بررسی متن نهایی بر مبنای منافع ملی
آرمان ملي- شامگاه دوشنبه بود که رسانهها خبر از پايان مذاکرات وين و بازگشت هياتهاي مذاکره کننده به پايتختها دادند. مذاکرات 5 روزهاي که از پنجشنبه گذشته در هتل کوبورگ وين کليد خورد و عصر دوشنبه خاتمه يافت تا پيش نويس توافق که به گفته جوزپ بورل بهترين متن براي توافق و احياي برجام است به پايتختها فرستاده شود و ازاين پس اين تهران و واشنگتن باشند که در مورد اين پيش نويس و در نهايت رسيدن به توافق نظر قطعي خود را بدهند. هر چند که طي روزهاي گذشته وال استريت ژورنال در ادعايي از آماده شدن متن توافق اصلي براي احياي برجام خبر داد. اما ساعاتي بيشتر طول نکشيد که اين خبر از سوي مقامات مسئول در کشورمان تکذيب شود و نور نيوز رسانه نزديک به شوراي عالي امنيت ملي نيز خبر آماده شدن متن نهايي توافق در مذاکرات را غيرواقعي خواند. با اين حال ساعاتي پس از آنکه مذاکرات به اتمام رسيد توييتر رسمي خبرگزاري فرانسه به نقل از يک مقام اروپايي نوشت که، اتحاديه اروپا «متن نهايي» مذاکرات هستهاي با ايران را به طرفهاي مذاکرات ارائه داده است. اما در اين ميان نکته جالب موضوع موافقت سريع آمريکا با اين متن بود که با فاصله کوتاهي يک مقام وزارت خارجه آمريکا از آمادگي اين کشور براي نهاييسازي سريع توافق بر سر احياي برجام خبر داد. همين امر نيز باعث شد تا گمانهزنيهايي نسبت به رويکردهاي مطرح شده در خصوص متن موجود براي رسيدن به توافق مطرح شود. چه اينکه برخي تحليلگران بر اين باورند که آمريکا پيش از اين از متن توافق با خبر بوده و اين متن با هماهنگي آمريکاييها بهدست آمده و از اين جهت است که آنها پيش از همه طرفها اعلام موافقت خود را نسبت به متن ارائه شده به طرفين اعلام کردند. هر چند که ايران نيز اين متن را دريافت کرده اما هنوز هيچ رويکرد و اظهار نظري از سوي مقامات مسئول در خصوص آن صورت نگرفته و بايد در خصوص آن برسيهاي لازم صورت گيرد. محمد مرندي مشاور تيم مذاکره کننده در اين خصوص ميگويد: «تيم مذاکرهکننده تا زماني که متن حاصله، با دقت در تهران مطالعه و بررسي نشود، نميتواند درباره چيزي که تا الان به دست آمده نظري ارائه دهد. در چند ماه اخير، چه در وين و چه زماني که مذاکرهکنندگان در پايتختهايشان هستند، مذاکرهکنندگان ايران تهديدهاي غربي و ضربالاجلهاي ساختگي را براي حفظ حقوق ايرانيان و دست يافتن به امتيازات مهم، ناديده گرفتهاند. تفاوت آن موقع با الان بسيار زياد است.» آنچه مسلم است تا زماني که مسائل و اتهامات پادماني عليه ايران حل و فصل نشود و تحريمهاي ايران بهطور موثر برداشته نشود نميتوان گفت که اتفاقي رخ داده يا توافقي حاصل شده است. حال بايد ديد که طي روزها و هفتههاي آينده موضعگيري ايران نسبت به متن پيشنهاد شده چه خواهد بود و چه ميزان با احياي برجام فاصله خواهيم داشت.
گفتوگوي اميرعبداللهيان- بورل
وزير امور خارجه جمهوري اسلامي ايران گفت: ديدگاهها و ملاحظات جمهوري اسلامي ايران درباره ايدههاي ارائه شده از سوي «انريکه مورا» به وي منتقل شده است. حسين اميرعبداللهيان، در تماس تلفني با «جوزف بورل» مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا، با وي در مورد تحولات دور تازه گفتوگوهاي رفع تحريم در وين به بحث و تبادل نظر پرداخت. رئيس دستگاه ديپلماسي در اين تماس با تأکيد بر اينکه هيات مذاکرهکننده ايراني با اراده و جديت براي دستيابي به توافق در وين حضور داشته و ايدههاي سازندهاي را براي حل و فصل موضوعات باقيمانده ارائه داد، اظهار کرد: ديدگاهها و ملاحظات جمهوري اسلامي ايران درباره ايدههاي ارائهشده از سوي انريکه مورا به وي منتقل شده است و انتظار ميرود همه طرفها براي دستيابي به متن نهايي توافق از خود اراده و جديت نشان دهند. اميرعبداللهيان ضمن تمجيد از تلاشهاي هماهنگکننده جهت تسهيل دستيابي به توافق، تصريح کرد که توافق نهايي بايد تأمينکننده حقوق و منافع ملت ايران بوده و رفع پايدار موثر تحريمها را تضمين نمايد. وي در پايان ابراز اميدواري کرد که با واقعبيني و اجتناب از اتخاذ مواضع غيرسازنده، به خصوص از سوي آمريکا، مسير دستيابي به توافق هموار شود. مسئول عالي سياست خارجي اتحاديه اروپا نيز اظهار کرد: معتقدم در دور اخير گفتوگوهاي وين، پيشرفت نسبي حاصل شده است. جوزپ بورل گفت: ارزيابي من از اين مرحله مذاکرات، مثبت است. مسئول عالي سياست خارجي اتحاديه اروپا تصريح کرد: ما به عنوان هماهنگ کننده به تلاشهاي خود براي نزديکتر کردن ديدگاهها تا رسيدن به نتيجه خوب براي همه طرفها ادامه خواهيم داد.
واکنش چين و روسيه
پس از اعلام پايان مذاکرات در وين و بازگشت هياتهاي ايراني، آمريکايي و نماينده اتحاديه اروپا به پايتختها ؛ واکنشها و اظهار نظرهايي پيرامون مذاکرات وين، احياي برجام و موضع کشورهاي مختلف به اين مساله در رسانهها مطرح شد که از بين شايد مهمترين واکنشها موضع روساي هياتهاي چين و روسيه به مذاکرات وين بود که در نوع خود جلب توجه مينمود. چنانکه مذاکرهکننده ارشد روسيه در مذاکرات وين در صفحه توييترش با بيان اينکه هنوز تمام دلايل براي احياي توافق هستهاي وجود دارد، به اظهارات اخير هماهنگکننده اتحاديه اروپا در مذاکرات وين در اين باره، واکنش نشان داد. ميخائيل اوليانوف، درباره مذاکرات وين نوشت: در حقيقت منظورم اين است که با احترام به تمامي طرفين توافق هستهاي و در وهله اول ايران، تمامي دلايل براي احياي برجام وجود دارد. مثل هميشه دشواريها در جزئيات است. او همچنين در پيام ديگري در واکنش به اظهارات شب گذشته جوزپ بورل، مسئول سياست خارجي اتحاديه اروپا و هماهنگکننده مذاکرات وين در اين باره، نوشت: اين کلمات اتمام حجت به نظر نميآيند. تصميمگيريها در پايتختهاي طرفين برجام گرفته ميشود. آنها تصميم ميگيرند. اين در حالي است که روز گذشته نماينده چين در سازمانهاي بينالمللي در وين و مذاکرهکننده ارشد اين کشور در مذاکرات وين در پي مذاکرات انجام شده در چند روز اخير در وين درباره طرح پيشنهادي اتحاديه اروپا براي احياي توافق هستهاي از آمريکا خواست تصميمات سياسي فوري را براي کمک به دست يافتن به يک توافق در مذاکرات در اسرعوقت اتخاذ کند.
