پالسهای مثبت پایتختها برای احیای روابط
آرمان ملي: مذاکرات تهران- رياض براي از سرگيري روابط سياسي و ديپلماتيک پس از 5 دور که از سال گذشته تا کنون برگزار شده متوقف گرديده و طرفين و عراق به عنوان ميانجي از آيندهاي نزديک براي برگزاري دور ششم مذاکرات در بغداد خبر ميدهند. چه اينکه مقامات هر دو کشور نسبت به روند سازنده مذاکرات در پنج دور گذشته احساس رضايت داشتهاند و به مذاکرات دور ششم با نگاه اميدوارانه مينگرند. اين در حالي است که در اين ميان برخي تحرکات مخصوصا از سوي صهيونيستها شرايط را براي احياي روابط ايران و عربستان سخت ميکند. اما آنچه مشخص است رويکرد دو کشور و مقامات آنها مبتني بر احياي روابط و از سرگيري مذاکرات است. چنانکه هفته گذشته حسين اميرعبداللهيان وزير امور خارجه کشورمان در اين خصوص گفته: «در هفته گذشته پيامي از وزير امور خارجه عراق دريافت کرديم که طرف سعودي اين آمادگي را دارد که گفتوگوها بين ايران و عربستان از فاز امنيتي وارد فاز سياسي و علني شود. اميدواريم اين گفتوگوها در نهايت منجر به بازگشت روابط ديپلماتيک بين ايران و عربستان به حالت عادي شود.» قدر مسلم اينکه مذاکرات از سطح امنيتي به سطح سياسي برسد خود گام بزرگي براي احياي روابط مربوط ميشود. چه اينکه چندي است صحبت از ملاقات وزراي خارجه ايران و عربستان در بغداد ميشود. بايد به انتظار نشست و ديد که روابط ايران و عربستان حتي با تاثيرات آمريکا به سمت احيا خواهد رفت يا محرکهاي منطقهاي و فرامنطقهاي رياض را از اين مساله باز خواهند داشت.
تاثير سفر بايدن بر مذاکرات
بسياري بر اين باورند که تحولات منطقه به ويژه مذاکرات ايران و عربستان تحت الشعاع سفر جو بايدن به عربستان و ديدار وي با محمد بن سلمان وليعهد اين کشور قرار گرفته است و حضور رئيسجمهور آمريکا در اين کشور روند امور در منطقه را تغيير داده است. اما نگاهي به ديدار بنسلمان و بايدن و صحبتهاي مطرح شده نشان ميدهد که اين رويکرد حداقل در خصوص احياي روابط تهران- رياض چندان درست نبوده است. چنانکه در ديدار بايدن و مصطفي الکاظمي نيز بايدن از ابتکار نخست وزير عراق براي مذاکره عربستان سعودي و ايران در بغداد استقبال کرد و آن را ديپلماسي مثبت الکاظمي در راستاي ايجاد منطقهاي امنتر و با ثباتتر دانست. اين در حالي است که اين ميان بسياري بر اين باورند که بايدن در طي اين سفر مقامات رياض را متقاعد کرده که توافق با ايران در ضديت با عربستان نيست. اين گروه معتقدند که اين سفر به مذاکرات ميان ايران و آمريکا و ايران و عربستان ارتباطي نداشته و بايدن بهواسطه حل مسائل داخلي در کشورش برنامه اين سفر را ترتيب داده است. البته نبايد فراموش کرد که هزينههاي تنش براي عربستان در طول سالهاي گذشته آنقدر سنگين و گران تمام شده که عربستان به رفع تنش و پاياندادن به آن حداقل در شکل کنوني، مجاب شده؛ اما برخي تأکيد دارند که اين سفر شايد مذاکرات ايران و عربستان و ازسرگيري روابط ميان دو طرف را از مسير روبهجلوي خود منحرف کند. چه اينکه قدر مسلم واضح است که راهاندازي محور دفاعي جديد آمريکايي ـ عربي - عبري موضوعي نيست که مورد قبول ايران باشد؛ بلکه نمکي است که آمريکا بر روي زخمهاي قديمي دو طرف ميپاشد. چتر دفاع هوايي ايالات متحده و اسرائيل بر روي متحدان عرب، در عوضِ ترويج تنشزدايي بين رياض و تهران، رقابت ميان دو طرف را تشديد کرده و تنشها در خاورميانه را افزايش ميدهد. اين در حالي است که برخي رسانههاي عرب منطقه نيز شرايط را به گونه ديگري تحليل ميکنند. در اين راستا العرب در خصوص روابط ميان ايران و عربستان آورده است: در حالي که عربستان سعودي به سکوت اکتفا کرده است، ايران ميگويد که جلسات گفتوگو ميان تهران و رياض همچنان در جريان است و قرار است از جلسات پنهاني به جلسات آشکار و از مسائل امنيتي به مسائل سياسي تبديل شود. ناظران بر اين باورند که سکوت عربستان سعودي بيانگر احتياط اين کشور نسبت به صحبت درباره نزديکي با ايران در ميانه اختلافات بسيار ميان دو کشور در بخشهاي مختلف منطقه خاورميانه به ويژه يمن است؛ چراکه هرگونه تحسين اين گفتوگوها به معناي پذيرش فعاليتهاي تهران تلقي ميشود، به ويژه آنکه برگزاري جلسات گذشته انعکاسي بر رفتار ايران و گروههاي مورد حمايت اين کشور در خصوص منافع عربستان سعودي نداشته است. برخي تحليلگران حوزه خليج فارس بر اين باورند که عربستان سعودي هيچ اميدي براي گفتوگوها با ايران ندارد، با اين حال، درهاي گفتوگو را با هدف جلوگيري از عنوان کردن اين مساله که عربستان در حال مانع تراشي است، باز گذاشته چراکه رياض ترجيح ميدهد در مواضعش نسبت به گفتوگو با ايران بر اساس منافعش احتياط به خرج دهد. حال بايد ديد شرايط در مذاکرات تهران و رياض به چه سمت و سويي خواهد رفت.
ديدار وزراي ايران و عربستان؟
وزير خارجه عراق اعلام کرد که وليعهد سعودي خواستار ديدار وزيران خارجه ايران و عربستان در بغداد شده است و اين نشست بهطور علني برگزار خواهد شد. فواد حسين، وزير خارجه عراق در گفتوگو با شبکه رووداو گفت که تاکنون پنج دور مذاکرات ميان ايران و عربستان در سطح امنيتي برگزار شده است و محمد بن سلمان، وليعهد عربستان از ما درخواست کرده که ديدار وزيران خارجه عربستان و ايران در بغداد برگزار شود. وي تاکيد کرد: اکنون مشغول هستيم و موعد ديدار علني وزيران خارجه ايران و عربستان در بغداد را مشخص خواهيم کرد. فوادحسين تصريح کرد: نشستهايي که تاکنون محرمانه و در سطح امنيتي بود از اين به بعد با وساطت عراق علني خواهد شد و وزيران خارجه دو کشور در بغداد ديدار خواهند کرد.
