سفر بايدن به منطقه براي تامين انرژي غرب است

مرتضي مکي در گفت‌وگو با «آرمان ملي»:

سفر بايدن به منطقه براي تامين انرژي غرب است

سفر بايدن تاثير مستقيم بر مذاکرات دارد

آرمان ملي- عليرضا پورحسين: سفر قريب الوقوع جو بايدن، رئيس ‌جمهوري آمريکا به خاورميانه طبق برخي شنيده ها به نظر مي رسد که ارتباطي به تشکيل ناتوي خاورميانه يا ائتلاف عربي عبري ندارد. در همين راستا عنوان مي شود که سفر بايدن به منطقه فقط به ترتيبات و تفاهم‌ هايي در چهارچوب فرماندهي مرکزي آمريکا مربوط مي ‌شود که تل آويو نيز به آن پيوسته است. با اين وجود همين چند روز پيش بود که پادشاه اردن اعلام کرد که از تشکيل ائتلاف نظامي مشابه ناتو در خاورميانه حمايت خواهد کرد، مشروط بر اينکه اين کار با کشورهاي همفکر انجام شود. همه اين تحولات در حالي است که بيشتر ناظران و تحليلگران معتقدند هدف اصلي سفر بايدن به منطقه، تقويت حمايت ‌هاي آمريکا از رژيم صهيونيستي است که با وجود تشديد اختلاف ‌هاي داخلي و نزاع بر سر تشکيل دولت، در مسير فروپاشي گام برمي ‌دارد. از سوي ديگر، ائتلاف متجاوز سعودي در يمن طي 8 سال نتوانسته است موفقيتي بدست آورد و اين تنش، نگراني واشنگتن را برانگيخت. نگراني که امروز به موضوع انرژي و نفت نيز گره خورده است و مشخصا بايدن در سفر به منطقه خواهان تامين امنيت انرژي غرب خواهد بود. در راستاي بررسي اين مساله آرمان ملي گفت و گويي با مرتضي مکي، تحليلگر مسائل بين الملل داشته است که در ادامه مي خوانيد.

سفر بايدن به خاورميانه با چه اهدافي صورت مي‌گيرد؟

سفر بايدن به منطقه با چند هدف متمرکز صورت مي‌گيرد. در برهه‌اي از زمان بايدن به منطقه خاورميانه سفر مي‌کند که بيش از يک سال و نيم از پيروزي او در انتخابات رياست‌جمهوري آمريکا مي‌گذرد و در اين مدت عربستان روابط پرتنشي با آمريکا داشته است در حالي که تا پيش از اين عربستان يکي از متحدين اصلي آمريکا در منطقه خاورميانه به شمار مي‌آمده است. مشخصا يکي از مولفه‌هايي که سبب شده تا جو بايدن به منطقه خاورميانه سفر کند و بخواهد با مقامات عربستاني ديدار داشته باشد اين موضوع است که روسيه با حمله به اوکراين امنيت بازار انرژي را به خطر انداخته است و امروز غرب براي تامين انرژي خود با سختي‌هايي مواجه شده است که بايدن در همين راستا تلاش مي‌کند تا کشورهاي خاورميانه و منابع انرژي آن‌ها را جايگزين آن چيزي کند که روسيه امروز به عنوان اهرم از آن استفاده مي‌کند. جنگ اوکراين بر تمامي جنبه‌هاي جهان تاثير گذاشته است و بايدن با سفر به منطقه مي‌خواهد اين عرصه را به توازن بکشاند و اجازه ندهد تا روسيه موقعيت را به نفع خود تغيير دهد.

سفر بايدن به منطقه چه تاثيري بر مذاکرات برجامي خواهد گذاشت؟

هر کدام از اهداف سفر بايدن به منطقه خاورميانه مي‌تواند به صورت مستقيم و يا غيرمستقيم بر مذاکرات برجام اثرگذار باشد. همه اين اتفاقات به شکلي به بحران اوکراين مرتبط است و به نحوي گويا اين جنگ که در خارج از خاورميانه رخ داده است بر خاورميانه پرتنش نيز تاثيرگذار بوده است. بايد توجه داشت که بايدن قصد دارد تا خيال خود را از خاورميانه راحت کند و به همين علت در سفر به عربستان اين اطمينان را به عربستاني‌ها خواهد داد که برجام تاثيري منفي بر جايگاه عربستان نخواهد گذاشت و روابط عربستان و آمريکا مي‌تواند بار ديگر مستحکم باشد. آمريکا احتمالا اين چراغ سبز را نيز مي‌دهد که پس از احياي برجام مذاکرات ايران و عربستان نيز به نتيجه برسد تا شرايط خاورميانه به سمت صلح بيشتر سوق پيدا کند. بايد توجه داشت که سفر بايدن به منطقه مجموعه‌اي از تهديدها و فرصت‌هاست و اگر اين رويه ديپلماتيک به خوبي پيش رود، ايران مي‌تواند جايگاه خوبي در بازار انرژي پيدا کند. اين امر مشخصا به نفع آمريکا و اروپا نيز خواهد بود زيرا آن‌ها نيز يک بازار انرژي جديد پيدا مي‌کنند و قيمت‌ها کاهش پيدا مي‌کند و به نفع آن‌ها خواهد بود.

آيا نقش‌آفريني اروپا سبب شد تا رويه مذاکرات به اين سمت هدايت شود و آيا اساسا نظرات اروپا براي آمريکا مهم بوده است؟

از زماني که جو بايدن و دموکرات‌ها دولت را در دست گرفتند، مواضع دولت‌‌هاي اروپايي نيز تغيير کرد و به سمت سياست‌هاي کاخ سفيد نزديک شد و در موضوع مذاکرات براي احياي برجام با آمريکا همراه شدند. متأسفانه اکنون با توجه به وقفه‌اي که در مذاکرات شکل گرفته است شاهد شکل ‌گيري اجماعي ميان تروئيکاي اروپايي و آمريکا عليه ايران هستيم که حتي در مواردي گفته مي‌‌شود که دولت‌‌هاي اروپايي خواهان اتخاذ سياست‌‌هاي به مراتب سخت‌تري عليه ايران هستند.در اين شرايط اگر مذاکرات احياي برجام به بن‌بست قطعي برسد ديگر شکافي ميان اروپا و آمريکا وجود ندارد که مانع از شکل ‌گيري فشار مضاعف و صدور قطعنامه عليه ايران شود. در نتيجه اگر مذاکرات وين تا زمان نشست بعدي شوراي حکام در همين حالت وقفه باقي بماند، قطعا شاهد صدور قطعنامه‌‌اي ديگر خواهيم بود. موضوع اصلي آمريکاست و اروپا نمي‌تواند در اين عرصه تاثير خاصي داشته باشد.