ایــران در پی احیــا؛ غــرب دنبال بهانهجویی
آرمان ملي- حميد شجاعي: مواضع متناقض غربيها به ويژه آمريکا در خصوص احياي توافق هستهاي باعث شده تا رسيدن به توافق در هالهاي از ابهام قرار گيرد و ساير طرفين نيز ندانند که در نهايت تکليف برجام چه خواهد شد. مواضع ايران کاملا مشخص است و در هر دورهاي از مذاکرات نيز مکررا بيان شده اما اين غربيها هستند که با مواضع متغير خود و بعضا خواستههاي فرابرجامي شرايط رسيدن به توافق را دشوارتر از گذشته ميکنند و در نهايت طوري جلوه ميکنند گويي اينکه ايران مقصر نرسيدن مذاکرات به توافق است. آنچه مسلم است رسيدن به توافق بايد امري مشترک و فهمپذير ميان همه طرفها باشد و همه از منافع رسيدن به يک توافق استفاده کنند. کاري که جز با برداشتن تحريمها و بازگشت آمريکا به برجام امکانپذير نخواهد بود.
احياي برجام از حرف تا عمل
احياي برجام همچنان مسالهاي است که همه طرفين مذاکره بدان باور دارند و از ايران که به همه تعهدات خود ذيل برجام عمل کرده و تا آمريکايي که با نقض قطعنامه 2231 شوراي امنيت بهطور يک طرفه از برجام خارج شده معتقدند که هيچ راهي جز مذاکره براي احياي برجام وجود ندارد. از همينرو نيز با وجود انواع کارشکنيها و اظهارات غيرسازنده از سوي صهيونيستها يا تندروهاي آمريکايي هنوز بحث ادامه مذاکرات مطرح ميشود. همه از احياي برجام ميگويند اما از وظايف و گامهايي که بايد براي احياي اين توافق بردارند سخني به ميان نميآورند. قدر مسلم احياي برجام تابع شرايط و ضوابطي است که تحقق آن در گرو وقوع آن شرايط و در نهايت رسيدن همه طرفها به مواهب و ثمرات برجام است. اين در حالي است که ايران شروط خود براي رسيدن به توافق را اعلام کرده و در عين حال از هرگونه مذاکراتي که منتج به نتيجه شود استقبال کرده است. هشت دور مذاکرات وين و مذاکرات 3جانبه اخير ايران، آمريکا و نماينده اتحاديه اروپايي نشان از اين امر ميدهد که حداقل ايران در پي رسيدن به توافق است. حتيالامکان و به اذعان اروپاييها در مذاکرات قطر که همه چيز براي رسيدن به توافق فراهم بود اين آمريکاييها بودند که باز هم مشکلتراشي کردند و باعث شدند که مذاکرات دوحه به جايي نرسد. نکته اينجاست که اگر مذاکرات براي احياي برجام چندين و چند ماه ديگر نيز به طول انجامد رويکردها و مواضع تهران تغيير نخواهد کرد و قطع به يقين بايد آمريکا تحريمها را بردارد، به برجام بازگردد و شروط ايران از جمله تضمين براي عدم خروج از برجام و راستيآزمايي را نيز انجام دهد. در اين ميان برخي اظهارات از سوي اروپاييها يا مقامات آمريکا نشان ميدهد که هرچند زمان هم بگذرد مواضع آنها تغييري نخواهد کرد و آنها همچنان به اتلاف وقت و خواستههاي فرا برجامي خود مشغولند و به جاي اينکه رويکردهاي سازنده پيشه کنند و به دنبال فراهم کردن شرايط براي رسيدن به توافق باشند توپ عدم توافق تاکنون را به زمين ايران مياندازند و ايران را مقصر جلوه ميدهند. چه اينکه ريچارد مور رئيس اطلاعات انگليس اخيرا گفته: « همچنان معتقد هستم که احياي توافق هستهاي بهترين راه براي مهار برنامه هستهاي ايران است؛ اما فکر نميکنم طرفهاي شرکت کننده در مذاکرات بتوانند توافق هستهاي را احيا کنند.» بسط اين نوع نگرش را نيز در جايي ميبينيم که ند پرايس، سخنگوي وزارت امور خارجه آمريکا در نشست خبري اخير خود بيان کرده : «ايران تاکنون تصميمات سياسي لازم براي بازگشت دوجانبه به پايبنديهاي برجامي را نگرفته است» حال بايد ديد تحولات پيرامون برجام طي چند وقت آينده چگونه پيش خواهد رفت و اساسا مذاکراتي که در آينده نزديک انجام خواهد شد مسير احياي برجام و رسيدن به توافق را طي خواهد کرد يا اينکه طرفين به پسابرجام خواهند انديشيد.
به هر قيمت و هر توافقي را نميخواهيم
وزير امور خارجه کشورمان درباره آخرين وضعيت مذاکرات رفع تحريمها اظهار داشت: سياست خارجي دولت سيزدهم در نگاه به برجام اين گونه است که دولت بايد برنامه توسعه اقتصادي پايدار را بدون نگاه به برجام دنبال کند. وزارت خارجه براي توسعه اقتصادي پايدار بايد همه ظرفيت مطلوب خودش را به کار بگيرد، ولي از طرف ديگر وزارت خارجه براي لغو تحريمها بايد در ميز مذاکره حضور داشته باشد که اين نه يک مذاکره بلکه يک کارزار مذاکراتي است. حسين امير عبداللهيان گفت: ما الان در نقطهاي هستيم که متن آمادهاي در مقابل ماست که در بيش از 95 الي96 درصد محتوا با همه طرفها اتفاق نظر داريم، ولي در اين متن همچنان يک نقص مهم وجود دارد و اينکه ما بايد از مزاياي کامل اقتصادي توافق برخوردار شويم. ما نميخواهيم از يک روزنه دو بار گزيده شويم. وي افزود: براي برخوردار شدن از مزاياي کامل اقتصادي برجام، آمريکاييها بايد تعهدات و تضمينهايي را بپذيرند. اين طور نيست که بگوييم در قرارداد بينالمللي تضمين معنا ندارد، قرارداد براي اجرا نوشته ميشود و براي قاب کردن در طاقچه خانه که قرارداد نميخواهيم. براي رسيدن به توافق خوب، قوي و پايدار جدي هستيم. توافق را به هر قيمت و هر توافقي را نميخواهيم. توافقي يک طرفه هم نميخواهيم که همه منافع ما را تامين کند و طرفهاي مقابل را هم ميفهيم و براي اين تلاش ميکنيم و براي اينکه به اين ويژگي برسيم هنوز آمريکاييها ما را مطمئن نکردند که ميتوانيم از منافع کامل اقتصادي برجام برخوردار شويم. اين برخوردار بودن شاخصهايي دارد که در حال تبادل پيامها و گفتوگوها با اتحاديه اروپا و غيرمستقيم با آمريکا هستيم تا شاخصهاي مورد نظر ما به صورت ملموس و دقيق روي کاغذ بيايد و بتوانيم اعلام کنيم که در نقطه خوب توافق قرار داريم.
پيشرفت برنامه هستهاي ايران يکنواخت است
مديرکل آژانس بينالمللي انرژي اتمي در گفتوگويي عنوان کرد که اگر آژانس اتمي پايگاه دادههاي خود در رابطه با برنامه هستهاي ايران را بازسازي نکند، هرگونه توافقي با ايران «شکننده» خواهد بود. رافائل گروسي بيان کرد: اصل کلام اين است که قريب به 5 هفته ميشود که ما ديدي محدود بر آنچه که درحال رخ دادن است، داريم. برنامه هستهاي ايران به سرعت به پيش ميتازد و اگر توافقي حاصل شود، به سختي ميتوانم قطعات پازل را طي اين مدت نابينايي اجباري کنار يکديگر بگذارم. وي در ادامه در رابطه با بازسازي پازل برنامه هستهاي ايران گفت: اين کار غيرممکن نيست اما وظيفهاي بسيار پيچيده خواهد بود و شايد حتي به برخي توافقات خاص نياز داشته باشد. مديرکل آژانس بينالمللي انرژي اتمي گفت: همچنين نسبت به اين مدت زمان که فعاليتهاي نظارتي آژانس در ايران محدود شده نگرانيم. وي ادامه داد: آژانس بايد پايگاه دادهها را بازسازي کند و بدون آن توافق پايهاي شکننده خواهد داشت چون اگر ندانيم چقدر مواد در آنجاست، چگونه ميتوانيم تعيين کنيم که حجمي از مواد بايد صادر شوند و چندتا از سانتريفيوژها بايد بلااستفاده باقي بمانند.
