رویکرد سازنده ایران؛ آمریکا در پی بهانه جویی
آرمان ملی: احیای برجام برای طرفین توافق به چالشی تبدیل شده که هر چه زمان میگذرد بر ابعاد و زوایای آن اضافه میشود و انگار عزمی هم برای پایان دادن به این شرایط و رسیدن به توافق وجود ندارد. چه اینکه حداقل طرف ایرانی در پای میز مذاکره حاضر است و شرایطش را نیز که اساسا خارج از برجام نیست، بیان کرده است. اما این غربیها و به ویژه آمریکاییها بودند که طبق معمول معادله را به هم زده و بر آنچه گفتهاند پایبند نبودند. شاید اینطور پیش بینی میشد که در مذاکرات وین طرفین به توافق دست پیدا کنند اما شرایط به گونهای پیش رفت که مذاکرات وین که در آستانه توافق بود طرفین برای تنفس چند ماهی مذاکرات را مسکوت بگذارند. هر چند که طی ماههای اخیر نیز اظهارات بسیاری در خصوص از سرگیری مذاکرات از جانب همه طرفین برجام و جوزپ بورل مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا انجام شد اما در نهایت اینگونه شد که همه طرفها خود را کنار کشیدند و ایران؛ آمریکا و نماینده اتحادیه اروپا برای مذاکره در جهت حل اختلافات راهی دوحه قطر شدند. در همین راستا شاید مذاکرات در روز اول مطلوب پیش رفت اما در روزهای بعد آنطور که باید از این مذاکرات نتیجهای حاصل نشد و
طرفین بدون نتیجه به پایتختها بازگشتند. هر چند که طرف ایرانی خواستار ادامه مذاکرات برای رسیدن به توافق بود اما آمریکاییها چندان تمایلی حداقل در کوتاه مدت برای مذاکره از خود نشان ندادند. چه اینکه «ند پرایس» سخنگوی وزارتخارجه آمریکا هفته گذشته گفت که آمریکا برنامه جدیدی برای از سرگیری مذاکرات ندارد. این در حالی است که گفته میشود مذاکرات احیای برجام پس از سفر بایدن به خاورمیانه از سر گرفته خواهد شد. این در حالی است که جمعه گذشته وزرای خارجه آمریکا، فرانسه، آلمان در حاشیه نشست گروه ۲۰ در بالی با یکدیگر حول محور برجام به گفتوگو پرداختند و بیانیهای را بیرون دادند که در آن ادعا شده است؛ آنها نسبت به سرعت تحولات در برنامه هستهای ایران ابراز نگرانی و بر تعهد خود به بازگشت متقابل به پایبندی کامل به برجام تاکید کردند و از ایران خواستند که سریعا با توافقی که در حال حاضر موجود است، موافقت کند. با این حال به نظر میرسد که شرایط برجام به نحوی نیست که با بیانیه و سخنرانی حل و فصل شود و غربیها باید گامهای عملی بردارند و تا زمانی که غربیها این رویکرد را در پیش نگیرند به نظر نمیرسد که اتفاق خاصی پیرامون برجام
بیفتد. هر چند که بسیاری از ناظران و تحلیلگران بر این عقیدهاند که میتوان به آینده مذاکرات و رسیدن به توافق امیدوار بود. حال باید منتظر ماند و دید که در نهایت مذاکرات باعث احیای توافق هستهای خواهد شد یا اینکه برجام شرایط دیگری را تجربه خواهد کرد.
بازگشت به رویکرد شکست خورده
بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که احیای برجام مسالهای صرفا میان ایران و آمریکاست و اگر مذاکرات در این بین حل و فصل شده و به سرانجامی برسد به راحتی میتوان به توافق رسید. با این حال طرفین بر مواضع خود ایستادگی میکنند و حاضر نیستند قدمی عقب بکشند. آمریکاییها بر این باورند که ایران از مذاکره برای خرید زمان استفاده میکند، ایران هم معتقد است که آمریکا تضمین لازم برای ماندن در برجام را نمیدهد. لذا ایران و آمریکا در این شرایط در بحث هستهای به یک مقاومت ثابت رسیدهاند که در صورت ادامه این وضعیت نمیتوان انتظار شکست یا گشایشی در روند داشت. آنچه مسلم است آمریکا برجام را موسع میخواند و خواستار تن دادن تهران به حل و فصل همه پروندههایی است که به نوعی ایران در آنها دخالت و نفوذ دارد در حالی که ایران برجام را به بحث هستهای محدود میداند و خواهان برداشته شدن همه تحریمها علیه ایران حتی تحریمهای حقوق بشری و تروریستی است. این در حالی است که اخیرا رئیسجمهور آمریکا در آستانه سفرش به منطقه با اشاره به خروج دولت قبلی آمریکا از توافق هستهای، گفته؛ «پس از آنکه رئیسجمهور قبلی از توافقی کنار کشید که کارآمد بود،
ایران قانونی را تصویب کرد که دستور شتاب گرفتن سریع برنامه هستهای آن را صادر کرد. ما دوباره به متحدان و شرکایمان در اروپا و سراسر جهان ملحق شدیم تا از انزوا خارج شویم؛ حالا این ایران است که تا وقتی به توافقی بازگردد که رئیسجمهور قبلی آمریکا بدون داشتن برنامهای برای چیزی که بتواند جایگزینش شود، از آن خارج شد، در انزوا به سر میبرد. ماه گذشته، ۳۰ کشور برای محکوم کردن عدم همکاری ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی در زمینه فعالیتهای هستهای قبلیاش، به ما ملحق شدند.» بایدن گفته است؛ «دولت من به افزایش فشارهای دیپلماتیک و اقتصادی ادامه خواهد داد تا زمانی که ایران آماده بازگشت به پایبندی به توافق هستهای باشد، همان طور که من آماده آن هستم.» به نظر میرسد که آمریکاییها به جای برداشتن گامهای اعتماد ساز و سازنده باز هم رویکردهای سابق که چندین بار شکست خوردهاند روی آورده که اگر این رویکرد ادامه داشته باشد احیای برجام سخت میشود.
برداشت 20 درصدی از سانتریفیوژها
سخنگوی سازمان انرژی اتمی اظهار داشت: از زنجیره جدید ماشینهای سانتریفیوژ که دو هفته پیش فرآیند نصب و گازدهی به آنها در فردو به انجام رسید، اورانیوم غنی شده ۲۰ درصد برداشت شد. بهروز کمالوندی با اشاره به انتشار خبرهایی در رسانههای بینالمللی مبنی بر «افزایش میزان غنیسازی اورانیوم در ایران» گفت: گازدهی به یک زنجیره جدید از ماشینهای سانتریفیوژ IR6 حداقل دو هفته پیش به آژانس اطلاع داده شده بود و پیشتر آژانس در این باره اطلاعرسانی کرد که بلافاصله، رسانههای بینالمللی نیز با هدف پیگیری اهداف خاص، آن را با بزرگنمایی منعکس کردند. وی ادامه داد: اقدام روز شنبه ایران در برداشت محصول 20 درصد از این زنجیره بخش فنی پایانی این اقدام اعلام شده قبلی بود. سخنگوی سازمان انرژی اتمی بیان کرد: این اقدام سازمان انرژی اتمی در اجرای تکالیف قانونی سازمان در راهاندازی و گازدهی 1000 دستگاه (شش زنجیره) از ماشین سانتریفیوژ IR6 صورت گرفته است.
