طالبان بدون شکلدهي حکومت فراگير نميتواند ادامه دهد
محسن روحي صفت در گفتوگو با «آرمان ملي»:
طالبان بدون شکلدهي حکومت فراگير نميتواند ادامه دهد
مقامات عالي طالبان به دنبال درگيري با ايران نيستند
آرمان ملي- عليرضا پورحسين: مقامات سياسي ايالات متحده آمريکا و طالبان در قطر درباره آزادسازي برخي از منابع مالي افغانستان گفتوگو کردند. واشنگتن به دنبال راههايي براي اطمينان از صرف اين منابع به منظور کمک به مردم است. کاخ سفيد اعلام کرد که به صورت فوري روي اين موضوع کار ميکند اما يکي از اعضاي هياتمديره بانک مرکزي افغانستان گفت که ممکن است نهايي شدن آن زمانبر باشد. در اين خصوص سخنگوي وزارت خارجه طالبان گفت که اميرخان متقي، وزير خارجه حکومت طالبان بههمراه مقامات وزارت دارايي و بانک مرکزي براي مذاکرات وارد دوحه پايتخت قطر شدهاند. وزارت امور خارجه ايالات متحده نيز گفت که تام وست، نماينده اين کشور در امور افغانستان در مذاکرات شرکت ميکند. در عين حال سخنگوي وزارت خارجه آمريکا گفته است که هيچ يک از اين تعاملات نبايد به عنوان مشروعيت بخشي به طالبان يا به اصطلاح دولت آن تلقي شود بلکه صرفا بازتاب اين واقعيت است که ما براي پيشبرد منافع آمريکا نياز به چنين گفتوگوهايي داريم. اين در حالي است که بار ديگر طالبان در اقدامي مشکوک منجر به جان باختن يکي از مرزبانان ايراني شده است. در راستاي بررسي اين مساله «آرمانملي» گفتوگويي با محسن روحيصفت، ديپلمات پيشين کشورمان داشته است که در ادامه ميخوانيد:
تنشآفريني طالبان در مرزهاي ايران را چگونه ارزيابي ميکنيد؟
اين نخستين بار نيست که طالبان به شکلهاي مختلف به مرزهاي شرقي ايران تعرض ميکند و تنشآفريني را در دستور کار خود قرار ميدهد. ايران نيز در اين خصوص مراعات کرده است و چندين مرتبه به طالبان تذکر داده که بايد رفتاري اصولي و قانوني در مرزها داشته باشد. با اين وجود باز هم شاهد بودهايم که طالبان اقدام به تنش آفريني در مرزها کرده است. علت اصلي اين تنش آفرينيها مشخصا بيتجربگي طالبان است زيرا هنوز اصول کشورداري را نميدانند. بايد توجه داشت که در ردههاي بالاي طالبان اين انگيزه وجود ندارد که با ايران درگير شوند. ردههاي بالاي افغانستان به خوبي ميدانند که درگير شدن طالبان با ايران به نفعشان نيست و هزينه سنگيني براي طالبان خواهد داشت. طالبان مدعي است که سرزمين افغانستان در زمان طالبان به محلي براي خرابکاري عليه ساير کشورها تبديل نخواهد شد. اين مساله هنوز راستي آزمايي نشده است و هر روز شواهدي برخلاف اين ادعاي مقامات طالبان در افغانستان ديده ميشود. امروز گروههايي در افغانستان نفوذ کردهاند که سبقه تروريستي دارند و مشخصا تنشزا خواهند بود. اين گروههاي تروريستي از غرب چين، قزاقستان، تاجيکستان و ساير کشورها به افغانستان رفتهاند و مشخصا حضور آنها منجر به ناامني در منطقه خواهد شد. طالبان اين مساله را کتمان ميکند اما تمامي شواهد نشان ميدهد که افغانستان به محل تجمع گروههاي تروريستي بدل شده است. هنوز نشانهاي ديده نشده که طالبان بخواهد از اين گروهها عليه ايران استفاده کند و اتفاقاتي که در مرز با ايران رخ ميدهد ناشي از تحرکات افراد خودسر در گروه طالبان است. ايران بايد نسبت به اين موضوعات پاسخ محکمي دهد تا ارادهاي در شرق کشور عليه ايران ايجاد نشود. ايران مشخصا به دنبال زندگي مسالمت آميز با همسايگان خود است. البته اين گونه نبايد باشد که ايران به راحتي با اين تحرکات تحريک به درگيري شود بلکه با تدبير و با رعايت اصول بايد پاسخ محکم به اين تنشزاييهاي مرزي داد تا حرکت ايذايي عليه ايران انجام نشود. صلح و ثبات در مرزهاي شرقي يک امر مهم است و مشخصا ايران در اين خصوص کوتاه نخواهد آمد.
بين تنشزاييهاي طالبان و مذاکراتي که با طرف آمريکايي دارند، ارتباطي وجود دارد؟
طالبان بعيد به نظر ميرسد با تحريک آمريکا اقدام به تنشزايي کند زيرا به هر حال براي اينکه در جامعه جهاني به رسميت شناخته شوند نياز دارند تا روابط خوبي با همسايگان خود داشته باشد و مشخصا مهمترين همسايه آنها نيز ايران است. طالبان صرفا با اتکا به آمريکا نميتواند بر افغانستان حاکميت کند و نياز بههمراهي ساير کشورهاي همسايه خود دارد. کشورهاي آسيايي به اين نتيجه رسيدهاند که به رسميت شناخته شدن طالبان بايد بر اساس يک تصميم جمعي باشد و مشخصا اگر طالبان به سمت تنشزايي گام بردارد، کار خود را در اين عرصه سخت خواهد کرد. تنشزايي طالبان مشخصا غيرعقلاني خواهد بود و شايد قسمتي از طالبان نيز به اين شکل عمل کنند. حرکتهاي طالبان در عرصههاي مختلف مشخصا مورد توجه ايران است و ايران به صورت حساب شده به اين مسائل رسيدگي خواهد کرد زيرا هنوز طالبان حسن نيت خود را نشان نداده است وبه دنبال تماميت خواهي در افغانستان است و حقوق ساير اقوام را رعايت نميکند.
ريشه قيام هزارهها عليه طالبان چه مواردي است و آيا براي طالبان دردسر ايجاد خواهد کرد؟
مشخصا تماميت خواهي طالبان سبب شده تا هرازگاهي مردم ناراضي شوند و عليه طالبان قيام کنند. تا زماني که طالبان به دنبال تماميت خواهي باشد بايد منتظر قيام مردمي باشد و رنگ آرامش را نخواهند ديد. طالبان براي دوري از تنش بايد تمامي اقوام را در دولت و حکومت مشارکت دهند. طالبان قطعا نميتواند حکومتي باثبات و تک قوميتي در افغانستان داشته باشد زيرا اقوام افغانستان با 50 سال پيش تفاوتهاي زيادي دارند و در نبرد با شوروي تجربه لازم را کسب کردهاند و مشخصا زير بار فشار طالبان نيز نخواهند رفت. 50 سال پيش زماني که پشتونها بر افغانستان حکومت ميکردند، دست ساير اقوام خالي بود و نميتوانستند مقاومت کنند اما امروز همه چيز در افغانستان تغيير کرده است و تجربه 20 سال زندگي مدني را از سال 2002 تا 2022 دارند و آگاهي ساير اقوام مشخصا بيشتر شده است. هزارهها نيز به همين علت مطيع طالبان نيستند و مولوي مهدي نيز به همين علت عليه طالبان قيام کرد. بايد توجه داشت که اين ناآراميها به ضرر مردم افغانستان است و براي همين بايد يک حکومت فراگير در افغانستان تشکيل شود و اگر اين اتفاق رخ ندهد باز هم قيامهايي عليه طالبان ايجاد خواهد شد.
