بهبود حال برق با چاقوی درمانگر رمزارزها!
چه عواملي در استخراج و سودآوري ارزهاي ديجيتالي موثر است؟
مهمترين عامل که در استخراج بيتکوين و ساير ارزهاي مشابه تاثير ميگذارد قيمت برق است. براي استخراج نياز به روشن ماندن يکسره رايانهها وجود دارد و اين يعني مصرف برق آن زياد است. در کشورهايي که در آنها قيمت برق ارزان است هزينه صرف شده براي استخراج هم پايين ميآيد و در مقايسه با کشورهايي مثل استراليا که قيمت برق و الکتريسيته در آنجا بالاست، سودآورياش نيز بيشتر است. تعيين قيمت برق تنها هزينه مربوط به استخراج ارز ديجيتال است که به صورت دقيق ميتوان آن را قبل از شروع محاسبه کرد. دومين عامل مهم در تعيين سودآوري استخراج ارزهاي ديجيتال بحث مربوط به هزينههاي راهاندازي و نگهداري سختافزارهاست. طبيعتاً هرچه رايانهاي که قصد استخراج با آن را داريم قويتر باشد شانس برنده شدن ما نيز بيشتر ميشود. بنابراين هزينه سختافزار استخراج که ميتوان يک رايانه شخصي يا دستگاه مخصوص استخراج (ASIC) باشد، بالاتر برود هزينه استخراج نيز بالا ميرود. هزينه نگهداري هم ميتواند شامل دستگاههاي خنککننده باشد. همانطور که ميدانيد روشن ماندن چندين رايانه براي مدتهاي طولاني گرماي زيادي توليد ميکند که بايد براي خنک کردن آنها هم چارهاي انديشيد. از طرف ديگر برخي افراد و شرکتها مکانهايي مثل سوله اجاره ميکنند و تجهيزات استخراج خود را در آنجا قرار ميدهند. بنابراين هزينههاي جا و مکان را نيز ميتوان در تعيين هزينههاي اوليه استخراج دخالت داد. موضوع سوم که بايد به آن توجه داشت ميزان درجه سختي استخراج بيتکوين يا ساير ارزهاي مشابه است. درجه سختي استخراج يک ارز نشاندهنده اين است که ماينرها با چه درجه سختي تراکنشها را تاييد و بلاک جديد توليد ميکنند. به عبارت ديگر براي فعاليت صحيح شبکه بلاک چين هر ارز بلاکها بايد با فواصل زماني ثابتي به زنجيره ملحق شوند. بنابراين با افزايش قدرت سختافزاري کل شبکه و ورود ماينرهايي که سختافزارهاي قوي دارند، بلاکها با سرعت بيشتري توليد ميشوند و براي همين به صورت خودکار درجه سختي استخراج افزايش مييابد. با اين کار تلاش ميشود دوباره فاصله زماني توليد بلاکهاي جديد به همان حالت قبلي که نزديک به فاصله مطلوب است برگردد. پس درجه سختي استخراج هم در مقدار سودآوري آن تاثير دارد.
در خصوص مزايا و معايب توليد رمزارزهاي ديجيتالي به ويژه بيتکوين در کشور اظهارنظرهاي فراواني شده است ارزيابي شما در اين خصوص با توجه به شرايط حاکم بر جامعه و بحران تامين برق چيست؟
واقعيت اين است که بايد پذيرفت صنعت استخراج ارزهاي ديجيتال، جزو صنايعي است که در سالهاي آينده بسيار مورد استقبال قرار خواهد گرفت. علت اين استقبال هم افزايش رمز ارزها در بازه زماني سال 2020 الي 2030 ميلادي است. براي رفع موانع و اختلافها بايد قبل از هر چيز به يک ديد کارشناسي در اين حوزه دست يافت تا بدانيم که اصلاً چه سهمي در استخراج ارزهاي ديجيتال داريم و چه مقدار برق مصرف ميشود. در اين مدت، گزارشها و اظهارنظرهاي فراواني را پيرامون اين موضوع مورد بررسي و مطالعه قرار دادم که در اکثر آنها فقط از يک جنبه به اين قضيه نگاه شده بود و ضمنا اين گزارشها آنقدر کلي بود که نميتوانست مبناي درستي براي مطالعه و اظهار نظر در اين زمينه باشد. براي محاسبه مصرف برق بيتکوين، شاخصهاي مختلفي وجود دارد که با استفاده از آنها ميتوان ميزان مصرف برق را محاسبه کرد. بر اساس گزارشهاي بهمن ماه سال گذشته مصرف برق شبکه بيتکوين که قابل دسترس براي همگان نيز است، بالغ بر 7 هزار مگاوات ساعت بود که اين رقم به تدريج روند کاهشي يافت نکته ديگر اينجاست که نيروگاههاي برق کشور ما معمولا در فصل زمستانکه با پيک مصرف برق فاصله داريم، اقدام به تعميرات دورهاي و اورهال ميکنند. اما از آنجا که اين فصل با اوج گيري قيمت بيتکوين مصادف شد، تقاضا براي استخراج بيتکوين را افزايش داد و در نتيجه با مشکلاتي در زمينه تامين برق مواجه شديم. به عبارتي اگرچه نميتوان ماينينگ را مقصر اصلي مشکلات کمبود برق اين روزها دانست؛ اما اين موضوع در ايجاد مشکلات اخير بيتأثير هم نبوده است.
آيا استحصال ارزهاي ديجيتالي با توجه به شرايط فعلي جامعه براي کشور مفيد است؟
ارزش افزوده حاصل از استخراج رمزارزها در کشور بسيار بيشتر از تصور فعلي در جامعه است و در صورتي که پروسه استحصال رمزارزها به ويژه بيتکوين با قابليت رصد راحت ميزان مصرف برق، به شکل سامان يافته در کشور عملياتي شود، گرههاي بسياري را در حوزههاي مختلف ميتوان با درآمد حاصل از آن باز کرد اين در حالي است که اين فناوري جديد در کشور به دليل عدم تاسيس نيروگاههاي بيشتر و به روزرساني نشدن تجهيزات توليد برق روند توليد ارزهاي ديجيتالي بسيار کند شده است در حالي که اگر دولت اشراف کاملي به چگونگي اجرا و مزاياي توليد آن داشت ميتوانست علاوه بر درآمدزايي از اين طريق به بهبود اقتصاد کشور نيز کمک کند اما دولت در حال حاضر به محض مواجهه با کمبود برق، اقدام به قطع برق ماينرها ميکند اين درحالي است که دولت پيش از اين اعلام کرده بود کساني که در اين حيطه فعاليت ميکنند در صورت خوداظهاري از حمايت دولت برخوردار خواهند بود ولي در حال حاضر تمام فشارها و موانع در اين مرحله شامل حال کساني ميشود که به صورت قانوني در حال فعاليت هستند و در فرآيند خوداظهاري شرکت کردهاند.
نگاه حاکم بر جامعه در زمينه رمزارزها و ماينرها چيست و آيا با رفع موانع در اين حوزه ميتوان شاهد توسعه اقتصادي حاصل از توليد رمزارز بود؟
اقتصاد و تجارت در بسياري از کشورهاي جهان سالهاست که به سمت فضاي مجازي و بستر اينترنتي تمايل پيدا کرده است، اما در کشور ما اين حرکت هرچند دير، اما به تازگي سرعت گرفته و نمونههاي آن را ميتوان در رشد انواع کسب و کارهاي اينترنتي، استارتآپهاي نوين و خدمات الکترونيکي دولتي مشاهده کرد. البته مسير حرکت ايران و حتي ساير کشورهاي جهان به سمت اقتصاد ديجيتال با شيوع بيماري کرونا در ابتداي سال 2020 هموارتر شد و به دليل جلوگيري از انتشار بيشتر بيماري و محدوديتهاي اعمال شده در کشورها به ديجيتالي شدن مبادلات تجاري و خدمات اقتصادي سرعت بخشيد. تبادلات پولي و انگيزههاي سرمايهگذاري نيز از اين فضا مستثني نيستند و رشد چشمگير قيمت رمز ارزها و افزايش ارزش تبادلات مالي در بازار ارز ديجيتال نشان ميدهد اين وسيله سرمايهگذاري و معاملات اقتصادي به زودي از جايگاه قابل توجهي در بازارهاي مالي برخوردار خواهد شد و شايد در آيندهاي نزديک به عنوان پول در فضاي ماليه بينالملل نيز پذيرفته شود. با اين وجود، اما به نظر ميرسد در مورد اعتبار و معامله رمز ارزها و همچنين استخراج بيتکوين به عنوان بزرگترين ارز ديجيتال اختلافاتي وجود دارد. به ويژه با توجه به برق ارزان قيمت در ايران و خاموشيهاي دو ماه اخير در نقاط مختلف کشور حساسيتها نسبت به ماين يا استخراج رمزارز بيشتر از قبل شده است.
تجديدپذيرها چه سهمي در تسهيل فعاليت ماينرها در کشور دارند و موانع موجود بر سرراه استفاده از انرژي تجديدپذير چيست؟
تامين برق از ناحيه تجديدپذيرها در کشور جايي در دايره توليد ارزهاي ديجيتالي ندارد و در حال حاضر بخش عظيمي از منابع تامين برق از بخش نيروگاههاي حرارتي، آبي و بخش کمي هم از انرژي خورشيدي و... صورت ميگيرد در حالي که اين امر در کشورهاي ديگر کاملا برعکس است، هر چند اقداماتي از حدود يکسال گذشته در قالب نصب صفحات خورشيدي بر پشت بامها و... صورت گرفته است اما در اين مساله از ديگر کشورها بسيار عقبتر هستيم که ناشي از نبود ثبات تصميم گيري و ماندگار نبودن برنامهريزيها و مصوبههاي موجود است که باعث ميشود پيشرفتي در اين قسمت حاصل نشود.
راه حل چيست؟
در مرحله نخست بايد تصميم گيري در اين حوزه تخصصي صورت گيرد و بر اساس اطلاعات موجود در سطح جهاني صورت گيرد و همچنين بر اساس نياز برق در قسمتهاي جامعه تصميمي پايدار گرفته و به اين گروه نيز ميزان برق متناسب براي فعاليتشان تخصيص داده شود. راهکار کنترل اين وضعيت جمع آوري تجهيزات استخراج بيتکوين در کشور نيست و بهتر است با جذب سرمايهگذاري خارجي به خصوص از طرف چينيها که به حوزه استخراج ارزهاي ديجيتال هم علاقه مندي بسيار نشان ميدهند؛ اين تهديد را به فرصت مبدل کرد. براي اين کار ميتوان مثل همان مقرراتي که در کشور خودشان تعريف شده، با آنها برخورد کرد. در کشور چين به اين افراد اجازه تاسيس نيروگاه تجديدپذير داده ميشود تا با استفاده از برقي که در نيروگاههاي پاک خود توليد ميکنند، اقدام به استخراج ارز ديجيتال کنند. صدور مجوزهاي 5 الي 10 ساله ماينينگ به شرط تاسيس نيروگاههاي خورشيدي در مناطق کويري توسط خود چينيها، اين فرصت را ايجاد خواهد کرد که هم با توجه به چشم انداز رشد قيمت بيتکوين در سالهاي آينده، ماينينگ فرصتي هم براي ثروتآفريني به کشور ما بدهد و هم در سالهاي بعد از برق نيروگاههايي که به اين بهانه راهاندازي شده، بهرهمند شويم. بدون شک اگر در حالا راهکار منطقي و مناسبي براي اين موضوع پيدا نکنيم، در آينده با اوج گرفتن قيمت بيتکوين و افزايش تقاضاي استخراج بيتکوين با مشکل جدي مواجه خواهيم شد.
