق مي‌گويد به رسميت شناختن متقابل حاکميت ملي يعني هم آذربايجان حاکميت ملي ارمنستان را به رسميت بشناسد و اين ادعاي تاريخي که راجع به سيونيک دارد و نام آن را زنگجور غربي گذاشته مطرح نکند و هم ارمنستان دست از ادعايي که در مورد قره‌باغ دارد بکشد. از طرف ديگر در اين توافق آمده که تماميت ارضي و نقض ناپذيري مرزها که نکته بسيار مهمي است و بيشتر متوجه ايران است و همچنين موضع صريح روسيه را نيز نشان مي‌دهد. چون در محافل خبري تشکيک کرده بودند که ممکن است روسيه با ترکيه و آذربايجان سازش کند و تاييد کند و ادعاي ارضي آذربايجان را در مورد استان سيونيک ارمنستان تاييد کند. حال در اين توافق به صراحت مي‌گويد که نقض‌ناپذيري مرزها به اين مفهوم است که دو طرف پذيرفته‌اند به مرزهاي فعلي دست نزنند. به ويژه در ادامه مي‌گويد با توجه به منشور سازمان ملل و بيانيه آلماتي. بيانيه ‌آلماتي هم حاکي از اين است که 12 کشور بر جاي مانده از شوروي سابق در آلماتي پايتخت سابق قزاقستان دور هم جمع شدند و بيانيه‌اي مهم و تاريخي صادر کردند و تمام مرزهاي داخلي شوروي سابق و مرزهاي داخلي را به رسميت شناختند. بنابراين تاکيد روي بيانيه آلماتي نشان مي‌دهد که دو طرف، ارمنستان و آذربايجان پذيرفتند که مرزها نقض‌ناپذير است. اين چيزي است که هم روسيه و هم ايران هشدار داده بودند مرزها نبايد تغيير کند.