سفر چند منظوره بايدن

سفر جو بايدن به خاورميانه در قالب يک سفر چندمنظوره بايد تلقي شود. هرچند بحث اتحاد عبري- عربي در ارتباط با ايران يکي از محورهاي ديدار بايدن از خاورميانه است اما صرفا به اين مسئله محدود نمي شود و زواياي ديگر را هم بايد درنظر داشته باشيم از جمله بحث ترغيب عربستان و ساير کشورهاي حاشيه خليج فارس به توليد نفت بيشتر است و همانطور که مي دانيد سپتامبر نزديک است که در کشورهاي غربي به معني استفاده بيشتر از سوخت است و با آغاز فصل سرما کشورهاي غربي و هم‌پيمان آمريکا در اروپا با معضل سوخت دست به گريبان هستند. با توجه به اينکه آمريکا اين نگراني را دارند که روسيه از انرژي به عنوان يک سلاح در ارتباط با اروپا استفاده کند، به دنبال اين است که جايگزيني براي نفت روسيه پيدا کند و در همين راستا چند هدف را دنبال مي‌کند. يکي اينکه بتواند صادرات نفت را از خليج فارس افزايش دهد و دوم اينکه به نوعي از هم‌پيمانان خود در خليج فارس بخواهد که جلوي افزايش قيمت انرژي را بگيرند. چون اگر قيمت نفت و گاز افزايش پيدا کند، روسيه با صادرات کمتر هم مي تواند همان درآمدهاي سابق را داشته باشد. بنابراين براي فشار به روسيه نياز است که صادرات انرژي از خليج فارس بيشتر شود ضمن اينکه جلوي افزايش قيمت‌ها که يکي از نگراني‌هاي کشورهاي غربي است، گرفته شود. به هر حال در کنار بحث ايران، انرژي يک بحث مهم است که نمي‌توان آن را ناديده گرفت. نکته ديگري که حائز اهميت است اينکه کشورهاي حاشيه خليج فارس از جمله عربستان يک مقدار نسبت به حمايت آمريکا دودل و دچار ترديد شده بودند و بعضي از اين کشورها از جمله عربستان يکسري همکاري هاي وسيع و گسترده را با چين شروع کردند. با توجه به اينکه رقابت بنيادين بين چين و آمريکا وجود دارد و اين امکان که کشورهاي هم پيمان آمريکا به سمت چين بروند، وجود دارد، براي آمريکايي ها حساسيت ايجاد مي کند. لذا دنبال اين هستند که با اين سفر همکاري هاي گذشته را دوباره تجديد کنند و اطمينان مجددي به کشورهاي منطقه هم‌پيمان آمريکا دهند که آمريکا آنها را رها نمي کند. به هرحال در سال‌هاي اخير يکسري اتفاقات افتاده که براي آمريکايي ها خوشايند نبوده است. برخي هم‌پيمانان آمريکا مانند عربستان قراردادهاي وسيع تجاري و حتي نظامي با چين دارند. همينطور به اين کشور در توليد موشک کمک مي کنند که نمي تواند براي آمريکايي ها خوشايند باشد. همانطور که مي دانيد سر خريد سامانه اس 400 از ترکيه که هم‌پيمان نظامي آمريکا در گذشته بوده، امريکايي ها همين حساسيت را نشان دادند و حتي تا مرز وضع برخي تحريم‌ها هم عليه ترکيه پيش رفتند و جنگنده هاي اف- 35 که قرار بود به ترکيه تحويل دهند را ندادند. بخش ديگر هم در راستاي جداکردن کشورهاي منطقه خليج فارس از چين و روسيه است تا آمريکا به آنها اطمينان دهد که هم‌پيمانان خود را رها نمي کند. در مجموع طي يکي، دو سال اخير بعد از رفتن نيروهاي آمريکايي از افغانستان اين زمزمه ها بيشتر شده بود که آمريکايي ها شرق آسيا را بيشتر مدنظر دارند و دنبال آن هستند که از خليج فارس به شرق آسيا کوچ کنند چون رقابت‌هاي عمده الان در آن منطقه است. اين امر يک مقدار کشورهاي حاشيه خليج فارس را با ترديد مواجه کرده بود. اينک آمريکايي ها دنبال اين هستند که با مذاکرات جديدتر و وعده همکاري هاي بيشتر به کشورهاي منطقه خليج فارس اين اطمينان را براي آنها مجددا ايجاد کنند که آمريکا آنها را رها نمي کند. بخصوص اينکه با توجه به شعارهاي حقوق بشري که بعضا دموکرات ها مطرح کردند و بخصوص قتل جمال قاشقچي اين مسئله هم يک نگراني براي عربستان بود که آمريکايي ها با استفاده از اهرم حقوق بشر بخواهند فشارهاي بيشتري به عربستان وارد کنند. اين بازديد و سفر اين پيام را به عربستان داد که با وجود مشي سياسي نه چندان موافق حقوق بشري که در عربستان وجود دارد، آمريکا نمي خواهد اين کشور را کنار بگذارد و مسائل حقوق بشري را پررنگ کند.