تهران مرکز دیپلماسی منطقهای
آرمان ملی- حمید شجاعی: پس از روزها و هفتهها که صحبت از برگزاری دور هفتم نشست صلح آستانه در تهران میشد بالاخره روز گذشته 28 تیر این نشست با حضور سران کشورهای ایران، روسیه و ترکیه برگزار گردید تا طرفین در نشستی مشترک ضمن اعلام مواضع خود راه حلی عملیاتی برای عبور از بحرانها و مشکلات در سوریه پیدا کنند. مسائلی همچون تامین امنیت سوریه و کمیتهای در جهت تدوین قانون اساسی این کشور و... که در نشست هفتم آستانه مورد بحث و بررسی قرار گرفت. هر چند که این نشست صرفا به حل مسائل سوریه اختصاص داشت اما قدر مسلم طرفین این نشست 3 جانبه سایر مسائلی که پیش از این مطرح میشد را نیز مدنظر قرار دادند و نوع دیدگاهها و اظهار نظرات طرفین نیز حمایت از همین موضوع داشت. حال باید دید نشست 3 جانبه تهران چه میزان مواضع طرفین را به یکدیگر در مسائل خاورمیانه نزدیکتر خواهد کرد. گرچه برخی تحلیلگران بر این عقیدهاند که نشست تهران در پاسخ به طرح ناتوی عربی- اسرائیلی است که آمریکاییها در پی آن هستند و ایران، روسیه و ترکیه با نزدیکی مواضع اجازه شکل گیری چنین اتفاقی را نخواهند داد. هر چند که نباید از فرصتهای اقتصادی، سیاسی، نظامی و امنیتی
حضور پوتین و اردوغان در تهران نیز با سادگی عبور کرد. قدر مسلم حضور آنها در تهران و توافقات صورت گرفته به جهات فوق در آینده میتواند شرایط به مراتب بهتر و موثرتری را برای کشورمان رقم بزند.
نشست تهران
هفتمین دور نشست روند آستانه روز گذشته با حضور آیتا... رئیسی؛ رئیسجمهور ایران؛ ولادیمیر پوتین؛ رئیسجمهور روسیه و رجب طیب اردوغان؛ رئیسجمهور ترکیه در تهران برگزار شد تا روسای جمهور سه کشور در این گردهمایی در خصوص راهکارهای حل برون رفت سوریه از شرایط فعلی تصمیمات مهمی اتخاذ کنند. هر چند که موضوع اصلی گردهمایی روسای جمهور 3 کشور مساله سوریه و نشست روند آستانه بوده اما برخی پیش از مطرح کردند که جدای از سوریه احتمالا به مسائلی همچون روابط دو جانبه با تهران؛ مساله تحولات اوکراین و برجام نیز پرداخته شود. با این حال نگاهی به روند نشستهای روند صلاح آستانه از ابتدا تا کنون نشان میدهد که مذاکرات آستانه با ابتکار عمل ایران و روسیه و همراهی ترکیه در سال 2017 با هدف حل و فصل منازعات سوریه و پایان بخشیدن به شش سال جنگ و آوارگی و ویرانی در این کشور آغاز شد. دور اول نشست آستانه یا نشست صلح سوریه در ژانویه2017 با حضور ایران، روسیه و ترکیه در قزاقستان برگزار شد. این سه کشور تاکنون هجده بار مذاکرات آستانه را با هدف بررسی مسائل بشردوستانه، تقویت اعتماد و هماهنگی برای انجام اقداماتی در راستای توسعه روند صلح و حل و فصل
بحران سوریه برگزار کردهاند. در همه این مذاکرات بر لزوم حفظ حاکمیت، استقلال و تمامیت ارضی سوریه و ادامه روند آتش بس تاکید شده است. از سویی تاکنون شش نشست نیز در سطح روسای جمهور ایران، روسیه و ترکیه برگزار شده است البته نشستهای پیشین نیز چندان بدون دستاورد نبوده که از جمله دستاوردهای این نشستها میتوان به تعیین چهار منطقه برای کاهش تنش در سوریه، تشکیل کمیته قانون اساسی و همچنین دعوت از مخالفان و بازیگران دیگر به عنوان عضو ناظر مهمترین نتایج مذاکرات محور آستانه اشاره کرد. این نشستها در مجموع آثار و نتایج مثبتی بر مهار بحران، عبور از پروژه براندازی و تثبیت تدریجی اوضاع در سوریه بههمراه داشته است، به گونهای که از نشستهای روند آستانه میتوان به عنوان مدلی از مشارکت کشورها در تامین امنیت منطقه و مبارزه با تروریسم نام برد. یکی از دلیل اهمیت برگزاری نشستهای آستانه این است که کشورهای منطقه به دور از مداخلات بیگانگان به دنبال ارائه الگویی برای حل منازعات منطقهای هستند. نشست شب گذشته ایران، روسیه و ترکیه برای حل مساله سوریه گرچه بیانیهای نداشت اما قدر مسلم به تفاهماتی انجامید که احتمالا تأثیر آن در آینده
نزدیک آشکار خواهد شد. تفاهماتی که به وضعیت مرزهای جنوبی و شمالی سوریه و موضوع حضور ایران و عملیات ترکیه در خاک سوریه مربوط میشود. حال باید دیدی پیمادهای مثبت این نشست 3 جانبه برای حل مساله سوریه چه میزان در حل مسائلی چون امنیت سوریه در مقابل حملات احتمالی موثر واقع خواهد شد.
محورهای اصلی مذاکرات
حواشی، اظهار نظرات و واکنشها پیرامون مذاکرات 3 جانبه کشورهای ضامن روند صلح آستانه طی روزهای گذشته باعث شد تا در خصوص موضوعات مورد بحث در نشست 3 جانبه ایران، روسیه و ترکیه گمانهزنیهای مختلفی صورت گیرد. این در حالی است که روز گذشته ساعاتی پیش از آغاز نشست یک مقام روس خبر داد که موضوعات اصلی مورد بحث در نشست سران روسیه و ترکیه و ایران در تهران عملیات نظامی ترکیه و موضعی مشترک در قبال حملات اسرائیل به سوریه است. این منبع افزود که موضوع حملات اسرائیل به سوریه اخیرا با مواضع روشن مسکو هم مواجه شده است و به نظر میآید که روسیه در حال ایجاد یک سیاست مشخص در این باره است. از سوی دیگر، این منبع تأکید کرده که پوتین «نگرانیهای اردن و دیگر طرفها درباره افزایش نفوذ ایران در سوریه» را هم با مقامات ایرانی در میان خواهد گذاشت. به گفته این مقام، نحوه تعامل با حضور آمریکا در سوریه نیز موضوع دیگری بوده که از اهم اولویتهای مرحله آینده سیاست روسیه خواهد بود که لازم است تفاهماتی در این باره با شرکای ایرانی و ترکیهای انجام شود. رونده دیگری که اخیرا پررنگ شده و نیاز به تفاهمات بیشتر سه کشور دارد، مساله کمیته تدوین قانون
اساسی سوریه است که اخیرا روسیه با برگزاری جلسات آن در ژنو مخالفت کرده بود. این در حالی است که روز یکشنبه، «گر پدرسن»، نماینده ویژه سازمان ملل در امور سوریه، پس از اعلام لغو جلسه تازه کمیته تدوین قانون اساسی سوریه، در تماس با «علی اصغر خاجی»، معاون وزیر خارجه ایران، همین موضوع را بررسی کرد.
