روزهای سوت و کور مراکز اسقاط خودرو

آرمان ملي: به‌رغم وجود قوانين الزام‌آور متعدد درخصوص نحوه از رده خارج کردن خودروهاي فرسوده اما مراکز اسقاط خودرو روزهاي سوت و کوري را پشت‌سر مي‌گذرانند، به‌طوري‌که به گفته رئيس هيات‌مديره انجمن صنفي مراکز اسقاط خودروهاي فرسوده با وجود 220 مرکز، حدود 70 مرکز هيچ فعاليتي ندارند و 150 مرکز باقيمانده‏، با 2 تا 30 درصد ظرفيت خود کار مي‌کنند، همچنين صدور گواهي اسقاط خودروهاي فرسوده که به ازاي توليد و واردات خودرو انجام مي‌شد با افزايش قيمت خودروهاي فرسوده و کاهش واردات خودرو بسيار کند شده است و به اين ترتيب علاوه بر تشديد آلودگي هواي کلانشهرها، مراکز فعال در زمينه اسقاط خودرو به تدريج درحال حذف شدن هستند و گروه عظيمي از شاغلان در اين بخش از گردونه اشتغال خارج شدند اما کارشناسان در اين عرصه نيز همچنان اميدوار هستند با رايزني‌هاي صورت گرفته در مجلس و مسئولان ذيربط شرايط صدور گواهي اسقاط خودرو بهبود يابد تا علاوه بر نفع زيست محيطي، منافع فعالان در اين گروه نيز تامين شود.

افزايش قيمت خودرو فرسوده سد راه خروج

محمدحسين گودرزي، عضو هيات‌مديره انجمن اسقاط خودرو در اين باره به «آرمان ملي» گفت: هر خودرويي که نتواند طي دو دوره متوالي معاينه فني دريافت کند، به‌عنوان خودروي فرسوده شناخته مي‌شود اما با افزايش قيمت خودروهاي فرسوده ديگر هيچ مالک خودروي فرسوده‌اي مايل به تحويل خودروي خود نيست و به اين ترتيب مشکل آلودگي هوا و ديگر مشکلات زيست محيطي حل نشده باقي مي‌ماند و به دليل بي‌توجهي ستاد حمل و نقل سوخت به مصوبات به هيچ نتيجه‌اي نخواهيم رسيد. او افزود: با توجه به افزايش نرخ آلودگي هوا و نقش خودروهاي فرسوده در آن براي اولين بار در سال 1380 موضوع از رده خارج شدن خودروهاي فرسوده به ازاي واردات خودرو اجرايي شود و تسهيلات خوبي نيز به آن تخصيص يافت، اما با منع واردات اين قانون لنگان لنگان پيش رفت و تعدادشان هم در خيابان کلانشهرها افزايش يافت تا نهايتاً در سال 1400 خودروسازان و واردکنندگان مکلف شدند به ازاي هر توليد و واردات چهار خودرو را اسقاط و از رده خارج کنند، اما اين کار هم ادامه نيافت و مقرر شد که به ازاي مابه تفاوت اسقاط خودرو، مبلغي را به صندوق ملي محيط زيست واريز کنند اين درحالي است که قيمت لاشه هر خودرو فرسوده 20 تا 25 ميليون تومان اعلام شده، اما قيمت همان خودرو در بازار بيش از 100 ميليون برآورد مي‌شود و به اين ترتيب ديگر هيچکس تمايلي به حضور در اين چرخه ندارد. او افزود: تعداد خروج خودروهاي فرسوده هر سال کاهش مي‌يابد و با ايجاد موانع مختلف بر سر راه اسقاط خودروهاي فرسوده تعداد مراکز فعال در اين خصوص هم کاهش يافته است و که علاوه بر افزايش مشکلات زيست محيطي خطر بيکاري تعداد زيادي از افراد شاغل در اين بخش کشور را تهديد مي‌کند هرچند طي رايزني‌هاي صورت گرفته توافقاتي صورت گرفته است اما به بهانه‌هاي مختلف از سوي ستاد حمل و نقل سوخت اين معضل همچنان پايدار است.

آلودگي وحشتناک هوا با خودروهاي فرسوده

گودرزي ادامه داد: بر اساس آمار موجود هم اکنون حدود 2 ميليون و 200 هزار خودرو فرسوده در کشور در حال تردد هستند که با احتساب ميزان مصرف سوخت ناقص آنها به ميزان وحشتناک آلودگي در کلانشهرها پي خواهيم برد و ضرورت سرعت بخشي و تسهيل بيشتر صدور گواهي اسقاط خودرو پي خواهيم برد.رئيس هيات‌مديره انجمن اسقاط خودرو اضافه کرد: تقريبا از ابتداي دولت يازدهم فرآيند اسقاط رو به افول بوده و مي‌توان گفت اکنون به صفر رسيده است و عملا مراکز اسقاط تعطيل شده‌اند. اين تعطيلي باعث بيکاري کارگران و از بين رفتن دارايي مديران اين مراکز شده است. او اضافه کرد: ما وابسته به دولت شده‌ايم، نه به‌طور کامل به صورت يک صنف مستقل مي‌توانيم عمل کنيم و نه کاملا دولتي هستيم که حمايت صددرصدي دولت را داشته باشيم. پيش از اين زير نظر رياست‌جمهوري بوديم که مشکلات خاص خود را داشت. هم اکنون که زير نظر وزارت راه هستيم مشکلاتمان دو چندان شده است. دولت اگر واقعا توان حل اين موضوع را ندارد، اجازه استقلال کامل به ما بدهد تا بتوانيم با برنامه‌ريزي مشکلاتمان را رفع کنيم. نه دولت و نه خودروساز، هيچ کدام فکري به حال اين شرايط نمي‌کنند. 80 هزار گواهي اسقاط انباشت شده در مراکز اسقاط نقدينگي ما را به‌طور کامل از بين برده است. من به عنوان رئيس انجمن اسقاط خودرو اعلام مي‌کنم که ما حاضر به واگذاري تمام گواهي‌هاي اسقاط به صورت يک جا با قيمت هر واحد دو ميليون و 500 هزار تومان هستيم تا شايد با بازگشت نقدينگي اين چرخه به حرکت درآيد.

انباشت گواهي اسقاط با کاهش متقاضي

محمود مشهدي شريف در مورد دليل افزايش قيمت گواهي اسقاط خودروهاي فرسوده، اظهار کرد: قيمت گواهي اسقاط در سال 1393 و 1394 حدود 4 ميليون تومان بود اما از تير 1396 با توقف واردات خودرو، صدور گواهي اسقاط خودروهاي فرسوده عملا مصرفي نداشت و اين مساله باعث کاهش تقاضا براي خريد گواهي شد، به طوري که فقط براي خودروهاي موجود در گمرک، گواهي اسقاط مصرف مي‌شد. او ادامه داد: اين اتفاق، کاهش قيمت گواهي اسقاط خودروهاي فرسوده را به‌همراه داشت و مراکز اسقاط از روي ناچاري و به دليل وضعيت نامناسب اقتصادي، نسبت به فروش پايين‌تر از قيمت تمام شده گواهي اسقاط اقدام مي‌کردند که باعث شد قيمت گواهي به يک ميليون و 300 هزار تومان کاهش يابد. مشهدي شريف با بيان اينکه از 27 بهمن 1398 دوباره محلي براي صدور گواهي اسقاط خودروهاي فرسوده بابت توليد موتورسيکلت پيدا شد، افزود: شرکت‌هاي سازنده کاميون نيز از آن زمان متقاضي دريافت گواهي اسقاط شدند و با توجه به اينکه به‌طور متوسط سالانه 200 تا 300 هزار دستگاه موتور در کشور توليد مي‌شود و با توجه به اينکه اسقاط هر سواري معادل 7 موتور سيکلت است، بين 30 تا 40 هزار فقره گواهي اسقاط مورد نياز بود. وي ادامه داد: انباشت گواهي اسقاط در مراکز اسقاط 80 تا 100 هزار فقره بود و توليدکنندگان موتورسيکلت طي دو سال تمام گواهي اسقاط موجود در مراکز اسقاط را مصرف کردند.

رشد قيمت گواهي اسقاط در پي گراني خودرو

رئيس هيات‌مديره انجمن صنفي مراکز اسقاط خودروهاي فرسوده تصريح کرد: در اين شرايط بايد گواهي اسقاط جديد توليد مي‌شد اما طبيعي بود که قيمت گواهي جديد بر اساس قيمت جديد خودروهاي فرسوده تعيين مي‌شد، نه مطابق با نرخ‌هاي سال 1396 و قبل از آن. به عبارتي وقتي قيمت پرايد از 20 ميليون تومان به 200 ميليون تومان رسيده به تبع قيمت خودروي فرسوده نيز افزايش يافته و ديگر کسي حاضر نيست آن را با قيمت 5 يا 6 ميليون تومان به مراکز اسقاط تحويل دهد. وي افزود: با افزايش قيمت خودرو، قيمت خودروهاي فرسوده نيز به‌شدت افزايش يافت اما قيمت گواهي اسقاط افزايش چنداني نداشته، به طوري که قيمت هر گواهي در بهمن 1400 حدود 4 ميليون و 500 هزار تومان بود. مشهدي شريف ادامه داد: در اسفند 1400 که سازندگان موتور سيکلت تقاضاي زيادي براي دريافت گواهي اسقاط داشتند مراکز اسقاط بايد خودروهاي فرسوده را با قيمت روز تحويل مي‌گرفتند و گواهي جديد صادر مي‌کردند، به طوري که قيمت خودروهاي فرسوده به بيش از 15 ميليون تومان رسيد و در حال حاضر قيمت خودروهاي فرسوده باز هم بالاتر رفته است و ممکن است نرخ خريد اين خودروها توسط مراکز اسقاط بالاتر هم برود زيرا قيمت خودرو افزايش داشته است. رئيس هيات‌مديره انجمن صنفي مراکز اسقاط خودروهاي فرسوده ادامه داد: مطابق آيين نامه از رده خارج کردن خودروهاي فرسوده، خودروسازان و واردکنندگان خودرو به عنوان مسئول اسقاط معرفي مي‌شوند و اين به معني آن است که آنها بايد نسبت به خريد خودروهاي فرسوده از مالکان و تحويل به مراکز اسقاط اقدام کنند. حال آنکه مراکز اسقاط جهت تسهيل فرآيند اسقاط خودرو و در راستاي تعامل بيشتر با توليدکنندگان خودرو و موتورسيکلت اقدام به جمع آوري خودرو به نيابت از آنها مي‌کنند تا مدت زمان اسقاط به نفع آنها کاهش يابد.

پيشنهاد مراکز اسقاط براي صدور گواهي اسقاط با کمترين هزينه

مشهدي شريف بيان کرد: اگر اين موضوع باعث ايجاد اين سوء‌تفاهم در ميان توليدکنندگان شود که مراکز اسقاط اقدام به گران کردن گواهي مي‌کنند، پيشنهاد ما اين است که آنها مطابق وظيفه قانوني خود مستقيما نسبت به خريد خودروي فرسوده از مالکان اقدام کنند و مراکز اسقاط نيز با کمترين هزينه حاضر به اسقاط خودروهاي آنها هستند. او توضيح داد: ارزش ضايعات آهن يکدستگاه پيکان حدود 7 ميليون تومان است در حالي که هزينه صدور گواهي اسقاط اين خودرو 5/12 ميليون تومان درمي‌آيد. در چنين شرايطي امکان ندارد که گواهي اسقاط 4 ميليون تومان تمام شود. بخشي از گواهي اسقاط خودروهاي فرسوده از محل اسقاط تاکسي‌ها تامين مي‌شود که قبلاً قيمت هر تاکسي فرسوده 10 ميليون تومان بود اما حالا به بيش از 31 ميليون تومان رسيده و اخيراً نيز بحث افزايش قيمت مطرح است. اين کارشناس اضافه کرد: تعيين قيمت گواهي اسقاط خودروهاي فرسوده ارديبهشت هر سال از سوي ستاد مديريت حمل و نقل و سوخت به کارشناسان رسمي دادگستري ارجاع مي‌شود و مراکزاسقاط هيچگونه دخالتي در تعيين قيمت گواهي اسقاط ندارند و نرخ گواهي اسقاط تابع نرخ خودروي فرسوده‌است. در واقع قيمت گواهي اسقاط خودروي فرسوده حاصل قيمت روز خودرو منهاي ارزش ضايعات آن است و بايد بهاي قيمت، هزينه اسقاط و سود منطقي مرکز اسقاط نيز اضافه شود. او افزود: امسال نيز بايد اين اتفاق بيفتد که البته تا به حال اين کار صورت نگرفته ولي اميدواريم طي 10 روز آينده قيمت جديد و عادلانه مشخص شود، هر چند بهتر است اين موضوع به صورت مصوبه هيات دولت درآيد.

طرح گواهي صرفه جويي انرژي منتظر تصويب در هيات دولت

مشهدي شريف با تاکيد بر لزوم ورود دولت به موضوع اسقاط خودروهاي فرسوده، گفت: اگر دولت از اين مساله حمايت نکند توليد گواهي اسقاط به بن‌بست مي‌رسد، چرا که هزينه صدور گواهي به‌طور سرسام‌آوري افزايش يافته و تا به قيمت واقعي برسد براي متقاضيان اسقاط، صرفه اقتصادي نخواهد داشت. او با بيان اينکه طبق قانون بايد معادل 25 درصد خودروهاي توليدي کشور اسقاط شود، افزود: اين رقم حدود 250 هزار دستگاه خودروي فرسوده مي‌شود و با توجه به استفاده اين خودروها توسط اقشار ضعيف جامعه، آنها تمايل زيادي به اسقاط با قيمت پايين ندارند که براي حل اين مشکل نيازمند تسهيلات دولتي هستيم. رئيس هيات‌مديره انجمن صنفي مراکز اسقاط خودروهاي فرسوده توضيح داد: در اين راستا طرح گواهي صرفه جويي انرژي را آماده کرديم که به مجلس، وزراي صنعت و اقتصاد، رياست‌جمهوري و سازمان برنامه و بودجه ارائه شده و قرار است براي تصويب در هيات دولت مطرح شود. مشهدي شريف در مورد جزئيات اين طرح توضيح داد: در اين طرح عنوان شده که مصرف بنزين يکدستگاه خودروي نو 4. 12 ليتر کمتر از يک خودروي فرسوده است. در صورت جايگزيني خودروهاي فرسوده، با احتساب تفاوت قيمت هر ليتر بنزين آزاد و بنزين صادراتي (18 هزار تومان) روزانه بيش از 70 هزار تومان صرفه‌جويي بنزين براي هر خودرو خواهيم داشت که اين رقم در طول يک سال معادل 25 ميليون تومان خواهد بود. او بيان کرد: در اين طرح بايد به کاهش آلودگي هوا، کاهش تصادفات و پايين آمدن نرخ مرگ و مير نيز توجه کرد که اگر دولت براي يک سال پرداخت اين مبلغ را بپذيرد طي سال‌هاي بعد از آن مي‌تواند از منافع اجراي طرح برخوردار شود و بر اين اساس دولت به متقاضيان اسقاط خودروهاي فرسوده، گواهي صرفه جويي انرژي تحويل مي‌دهد که در بورس قابل خريد و فروش خواهد بود و اين رقم علاوه بر مبلغ خودروي فرسوده، کمک نسبتاً خوبي به صاحبان اين خودروها خواهد کرد. رئيس هيات‌مديره انجمن صنفي مراکز اسقاط خودروهاي فرسوده تصريح کرد: پيش بيني مي‌کنيم از اين محل 350 تا 400 هزار گواهي اسقاط طي سالجاري صادر شود و براساس پيش بيني‌هاي صورت گرفته در قانون بودجه 1401 بابت تخصيص 10 درصد خودروهاي عرضه شده از طريق قرعه کشي خودروسازان به صاحبان خودروهاي فرسوده، اين مساله نيز مي‌تواند مشوق مناسبي براي صاحبان خودروهاي فرسوده باشد که قرار بود در اولين قرعه‌کشي خودروسازان اعمال شود و اميدواريم گام‌هاي موثري در جهت نوسازي ناوگان فرسوده کشور بردارد و رکود 5 ساله مراکز اسقاط خودروهاي فرسوده رفع شود.