نشست آستانه و حواشی پیرامونی

عنوانی که برای سفر اخیر روسای جمهور روسیه و ترکیه به تهران در نظر گرفته شده بود نشست کشورهای ضامن روند آستانه بود که البته در جریان این نشست در خصوص مسائل مختلف دیگری از جمله برجام یا در حاشیه آن روابط دوجانبه در حوزه‌های مختلف با ایران نیز بحث شد. شکل‌گیری این نشست نیز ابتدا بدین دلیل بود که مسائل مربوط به سوریه حل و فصل شود. چرا که از طریق نیروی هوایی روسیه و حرکت‌‌های زمینی ایران بالاخره بخش قابل توجهی از سوریه از وجود داعش پاکسازی شد و تتمه کار به استان ادلب در شمال غرب سوریه هم مرز با ترکیه مستقر شدند. فشار بیشتر ایران نیز برای اینکه ماجرا را تمام کند با مقاومت روسیه و ترکیه نیز همراه شد. البته سپس دیدیم که در ماجرای آذربایجان و ارمنستان؛ ترکیه از همان نیروها استفاده کرد و بر علیه ارمنستان آنها را به کار گرفت. بعدها که مقداری پیش‌تر رفتیم دیدیم که روسیه در مقطعی مطرح کرد که نیروهای خارجی که در سوریه هستند این کشور را ترک کنند. این وضعیت با حمله روسیه به اوکراین تغییر کرد و بعد دیدیم که اظهارات قبلی تا حدودی تعدیل شد و نهایتا منجر به جلسه تهران شد. در نشست تهران هم به اردوغان گفته شد که به شمال عراق و به خصوص سوریه حمله‌ای نداشته باشد و تهاجماتی را که در آنجا انجام می‌دهد متوقف کند و هم لحن و گفتاری که اینها تاکنون داشتند البته به ظاهر در تهران تعدیل شد. برای اینکه ائتلاف‌سازی که آقای بایدن در سفر اخیر به منطقه میان برخی کشورهای عربی با اسرائیل صورت داد موجب شد تا 3 کشور ایران، روسیه و ترکیه نیز به یک ائتلاف 3 گانه‌ای برسند. هر چند که طرح ائتلاف عربی- اسرائیلی هم از طرف عربستان مورد استقبال قرار نگرفت و دستاوردی نداشت و هم در مساله اجلاس تهران تلاش بر این شد که نوعی تقابل با نشست جده صورت گیرد. یعنی تحت عنوان حفظ سوریه که وزیر خارجه این کشور به تهران آمد تا از نتایج این نشست سران در تهران مطلع شود و وضعیت به شکلی بود که پیام رسانده شود که این نشست در مقابل آنها شکل گرفته و می‌گیرد. مساله دیگر این بحث بود که ایران بتواند به روسیه در تعداد و کیفیت پهپادهایی که در اختیار دارد کمک کند تا روسیه وضعیت قدرت هوایی خود را تقویت کند. نکته دیگر بحث این است که این ائتلاف‌سازی مساله‌ای صرفا جنگی یا اضطراری نباشد؛ بلکه طرفین و کسانی که به این ائتلاف و تفاهم وارد شدند در حوزه غیرنظامی در حوزه‌های اقتصادی و سیاسی و فرهنگی هم تسری داده شود. لذا گازپروم ادعا کرده است که حاضر است تا رقم 40 میلیارد دلار در صنایع نفت و گاز ایران سرمایه‌گذاری خواهد کرد. پیش از جنگ اوکراین صحبت این بود که روسیه بتواند روزانه تا 500 هزار بشکه نفت ایران را در قالب نفت خود صادر کند ولی بعد دیدیم که به ویژه بعد از جنگ اوکراین روسیه قیمت‌های خودرا با تخفیفات بسیار بالایی می‌فروشد. اگر روسیه در کاهش قیمت‌های خود پیش‌دستی نکند و تخفیفات ویژه و بسیار بالایی را ندهد تا هر کدام از کشورها بتوانند حوزه آزادی خود را داشته باشند.