همکاری منطقهای برای حفاظت ازمحیط زیست
آرمان ملی: رئیسجمهور با بیان اینکه مقابله با برخی از چالشهای محیط زیستی از جمله بحران طوفانهای گرد و غبار، موضوعی فرامرزی و نیازمند عزم بینالمللی است، اظهار داشت: جمهوری اسلامی ایران از همکاری و همگرایی منطقهای برای برون رفت از این چالشها در راستای بهبود و ارتقای وضعیت محیط زیست استقبال میکند. وی در «نشست منطقهای وزیران محیط زیست» که با حضور وزرا و مقامهای ۱۱ کشور منطقه در محل موزه دارآباد تهران برگزار شد، با قدردانی از فعالان این عرصه، دغدغه حفاظت از محیط زیست را یک اولویت اجتنابناپذیر توصیف کرد و گفت: توسعه یافتگی اقتصادی و صنعتی برای همه کشورها یک ضرورت است، اما قطعا این توسعه یافتگی باید فرع بر حفاظت از محیط زیست باشد.
اهم اظهارات آیتا... سید ابراهیم رئیسی از این قرار است:
تا محیط زیست برای مردم محیطی امن و آرام نباشد، توسعه یافتگی در دل و جان مردم و در نظام اقتصادی و اجتماعی در جای درست خود قرار نمیگیرد. اگر این شرط محقق نشود، آن توسعه صنعتی و توسعه یافتگی تبدیل به تهدیدی علیه جان انسانها میشود، پس حفظ محیط زیست، مسالهای بسیار مهم و دارای اولویت است. معتقدم که این موضوع میتواند زمینه همکاریهای گسترده بین کشورها باشد. تخریب محیط زیست که خود معلول نابرابریهای اجتماعی و سیاسی و همچنین استفاده غلط از طبیعت است یکی از عوامل مهم تضییع حقوق انسانها به شمار میآید.
جهان کنونی با مشکلات فراوان زیست محیطی فراتر از مرزهای جغرافیایی و سیاسی روبهروست، در منطقه غرب آسیا با معضلات متعدد زیست محیطـی از جمله تغییرات آب و هوایی، طوفانهای گرد وغبار و آلودگیهای منابع زیستی مواجه هستیم. بدون تردید کاهش امنیت زیستی و غذایی، ایجاد آلودگیها، برداشت بیرویه از منابع تجدیدناپذیر و کاهش تنوع زیستی، منجر به کاهش رفاه عمومی و تاثیر منفی بر اقتصـــاد و سلامت ساکنان این مناطق شده است. از طرفی زیادهخواهیهای نظام سلطه، تروریسم، محروم نگه داشتن دولتها و ملتهای منطقه از عرصه دانش، فناوری و مشارکت در تصمیمگیری، سبب بروز چالشهای محیط زیستی غیرقابل جبران شده است. رویکرد برتری طلبانه دولتهای غربی در طی قرنهای گذشته و دستاندازی بدون حد و اندازه آنها بر منابع طبیعی به خصوص در کشورهای تحت استعمار و تولید انواع آلایندههـــا در نقاط مختلف جهان برای رسیدن به توسعه اقتصادی کنونی یکی از عوامل اصلی بروز مشکلات زیست محیطی است. بر این اساس بهطور طبیعی، این انتظار وجود دارد که آنها مسئولیت بیشتری در این زمینه بر عهده بگیرند، نه اینکه این موضوع تبدیل به مسیری برای نوع جدیدی از استعمار در
فناوری شود و استعماری نو را رقم بزند. در آیات نورانی قرآن یکی از ویژگیهای ظالمان، نابودی طبیعت و نسل بشر معرفی شده است، اظهار داشت: از محوریترین نکاتی که در سخنرانی ویدئویی سال گذشته در مجمع عمومی سازمان ملل بر آن تاکید کردم، ضرورت حفظ محیط زیست و چالشها و آفتهایی بود که عدم توجه به محیط زیست میتواند برای جهان و طبیعت ایجاد کند و نسل بشر را به خطر بیندازد و توجه همه کشورها را به این موضوع بسیار مهم و ضروری جلب کردم.
نکته مهمی که امروز ضرورت دارد مورد توجه این جلسه و نشست باشد، این است که باید به مساله حفاظت از محیط زیست، به دور از تشریفات معمول اداری و سازمانی و روابط دیپلماتیک بین کشورها، به عنوان یک امر بسیار مهم توجه شود. از رئیس محترم سازمان محیط زیست، وزرای شرکتکننده و صاحبنظرانی که در این جمع حضور دارند، میخواهم که این مساله را به دور از تعارفات معمول دیپلماتیک و نگاههای سیاسی ببینند، درباره آن بیندیشند و راهکارهای موثر حفاظت از محیط زیست را طراحی و دنبال کنند، چرا که تعارفات معمول مانع از این میشود که به نتیجه بایسته و شایسته برسد. جمهوری اسلامی ایران با تدوین قوانین ملی از جمله اصل مترقی پنجاهم قانون اساسی و همچنین با تأسی از آموزههای دینی و تکیه بر دانش بومی و اولویتبخشی به ارزشهایی همچون عدالت، برابری، قناعت و احترام به طبیعت، در کنار عضویت در مجامع بینالمللی زیست محیطی، توجه ویژهای به حفاظت از محیط زیست داشته و اقدامات موثری برای ارتقا و بهبود شرایط محیط زیست و رفع آلودگیهای ایجاد شده در کشور کرده است.
در سالهای گذشتـــــه تلاشهایی برای به کارگیری توان علمی و تخصصی کشور در زمینه دستیابی به پایداری و عدالت محیط زیستی به کار گرفته شده است، تاکید میکنم که یکی از ابعاد اساسی در نوع ارتباطات ما با همسایگان و در سیاست خارجی، رعایت حق همسایگی است. وقتی سخن از حق است بهطور طبیعی در کنار آن تکلیفی هم هست؛ حق بیتکلیف نمیشود. باور دارم که حق همسایگی و رعایت محیط زیست یکی از حقوق همسایگی است. سیاست همسایگی و حق همسایگی، توجه به مساله محیط زیست را ایجـــاب میکند. مقابله با برخــی از چالشهای محیط زیستی از جمله بحران افزایش و شدت طوفـــانهای گرد و غبار، موضوعی فرامرزی و نیازمند عزم بینالمللی و منطقهای است. ساز و کار حل مسائل محیط زیستی در گرو همکاری و همگرایی منطقهای است و جمهوری اسلامی ایران از همکاری و همگرایی منطقهای برای برون رفت از این چالشها در راستای بهبود و ارتقای وضعیت محیط زیست استقبال میکند. نفس برگزاری این نشست، نشان از اراده جمهوری اسلامی برای دنبال کردن موضوع حفاظت محیط زیست در منطقه است، پیشنهادهایی را به این نشست ارائه میکنم تا در کارگروهها و جلسات مورد بررسی قرار گیرد. آنچه بر هیچکس
پوشیده نیست، ضرورت همکاریِ شایسته همسایگان برای دستیابی به یک نگاه و اقدام مشترک در موضوع محیط زیست، است.
تقسیــم کار بین کشــــورها میتواند فضای همکاری را تقویت و به مقابله موثرتر و رفع مخاطرات محیط زیست از جمله طوفانهای گرد و غبار که امروز دغدغه و نگرانی اصلی کشورهای منطقه است، کمک کند. نکته بعد این است که باید برای مدیریت و بهرهبرداری از منابع آب، هوا، خاک، مدیریت پسماندها، زبالههای شهری، صنعتی، کشاورزی و کنترل دخالت در اکوسیستمها، ضوابط و برنامههای منطقهای تدوین و در دستور کار قرار گیرد. جمهوری اسلامی ایران به عنوان بزرگترین دارنده منابع انرژی پاک، آمادگی دارد برای کاهش آلودگیها و حفاظت از محیط زیست، تجارب و دانش زیست فناوری خود را در اختیار دیگر کشورها به ویژه همسایگان عزیز خود قرار دهد. برای مقابله پایدار با معضلات زیست محیطی، ایجاد یک اتحادیه یا سازمان برای همکاریهای زیست محیطی کشورهای غرب آسیا، میتواند همکاریهای منطقهای این کشورها را ساماندهی کند.
رئیسجمهور اظهار داشت: نکته مورد توجه دیگر برای این همکاری این است که به منظور تحقق اهداف مندرج در قطعنامههای سازمان ملل که بسیاری از آنها با پیگیریهای جمهوری اسلامی ایران انجام شده است، تاسیس یک صندوق منطقهای برای پشتیبانی مالی از اقدامات اجرایی در میدان عمل، ضرورت دارد.
بنابراین پیشنهادهای جمهوری اسلامی ایران شامل تاسیس یک سازوکار و سازمان در قالب اتحادیه منطقهای، ایجاد صندوق مالی به عنوان پشتوانه مالی اقدامهای اجرایی، لزوم انجام نوعی از تقسیم کار بین کشورهای عضو و تشکیل دبیرخانه این اتحادیه به منظور پیگیری مجدانه مصوبات است چرا که اگر دبیرخانه نباشد، مصوبات این تشکیلات آنچنان که شایسته است، دنبال و اجرا نمیشود. هرگونه کوتاهی در این رابطه خسارت جدی و جبرانناپذیری برای مردم و زیست بوم دارد که باید از آن پرهیز کرد. گذر زمان به نفع ما نیست و باید در این زمان محدود هم تصمیمهای قاطع و جدی گرفت و هم به دنبال اجرای این تصمیمها و مصوبهها بود.
