مشعل خاموش ایران در جنگ گازی تزارها و غرب؟!

آرمان ملي- شهريار خديوفرد: با کاهش صادرات گاز پروم روسيه کشورهاي اروپايي در چند جبهه براي مقابله با اجراي تهديدات روسيه برنامه‌ريزي کرده‌اند. در واقع پس از اعمال تحريم‌هاي غرب عليه روسيه که در مرحله بعدي با پيشنهاد سران گروه هفت تعيين سقف قيمتي نيز براي محصولات اين کشور مطرح شد روس‌ها نيز با بستن لوله گاز خود عملا کشورهاي اروپايي را تحت فشار گذاشتند و حتي پوتين هشدار داد اقدامات بعدي اتحاديه اروپا باعث خواهد شد تا نفت به بشکه‌اي 300 دلار نيز افزايش يابد. از سوي ديگر آمريکا که براي عبور از بحران انرژي غرب رويکرد خود را از ايران و ونزوئلا متوجه ساير توليدکنندگان خاورميانه به ويژه غرب کرده بود با شکست در تحقق درخواست افزايش توليد نفت عربستان و همچنين زمان بر بودن افزايش توليد و صادرات گاز قطر که تصميم دارد با مشارکت 5 غول بزرگ نفتي و اضافه برداشت از ميادين مشترک گازي با ايران بازار گازي اروپا را تصاحب کند و از سوي ديگر مقابله سمبليک تزارها در مقابل اقدامات آمريکا آن هم از طريق تفاهم نامه سرمايه‌گذاري 40 ميليارد دلاري در صنعت نفت و گاز ايران همگي باعث شد تا کشورهاي اروپايي شکست را پذيرفته و گام نخست برخي از تحريم‌هاي نفتي و گازي روسيه را حذف کنند. اگرچه که حذف اين تحريم‌ها بدون رفع موانع بانکي بازهم تزارها را با مشکل در صادرات نفت مواجه خواهد کرد اما نمايش روسيه که نشان داد مي‌تواند با ابزار انرژي يک تنه در برابر متحدان غربي مقابله کند باعث شده تا در گام بعدي کشورهاي اروپايي کاهش تقاضا براي گاز طبيعي را جهت آمادگي در برابر کاهش احتمالي عرضه گاز روسيه به عنوان استراتژي ديگر خود دنبال کنند. حال بايد منتظر شد و ديد فشار مضاعف روسيه و برنامه‌هاي کاهش مصرف اروپايي‌ها زمينه عبور از زمستان را براي متحدان اروپايي فراهم خواهد کرد يا اين کشورها بايد امتيازات ديگري به روس‌ها واگذار کنند. البته کارشناسان معتقدند تغيير سياست‌هاي کشورهاي غربي در بازار انرژي اگرچه در ابتدا دست بالاي ايران را کاهش خواهد داد و احتمالا روسيه بر سر تامين انرژي با غرب توافق خواهد کرد اما به گفته تحليلگران در صورت تداوم چالش انرژي ايران مي‌تواند از فرصت ايجاد شده براي نقش‌آفريني بيشتر در بازار انرژي جهان بهره گيري کند. حال بايد منتظر شد و ديد مسئولان و سياست‌گذاران نفتي کشور چه تصميماتي را براي استفاده حداکثري از کلاف سردرگم انرژي رقم خواهند زد.

اروپايي‌ها کاهش تقاضا را در پيش گرفته‌اند

بر اساس اين گزارش، ديپلمات‌هاي 27 کشور عضو اتحاديه اروپا از هفته گذشته که کميسيون اروپا تدابيري را براي کاهش تقاضاي کشورهاي عضو اين بلوک براي گاز طبيعي به ميزان 15 درصد پيشنهاد کرد، سرگرم مذاکره هستند. اين طرح باعث شده است بحث‌هايي درباره ميزان کاهش پيشنهاد شده و قدرت بروکسل براي الزامي کردن آن، دربگيرد. اين طرح بايد در نشست هفته جاري وزيران انرژي اتحاديه اروپا تصويب شود. در پيش نويس اين پيشنهاد که توسط فايننشيال تايمز مشاهده شده است، کشورهاي اتحاديه اروپا گفته‌اند هدف داوطلبانه مي‌تواند در سراسر بلوک استانداردسازي شود اما اهداف اجباري بايد وابستگي هر کشور عضو به گاز روسيه و ميزان گازي که مي‌توانند ذخيره سازي کنند را در نظر بگيرد. اگر يک کشور عضو گاز اضافي دارد که مي‌تواند از طريق محموله LNG يا خطوط لوله به کشورهاي ديگر در اتحاديه اروپا عرضه کند، کاهش مصرف بايد کمتر شود. بعضي از صنايع که فعاليت آنها حياتي است، بايد از اين طرح معاف شوند. طبق پيش نويس اين طرح، کشورهاي عضو بايد بتوانند آزادانه تدابير مناسب را اختيار کنند تا به کاهش تقاضا براي گاز برسند. اتحاديه اروپا براي آماده شدن در برابر کاهش احتمالي عرضه گاز از سوي روسيه در زمستان امسال، به سختي تلاش مي‌کند. پيش از حمله نظامي مسکو به اوکراين، اتحاديه اروپا براي حدود 40 درصد يا حدود 155 ميليارد متر مکعب گاز به روسيه وابسته بود اما با اقدام مسکو در استفاده از تحويل گاز به عنوان سلاح به تلافي حمايت اتحاديه اروپا از اوکراين، اين بلوک در تلاش براي قطع وابستگي به گاز روسيه تا سال 2027 است. کميسيون اروپا هفته گذشته پيشنهاد کرد اعضاي اتحاديه اروپا مصرف گاز را در هشت ماه آينده به ميزان 15 درصد در مقايسه با ميانگين مصرف در فاصله سال 2017 تا 2021، کاهش دهند. اگر بحران انرژي وخيم شود يا سه کشور عضو درخواست کنند هدف کاهش مصرف داوطلبانه تغيير کند، ميزان کاهش هدف‌گذاري شده، اجباري خواهد شد. اما دولت‌هاي اتحاديه اروپا به خصوص اعضاي جنوبي که معمولا وابستگي کمتري به روسيه دارند، اعتراض کرده‌اند که کميسيون پا را از اختياراتش فراتر گذاشته و هدف 15 درصدي، بسيار بالاست. طبق پيش نويس پيشنهادهاي ديگر، حداقل پنج کشور عضو بايد براي وضعيت هشدار درخواست کنند تا کاهش داوطلبانه تقاضا براي گاز، اجباري شود. همچنين پيشنهاد شده است کشورهاي عضو يک ماه بيشتر، تا پايان اکتبر فرصت داشته باشند تا طرح‌هاي اضطراري ملي خود را به کميسيون اروپا ارائه کنند. يک ديپلمات اتحاديه اروپا با توجه به شمار معافيت‌هايي که کشورهاي عضو درخواست کرده‌اند، پيش نويس پيشنهادي را مادر همه معافيت‌ها خواند. بر اساس گزارش فايننشيال تايمز، اين طرح پيش از اينکه در نشست فوق‌العاده امروز وزيران انرژي بررسي شود، در نشست روز قبل سفيران اتحاديه اروپا مورد بحث قرار گرفته است.