چرا از تختجمشید درس نمیگیریم؟
آرمان ملي: عضو هيات مؤسس انجمن صنفي مرمتگران، تشکيل کميته مديريت بحران در بافت و بناهاي تاريخي را با توجه به افزايش بلاياي طبيعي، الزامي دانست و در برابر اشتباههايي که عامل تخريب بافت تاريخي يزد، برخي بناهاي تاريخي تهران و فارس در سيل اخير شده؛ معماري «تخت جمشيد» را نمونهاي قابل تأمل و درسگرفتني دانست. فتحا... نيازي ـ مرمتگر و عضو هيات مؤسس انجمن صنفي مرمتگران آثار فرهنگي و هنري ـ در گفتوگو با ايسنا درباره اشتباههايي که منجر به تخريب بناها و بافتهاي تاريخي در سيل اخير شد و اقداماتي که براي جلوگيري از تکرار اين وقايع بايد انجام داد، اظهار کرد: بخشي از آسيبهايي که از بلاياي طبيعي به بافتهاي تاريخي کشور وارد ميشود، مانند آنچه اين اواخر در استانهاي يزد، فارس و تهران شاهد بوديم، ناشي از مرمتهاي اشتباه است؛ به عنوان مثال بافتهاي تاريخي، يکپارچه مرمت نميشوند و بناها تک واحدي مرمت ميشوند، طرح جامعي براي مرمت بافت تاريخي وجود ندارد، درحالي که بايد براي مرمتِ سنگفرش و آجرفرش کوچهها، پشتبامها، فرم و جنس متريال ناودانها، آبراهها و ايجاد کانال استاندارد انتقال آب به سمت فاضلاب بايد طرح مرمتي وجود داشته باشد و يکپارچه در قالب آن طرح، مديريت شود که متأسفانه چنين طرح و مديريتي براي بافتها و بناهاي تاريخي وجود ندارد. او معتقد است: اگر مرمت درست و اصولي انجام شود، بنا در زمان بلاياي طبيعي، همچون سيل تخريب نميشود، درحاليکه امروز هر بناي تاريخي و کهني که وجود دارد در مرمت، ساز خود را ميزند. نيازي افزود: اگر بهانه پيمانکاران اين است که بودجه ميراث فرهنگي کم است و براساس همان بودجة کم، بنا را به جاي مرمت، زخمي ميکنند، مثلا از لوله پُليکا استفاده ميکنند، بام را سبکسازي نميکنند، شيببندي کوچهها درست و اصولي انجام نميشود، آبريزگاهي براي تخليه آب باران تعبيه نميشود و يا اگر ايجاد شده عمق آن کم بوده، قطعا اين انتظار دور از ذهن نبايد باشد که آن بافت و بنا در زمان وقوع سيل، زلزله و يا هر اتفاق ديگري، به سادگي تخريب شود. او اظهار کرد: براي مديريت اصولي بناها و بافتهاي تاريخي فقط کافي است به گذشته نگاهي داشته باشيم، به بنايي همچون تخت جمشيد و کانالهاي آب و آبريزگاههاي بسيار عميق آن که پس از 2500 سال همچنان کار ميکند؛ ايده و فکر نابي که در حوزه معماري آن دوره اتفاق افتاد و امروز با وجود بارانهاي سيلابي، همچنان کارکرد دارد و نجاتبخش تخت جمشيد است. عضو هيات مؤسس انجمن صنفي مرمتگران آثار فرهنگي و هنري با تاکيد بر لزوم تغيير در رويکرد مرمت بناها و بافتهاي تاريخي، بيان کرد: در کشورهاي اروپايي معمولا وقتي کنگره مرمتي برگزار ميشود در پايان، يک بيانيه و سند راهبردي ارائه ميشود که نقشه راهي براي حل مشکلات بحراني و بلاياي طبيعي و مديريت آن است، ولي در ايران چنين نيست. پيشنهاد ميشود به جاي برگزار کردن کنفرانس و کنگره مرمتي که هيچ خروجي ندارد و بجز ارائه گزارش و مقالههاي غيرمرتبط، به نتيجه و دستاورد ديگري ختم نميشود، وزارت ميراث فرهنگي کميته تخصصي مديريت بحران تشکيل دهد. او همچنين تاکيد کرد: تمام بافتهاي تاريخي بايد پايش يکپارچه شوند، مشکلات و آسيبها گزارش داده شود، در کميته مديريت بحران بناها و بافتهاي تاريخي، آن گزارشها به بخش نظارت ارجاع داده و بودجهاي براي آن تعيين شود. اگر مشکلات جزئي را از همين حالا پايش کنيم ديگر به بودجههاي سنگين نياز نداريم، گاه با تعويض يک ناوداني ساده از تخريب گسترده يک بنا ميتوان جلوگيري کرد. نيازي گفت: همه اين اقدامات به سادگي قابل انجام است، فقط بايد پايش مستمرِ ماهانه و روزانه انجام داد، جدول برنامهريزي پايش و نگهداري يکپارچه و نه تک بنا در بافت تاريخي داشته باشيم، آموزشهاي دورهاي و عمومي براي مالکان بناهاي تاريخي و ساکنان آنها ارائه دهيم.
