روزهای ملتهب خاورمیانه
جنگ روسيه و اوکراين معادلات اقتصادي جهان را به هم زده و با توجه به محدوديت ارسال گاز روسيه به اروپا و کمبود گندم و نهادههاي دامي توليدي در اوکراين، بحرانهاي مالي و اقتصادي در کل کشورهاي دنيا به وجود آمده و تورم گستردهاي شکلگرفته است. بيشک کشورهاي اروپايي و آمريکا که حامي اوکراين هستند و بهطور غيرمستقيم در اين جنگ مداخله ميکنند، بايد به فکر تأمين انرژي و فراوردههاي نفتي در ماهها و سالهاي آينده باشند چرا که ممکن است جنگ روسيه و اوکراين سالهاي سال به طول انجامد. يکي از اين مناطق که ميتواند تا اندازهاي مشکلات پيشآمده را کاهش دهد ارتباط با کشورهاي خاورميانه و کشورهاي مهم و صادرکننده نفت يعني عربستان، ايران، عراق است. جو بايدن، رئيسجمهور ايالات متحده آمريکا سفر منطقهاي خود را با حضور در اسرائيل آغاز و بعد از آن راهي عربستان سعودي شد. اين در حالي است که ولاديمير پوتين، رئيسجمهور روسيه نيز سهشنبه به ايران سفر خواهد کرد. به موازات آن رجب طيب اردوغان، رئيسجمهور ترکيه همزمان با همتاي روس خود وارد تهران خواهد شد تا نشستي سهجانبه را با سيد ابراهيم رئيسي پيرامون مسائل مشترک برگزار کنند. باتوجهبه اهداف هرکدام از اين کشورها، بهخصوص دو کشور آمريکا و روسيه براي حضور در منطقه غرب آسيا به نظر ميرسد که روزهاي پيشرو ميتواند روزهايي ملتهب و پر از حوادث باشد. بااينحال جو بايدن در سايه تداوم و تشديد جنگ اوکراين و همچنين اقدام روسيه براي قطع صادرات انرژي به اروپا در تلاش است با حضور در خاورميانه اقدامات لازم براي کنترل قيمت حاملهاي انرژي را در دستور کار سفر خود قرار داده است. از اين منظر احتمالاً رئيسجمهور آمريکا کشورهاي توليدکننده انرژي در خاورميانه را وادار به افزايش ميزان توليد و صادرات کند. در مقابل روسيه هم ذيل تشديد جنگ اوکراين و جبههبندي جهاني در برابر کرملين، خود را در شرايطي ميبيند که ناگزير از ارتقاي روابط در ابعاد مختلف با کشورهايي است که کماکان روابط با روسيه را حفظ کردهاند. جو بايدن، رئيسجمهور آمريکا عنوان ميکند که «گفتوگوهاي مهمي با سلمان بن عبدالعزيز، پادشاه عربستان و محمد بن سلمان، وليعهد عربستان داشته و با آنها در مورد مشارکت و همکاري با عربستان سعودي به توافق رسيده است.» در اين بين جمهوري اسلامي ايران هم به دلايل مختلف، همراهي و همسويي با روسيه را پيش برده است. پيرو اين نکته و همزمان با تحولات ذکر شده اخيراً نخستين مرحله عمليات حمل کالا در مسير کريدور شمال - جنوب از سوي گروه کشتيراني جمهوري اسلامي ايران با انتقال 300 کانتينر کالاي صادراتي کشور به مقصد روسيه اجرايي شد. آيا سفر جو بايدن به عربستان سعودي در روند مذاکرات ايران و عربستان که در حال انجام توافق بودند، لطمهاي وارد نميکند؟ در برقراري ارتباط ديپلماتيک اسرائيل و عربستان کشور ايران چه برخوردي خواهد داشت؟ نتيجه سفر پوتين به ايران در معادلات سياسي منطقه چه خواهد بود؟ ايران بهعنوان کشور دوست و همراه روسيه که در حال رايزني براي توافق هستهاي با اروپا و آمريکا گام برميدارد، چه استراتژي و چه تدبيري را خواهد انديشيد؟ آيا اين روابط ديپلماتيک جديد در خاورميانه معادلات سياسي منطقه و ايران را به هم ميزند يا باعث رسيدن به توافق برد - برد خواهد شد؟ کداميک از کشورهاي خاورميانه با آمريکا و يا روسيه همراه ميشوند؟ اينها سؤالاتي است که بايد منتظر ماند و ديد که در روزهاي آينده چه اتفاقاتي در ايران و خاورميانه رقم خواهد خورد. آنچه مسلم است اين است که کشورهاي شرق و غرب به دنبال حفظ منافع ملي خود بوده و از هر فرصتي براي رسيدن به اين مهم استفاده ميکنند و اميد است که سياستمداران و ديپلماتهاي ايراني نيز در اين شرايط بحراني جامعه که از تورم افسارگسيخته رنج ميبرد، هر اقدام و برنامهاي که به نفع مردم و به صلاح جامعه باشد را اجرايي و عملياتي کنند.
