در احیای برجام فرصت سوزی نکنیم

دولت طي يک سال گذشته در سياست منطقه‌اي خود نمره قبولي گرفته اما در سياست جهاني و مشخصا موضوع برجام هنوز نمره قابل قبولي دريافت نکرده است. به ويژه اينکه ضعفي در سياست خارجي ايران در دولت‌هاي مختلف هميشه وجود داشته و آن نگاه يکجانبه به سياست خارجي بوده است. مثلا دولتي مثل دولت حسن روحاني به دنبال سياست کلان خارجي و جهاني بوده و بخش عمده‌اي از سياست خارجي را در رابطه با برجام شکل مي‌داد. اما مشاهده مي‌کنيم که دولت آقاي رئيسي سعي مي‌کند که نوعي موضع استغناء از برجام و سياست جهاني را در پيش بگيرد و به مناسبات منطقه‌اي و مناسبات دوجانبه روي بياورد. هر چند که هر دو سياست نيز خالي از اشکال نبوده‌اند. يعني ما مي‌بينيم که بسياري از مناسبات منطقه‌اي و دوجانبه آقاي روحاني معطل برجام ماند و در طرف ديگر نيز مي‌بينيم که سياست‌هاي منطقه‌اي که در دولت آقاي رئيسي شکل گرفت به عنوان مثال مثل پيمان شانگهاي و ديگر مناسبات منطقه‌اي تا حدي به رغم ادعايي که وجود داشت به دليل مسائل جهاني با موفقيت همراه نبوده است. با اين حال آنچه امروز در حوزه سياست خارجي ايران اهميت دارد بحث برجام است که دولت هنوز در اين خصوص کارنامه خوبي از خود نشان نداده است. در حال حاضر شوراي عالي امنيت ملي متن پيشنهادي آقاي بورل را بررسي مي‌کند و در خود دولت و طرفدارانش نيز نوعي تقسيم کار شکل گرفته است. به هر صورت مجموعه يک دولت بايد تصميم گيري کنند و تصميم را بپذيرند. اگر بازهم فرصت سوزي ادامه پيدا کند و مانند 15 ماه گذشته اقدام درستي صورت نگيرد قابل توجيه نيست. حال اگر توافق هم صورت بگيرد دو سوال باقي مي‌ماند؛ نخست اينکه توافقي که الان دولت به دست آورده چه تفاوت معناداري با توافق15 ماه گذشته دارد؟ به عبارتي چه رابطه معناداري بين يافته‌هاي منافع ملي کشور با اين متن وجود دارد؟ يعني اگر يک سال پيش توافق مي‌کرديم آيا چيزي بيش از آنچه اکنون هست به دست ايران مي‌رسيد؟ موضوع اساسي ديگر اين است که دولت بايد پاسخگوي فرصت سوزي‌هايي باشد که در اين مدت شکل گرفته است. در طي اين دوراني که توافق صورت نگرفت به‌طور مشخص جنگ اوکراين شکل گرفت و بالاترين تقاضاي انرژي از دهه 1960 ميلادي شکل گرفت. به عبارت ديگر در طول 50 سال گذشته هيچ وقت به اندازه چند ماهه اخير بازار انرژي تقاضا‌مند نبوده است. درست در ايامي که ايران مي‌توانست سه ميليون بشکه نفت مازاد به بازار تزريق کند با بشکه‌اي بيش از 100 دلار و يک سري قرار دادهاي بزرگ براي انتقال گاز ايران منعقد کند و بازارهاي پايداري را به دست بياورد فرصت سوزي صورت گرفت.