طرفین برجام در پی مذاکره پس از انتخابات آمریکا

تحلیل‌های مختلفی در خصوص برجام و شرایط پیرامونی آن مطرح می‌شود اما به‌نظر می‌رسد که برای این موضوع از دیدگاه غرب باید مساله معمای ایران را مطرح کنیم. از دیدگاه غرب معمای ایران چندوجهی است که یک وجه آن به برنامه هسته‌ای ایران بازمی‌گردد و با توجه به اینکه از دید غربی‌ها ایران به نقطه گریز هسته‌ای بسیار نزدیک شده فوری‌ترین جنبه مرتبط با معمای ایران به برنامه هسته‌ای ایران باز می‌گردد. اما این صرفا تنها جنبه بحث معمای ایران برای غربی‌ها نیست. از نظر غرب این معما مباحث دیگری را نیز در برمی‌گیرد که موضوعات مرتبط با مسائل حقوق بشر، نقش منطقه‌ای ایران و قدرت دفاعی و... است. لذا به نظر می‌رسد که غرب در تلاش است بر مبنای رویکردی که انتخاب کرده اینها را به صورت مجزا و مستقل از یکدیگر در نظر بگیرد. به همین دلیل است که آقای سالیوان مشاور امنیت ملی آمریکا و آقای بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا تاکید مشترکشان این است که ما موضوع مرتبط با مباحث حقوق بشر و هسته‌ای را مجزا و جدا از یکدیگر در نظر می‌گیریم. البته این هنوز در عرصه نظری و ذهنی غربی‌هاست؛ ولی با توجه به شواهد و قرائنی که اکنون از موضوع غربی‌ها و ایرانی‌ها داریم این است که هر دو طرف همچنان تمایل خود را برای احیای برنامه جامع اقدام مشترک حفظ کرده‌اند. از طرفی همین رویکردی که غربی‌ها در نظر و موضع‌گیری بیان می‌کنند که این دو موضوع را به صورت مستقل از یکدیگر می‌بینیم خود نشانه و المانی از اشتیاق و علاقه غرب برای این موضوع است. در عین حال ایران نیز در ارتباط با تحریم‌هایی که اخیرا ایالات متحده وضع کرده و همچنین اقدامات دیگری که در حوزه فناوری و... انجام شده به جز سیاست اعلامی به کنش تنش‌زایی دست نزده که برجام یا آینده مذاکرات هسته‌ای را تحت‌الشعاع قرار دهد. به نظر می‌رسد طرفین در حال آماده‌سازی خود هستند که پس از انتخابات پارلمانی اسرائیل که باز لاپید دست بالا را داشته باشد و انتخابات میان دوره‌ای کنگره آمریکا نیز حداقل مجلسین به صورت برابر بین دو حزب اصلی تقسیم شود مذاکرات را بعد از 8 نوامبر دوباره از سر بگیرند. از طرفی اگر ایران تا پیش از این تمایل داشت که در دو سه موضوع مذاکرات و پیش‌نویس به جایی برسد و بتواند امتیازات بیشتری اخذ کند به نظر می‌رسد حوادثی که در هفته‌های اخیر رخ داده هزینه‌های بده بستان امتیازات و دیپلماسی با ایران را برای دولت بایدن به ویژه از سوی حزب جمهوری خواه و نیروهای رادیکال حزب دموکرات افزایش داده است. ولی آنچه مسلم است همه چیز به نتایج انتخابات میان دوره‌ای کنگره آمریکا بستگی دارد و این دوره از انتخابات میان دوره‌ای بسیار غیر قابل پیش بینی است.