دانــستنی‌هـــا

نور آبي موجب تسريع روند پيري مي‌شود

در يک مطالعه جديد بر روي مگس ميوه، محققان پي بردند نور آبي ممکن است بر عملکردهاي اوليه سلولي تاثير بگذارد و روند پيري را تسريع کند. نور آبي طول موجي از نور در طيف مرئي است. اين نور طول موج کوتاهي دارد، يعني مقادير بيشتري انرژي توليد مي‌کند. پيش از اين، انسان فقط در طول روز در معرض نور آبي خورشيد قرار مي‌گرفت، اما از زمان ظهور فناوري، ما اکنون در شب و روز در معرض نور آبي مصنوعي به‌خاطر استفاده از وسايلي مانند تلويزيون، کامپيوتر و تلفن‌هاي هوشمند هستيم. اکثر مردم از اهميت محافظت از خود در برابر پرتوهاي فرابنفش خورشيد آگاه هستند، اما خطرات بالقوه قرارگرفتن در معرض نور آبي نامشخص است. مطالعات اخير بر روي مگس ميوه معمولي، Drosophila melanogaster، نشان داد که قرارگرفتن طولاني‌مدت در معرض نور آبي در طول عمر آنها منجر به تسريع پيري مي‌شود. يافته‌ها حاکي از کاهش طول عمر و تخريب عصبي مغز، حتي در مگس‌هاي جهش‌يافته بدون چشم است. اين بدان معني است که نور آبي علاوه بر چشم، مي‌تواند به سلول‌ها و بافت‌ها نيز آسيب برساند. اينگونه مگس ميوه معمولا در تحقيقات مورد استفاده قرار مي‌گيرد، زيرا در بسياري از فرآيندهاي سلولي و رشدي با انسان و ساير حيوانات مشترک است. براي بررسي تفاوت‌ها، محققان الگوهاي متابوليت مگس‌ها را که به مدت 10 يا 14 روز در نور آبي ثابت يا تاريکي ثابت نگه داشته شده بودند، مقايسه کردند. آنها اثرات قرارگرفتن طولاني‌مدت در معرض نور آبي را بر مسيرهاي متابوليتي در سر مگس‌هاي جهش‌يافته بدون چشم مورد مطالعه قرار دادند تا تاثير آن را بر روي بافت‌هاي غير شبکيه مشاهده کنند. محققان تغييرات چشمگيري را در متابوليت‌ها مشاهده کردند که نشان‌دهنده اختلال در توليد انرژي است. اين مگس‌ها بعدا علائم تخريب عصبي را نشان دادند.

اجتناب از نورآبي، راهکار ضدپيري

دکتر «جون يانگ»، محقق ارشد اين مطالعه از دانشگاه ايالتي اورگن، مي‌گويد: «تحقيقات ما نشان مي‌دهد که قرارگرفتن طولاني‌مدت در معرض نور آبي مي‌تواند باعث کاهش توليد انرژي در ميتوکندري شود که براي سلامت سلولي مضر است. اين اولين تحقيقي است که نشان مي‌دهد نور آبي مي‌تواند سطح متابوليت‌هاي ضروري در مگس‌ها را تغيير دهد. اين متابوليت‌ها ترکيباتي هستند که براي عملکرد سلولي نه تنها در مگس‌ها بلکه در پستانداران نيز ضروري هستند.» وي افزود: «اين تغييرات نشان مي‌دهد که سلول‌ها در سطحي کمتر از حد مطلوب فعاليت مي‌کنند که ممکن است باعث مرگ زودرس شود. تحقيقات ما همچنين اولين موردي است که نشان مي‌دهد نور آبي ممکن است بر سلول‌هاي خارج از شبکيه تاثير بگذارد.» محققان همچنين کاهش قابل‌توجهي در سطح چندين انتقال دهنده عصبي شناسايي کردند که نشان مي‌دهد نور آبي ممکن است هموستاز مغز را مختل کند. اين مطالعه نشان مي‌دهد که اجتناب از نور آبي بيش از حد ممکن است يک راهکار ضدپيري خوب باشد که ممکن است با کوتاه‌کردن زمان استفاده از نمايشگرها و کم‌کردن نورهاي محيطي به‌دست‌ آيد.استفاده از نورگرم با طول موج‌هاي آبي فيلتر شده روي نمايشگرهاي رايانه و صفحه‌نمايش تلفن، بسيار مهم است.

خطر خيره‌شدن به نمايشگر گوشي در آفتاب

پزشکان هشدار دادند که کارکردن با گوشي و تبلت زير نور خورشيد مي‌تواند عوارضي مشابه با خيره‌شدنِ مستقيم به خورشيد براي چشم‌ها داشته باشد. در حاليکه همه به‌خوبي آگاه هستند که نگاه‌کردن مستقيم به خورشيد براي چشم مضر است، اما اين بار پزشکان اسپانيايي در يک مطالعه تازه هشدار داده‌اند که حتي بازتاب نور خورشيد از مانيتور (نمايشگر) گوشي يا تبليت هم مي‌تواند براي چشم خطرات جدي داشته باشد و موجب آسيب دائمي به اين عضو حساس و مهم شود. پزشکان تاکيد مي‌کنند که براي جلوگيري از بروز اختلال بينايي در اثر انعکاس نور خورشيد لازم است از عينک آفتابي استفاده کنيم. اين متخصصان هشدار مي‌دهند که وقتي در معرض نورخورشيد قرار داريد، نبايد به مدت‌طولاني به نمايشگر موبايل خود خيره شده و با آن کار کنيد. اين کار به اندازه نگاه‌کردن مستقيم به خورشيد مي‌تواند به چشم صدمه بزند و منجر به بروز اختلالات بينايي از جمله آسيب شبکيه و تشکيل نقاط کور بر روي آن شود. پزشکان با بررسي وضعيت دو بيمار که چشم آنها در اثر خيره‌شدن به موبايل در معرض نور خورشيد دچار آسيب شده بود، به اين نتيجه رسيدند که بازتاب نورخورشيد از روي مانيتور نيز براي چشم مضر است. يکي از اين دو بيمار مردي 30 ساله‌ بود که به مدت چهار ساعت در نزديکي پيست اسکي با تبلت خود کار مي‌کرد و دچار اختلال ديد شد به گونه‌اي که تا مدتي توان ديدن اجسام در فاصله دور را نداشت. هرچند مشکل اين مرد پس از مدتي برطرف شد اما بيمار دوم چندان خوش شانس نبود. او که زني 20 ساله بود سه ساعت متوالي در ساحل از موبايل خود استفاده کرده بود و او نيز دچار اختلال بينايي شده بود. با اين حال آسيب وارد شده به چشم اين زن جدي‌تر بود و وي دچار عارضه‌اي موسوم به تشکيل نقاط کور روي شبکيه و در قسمت مياني چشم خود شد. از اين‌رو چشم‌‌پزشکان هشدار داده‌اند که برخي از اين آسيب‌هاي چشمي مي‌تواند ماندگار شود. چشم پزشکان اسپانيايي که هر دو بيمار را معالجه کردند، مي‌گويند: نياز است تا کاربران اطلاعات و آگاهي بيشتري از خطرات احتمالي کارکردن با موبايل زير نور خورشيد داشته باشند. شرح اين مطالعه در مجله Medical Case Reports منتشر شده است. به گزارش ديلي ميل، متخصصان تاکيد مي‌کنند: نمونه‌هايي که در اين مطالعه به آنها اشاره شده تنها مواردي نيستند که دچار چنين مشکلي مي‌شوند و هر روز در سراسر جهان ممکن است اين اتفاق براي بسياري از کاربران بيفتد و در نتيجه اين موضوعات بايد با آگاهي‌بخشي بيشتر مورد توجه عمومي قرار گيرد.