لزوم در نظر گرفتن عنصر زمان در مذاکرات هستهای
آرمان ملی - سهیل ثابت: پرونده هستهای ایران در تعلیق، این جملهای است که میتوان بنا به رخدادهای اخیر در ارتباط با برجام و بازگشت طرفین به آن اعلام کرد. هرچند آمریکاییها در چند روز گذشته تلاش کردهاند، پالسهای مختلفی در ارتباط با کاهش موفقیت برجام به رسانهها اعلام کنند اما این اعلانها چندان هم نتوانسته کارساز باشد زیرا نماینده اتحادیه اروپا در مذاکرات هستهای در چند روز گذشته اعلام کرده است که از گفتوگو برای ادامه برجام حمایت خواهد کرد و از سوی دیگر روسها هم خبر دادهاند که مذاکرات به منظور بازگشتن به برجام در آینده نزدیک از سرگرفته خواهد شد. تهران نیز البته همواره بر ادامه مذاکرات هستهای برای احیای برجام حمایت کرده است. از این منظر به نظر میرسد آینده برجام چندان هم که اعلام میشود ابهامآلود نیست و به احتمال زیاد در هفتههای آینده طرفین به میز مذاکرات باز خواهند گشت و شاهد تحولات بهتری در حوزه احیای برجام خواهیم بود. «آرمان ملی» در این ارتباط با یوسف مولایی، استاد دانشگاه به گفتوگو پرداخته است.
در شرایط فعلی برخی کشورهای اروپایی به رغم ابراز امیدواری جوزپ بورل درصدد هستند ضمن اعلام موافقت با بازگشت طرفین به برجام، نیش خنجر تحریم را علیه ایران نشان دهند، چرا اروپاییها اخیرا نوعی رویکرد دوگانه را در ارتباط با ایران در دستور کار قرار دادهاند؟
عنصر زمان را باید در شرایط کنونی در نظر گرفت. زمان در کنار تحولات سیاسی و اقتصادی میتواند بر روند بازگشت طرفین به برجام اثر بگذارد. ایران باید بتواند از فرصتها استفاده کند. در مذاکرات باید در برخی مواقع برای رسیدن به دستاوردی خوب، تدابیر ویژهای را ایجاد کرد. در شرایط فعلی نظرات کارشناسی و استفاده از آن برای تصمیم در پرونده هستهای مهم است. نباید زمانهای مناسب را از دست داد. درگذشته و در ابتدای روی کارآمدن بایدن، آمریکاییها علاقهمند به توافق با ایران بودند و از ابراز آن علاقه هم ترسی نداشتند. از سوی دیگر جوزف بورل نیز تلاشهای زیادی برای احیای برجام صورت و طرحی را در این زمینه ارائه داد اما تهران بنا به دلایلی تمام طرح را نپذیرفت و نظرات دیگری داشت و در برابر ایران هم آمریکاییها نظرات دیگری را به صورت متقابل اعلام کردند اما در مجموع ایران میتوانست به شیوه بهتری از آن فرصت استفاده کند. در نهایت هم آمریکاییها به گونهای در برابر مواضع ایرانیها موضع گرفتند که گویا تمایلی از سوی ایران به توافق وجود ندارد. هرچند که آمریکاییها هم مواضع غیرسازندهای در ارتباط با برجام داشتهاند.
برخی از اروپاییها به گونهای در مورد ایران موضع میگیرند که گویا ایران است که تمایل به توافق ندارد، حال اینکه اینگونه به نظر نمیرسد. این مورد را چگونه ارزیابی میکنید؟
بله آنها چنین مواضعی را در برابر خواستههای تهران اعلام کردهاند اما این نظر هم وجود دارد که ایران چون اصرار غربیها را میبیند، اینگونه میاندیشد که میتواند امتیاز بیشتری بگیرند. حال باید دید ایران در تحلیل محاسبات برای رسیدن به اهدافش چه مقدار دقت دارد. البته قبل از وقایع اخیر غربیها به این نتیجه رسیده بودند که احتمال رسیدن به توافق نه دور است نه نزدیک.
اولیانوف، نماینده روسی ابراز امیدواری کرده است که مذاکرات هستهای در ارتباط با ایران در ماه آینده احیا خواهد شد شورای اروپا نیز از موافقت در این زمینه سخن گفته است. با وجود از دست رفتن برخی فرصتها هنوز هم احتمال احیای برجام وجود دارد؟
تمامی این موارد بستگی دارد که انتخابات آمریکا به کجا ختم خواهد شد و از سوی دیگر موضعگیریهای مداوم که اخیرا علیه ایران شدت گرفته به کجا منتهی میشود. در حال حاضر در شرایطی قرار داریم که صحنه بینالمللی در ارتباط با ایران بر اساس عنصر زمان در حال تغییر است و نباید اجازه داد زمان به ضرر تهران مصادره شود.
اخیرا اقداماتی از سوی اتحادیه اروپا علیه ایران صورت گرفته است. این اقدامات تا چه میزان با واکنش تهران روبهرو خواهد شد؟
ایران قبل از مواضع جدید اروپا علیه تهران مسیر خود را به طرف شرق تغییر داده است و مناسبات ایران با غرب هم از گذشته محدود بوده است. خواه ناخواه روابط ایران و اروپا بیشتر محدود میشود. ایران دیگر وزنی برای اقتصاد اروپا باز نمیکند و اروپاییها نیز دیگر برای ایران تعیین کننده نیست. از این رو ایران به سوی توسعه مناسبات خود با شرق خواهد رفت. ایران تلاش خواهد کرد با صادرات نفت به چین درآمدی را به دست آورد و از بازار چین برای تامین نیازهای خود استفاده کند. نوع جدیدی از نگاه از سوی اروپاییها به ایران ایجاد شده و ایران هم تصمیمات دیگری در ارتباط با اروپا به موازات نگاه آنها اتخاذ خواهد کرد. به نظر میرسد نوع مناسبات ایران با اروپاییها در مقایسه با شرق محدودتر خواهد شد. این مورد را حتی میتوان از عضویت ایران در شانگهای برداشت کرد. ایران با عضویت در این معاهده در نظر دارد به دستاوردهای اقتصادی برسد تا به شکلی بتواند به مسیر توسعه اقتصادی خود ادامه دهد.
