خاورمیانه پس از سفر بایدن
در حالي که توافق برجام هنوز در هالهاي از ابهام قرار دارد، بايدن به عربستان و اسرائيل سفر کرد تا مناسبات همه جانبه و در تمام سطوح اقتصادي، امنيتي، سياسي و فرهنگي و نظامي شکل گستردهاي به خود گيرد. اين در حالي است که تنشهاي اسرائيل و ايران بسيار بيشتر و به شکل علني بدل شده است. تمام اين موارد زماني پيچيدهتر ميشود که شاهد هستيم در سالهاي اخير نيز پاي چين به خاورميانه باز شده است. چينيها روابط بسيار گستردهاي را با عربستان و همچنين امارات و تا حدودي عراق برقرار کردهاند، درحالي که سند بيست و پنج ساله ايران در سطح تفاهم باقي مانده است. رابطه چينيها با عربستان در زمينه نظامي، هوش مصنوعي و مناسبات تکنولوژيکي پيشرفت بسزايي داشته است. از طرف ديگر گرچه بن سلمان جاهطلب و از روحيه تهاجمي و گاهي غير عادي و غير منطقي برخوردار است اما همچون امارات در جهت توسعه و به روز رساني عربستان است و در اين زمينه گامهايي را برداشته و درصدد آن است که مدرنيزم را در همه ابعاد در کشورش تحقق بخشد. اين در حالي است که در عراق نيز بار ديگر شاهد بيثباتي هستيم و برخي جريانها به دنبال فضاسازي عليه ايران هستند. روشن است سمت گيري عراق در موازنه قدرت بين ايران و دولتهاي خليج فارس و کشورهاي عربي منطقه از اهميت حياتي برخوردار است. در هر حال چنانچه ائتلاف عربي بتواند مسيري را که انتخاب کرده است با موفقيت دنبال کند در آينده نه تنها در زمينه اقتصادي از رشد بسيار فزايندهاي برخوردار خواهد بود بلکه در زمينه تکنولوژي و گسترش نگاه سياسي جديد، يعني روابط علني گسترده با اسرائيل نيز امکان موفقيت را پيدا خواهد کرد. اين جريان يعني عادي سازي روابط با اسرائيل البته با موانعي همچون عدم انعطاف اين کشور نسبت به سرزمينهاي اشغالي فلسطين، تندروي سياستمداران اسرائيل و نگاه فاشيستي حاکم بر بخشي از احزاب اين کشور و همچنين نارضايتي مردم منطقه ميتواند مواجه شود. اين در حالي است که بازدارندگي نظامي ايران در شرايط خوبي قرار دارد و نيروي مقاومت در وضعيت خوبي است و توازن قدرت نظامي با رقبا برقرار است. ايران از نظر نيروي انساني و جمعيت و ظرفيتها از توان بالاتري برخوردار است اما آمريکا و غرب شرايط تحريمي شديدي را اعمال کردهاند و اجازه نميدهند که دنيا با کشورمان روابط عادي داشته باشد. روسيه و چين نيز بهطور محدود، در بخشي از مسائل با ايران همکاري ميکنند و از مناسبات گسترده همچون تبادل تکنولوژي و تقويت اقتصاد ايران و سرمايهگذاري و تقويت بنيه توليدي کشورمان خودداري ميکنند. چرا که امکان مقابله با اقدامات تنبيهي آمريکا را ندارند و همين امر سبب شده تا ايران در شرايط اقتصادي سختي قرار گيرد.
