آرمان ملي- حميد شجاعي: شايد زماني که دولت سيزدهم به رياست آيتا... سيد ابراهيم رئيسي روي کارآمد بسياري بر اين رويکرد بودند که دولت جديد در ابتداييترين اقدامات خود مذاکرات احياي برجام را کنار خواهد گذاشت. اما روند امور نشان داد که با وجود تغيير در راس وزارت امور خارجه و تيم مذاکره کننده؛ اما سياست حاکم بر دولت سيزدهم نيز نشان داد اين دولت نيز ادامه مذاکرات در جهت احياي برجام و رسيدن به توافق را دنبال ميکند. چرا که اساسا برجام نه مسالهاي صرفا سياسي بلکه توافقي است که براي ايران عوايد اقتصادي بسياري دارد و اساسا به موجب آن بسياري از تحريمهاي ايران در حوزههاي مختلف برداشته ميشود و در سايه اين امر ميتوان اقدامات اقتصادي فراواني براي بهبود شرايط اقتصادي کشور و معيشت مردم انجام داد. چه اينکه حدفاصل نيمه دوم سال 94 تا اوايل سال 97 که هنوز آمريکا از توافق خارج نشده بود ايران به رغم برخي کارشکنيهاي آمريکا از ثمرات و فوايد برجام استفاده لازم را ميبرد. حال دولت سيزدهم و دستگاه ديپلماسي مستقر نيز بر پايه همين درايت و عقلانيت و در راستاي منافع ملي به دنبال احياي توافق البته با لحاظ شروط ايران و انتفاع صد درصدي از مواهب برجام است. با اين حال عدهاي که از همان سالهاي ابتدايي خود را دلواپس ناميدند تحت هر شرايطي با هر نوع مذاکره، گفتوگو و توافق بناي مخالفت گذاشتند و هر زمان که صحبت از مذاکره با غرب شد اين جماعت به سخن آمدند که مذاکره با غرب از اساس مردود است و نبايد به مذاکره و توافق با آنها فکر کرد. اين رويکرد باعث شد تا زماني که دکتر ظريف وزير خارجه پيشين پس از چند سال مذاکره بالاخره توانست توافقي عزتمندانه براي ايران رقم بزند که به گواه خود غربيها ايران توانست در اين مذاکرات دست بالا را داشته باشد و شايد همين امر نيز موجب شد تا آمريکا از برجام خارج شود؛ باز هم عدهاي به جهت رويکردهاي بسته و يکجانيه نگر خود که بعضا در آن منافع ملي ديده نميشود باز هم به وزير خارجه وقت و تيم مذاکره کننده حمله کردند و انواع برچسبها را به آنها زدند. حال اينکه به نظر ميرسيد با روي کارآمدن دولت همسو ديگر دست از انتقادات بکشند و از سياستهاي دولت فعلي حمايت کنند اما طولي نکشيد که روند هجمهها به وزير خارجه و دستگاه ديپلماسي نيز سمت و سوي ديگري گرفت و مردان سياست خارجي دولت سيزدهم نيز از اين نوع رويکرد مصون نماندند. اين در حالي است که رئيسجمهور بارها بر اصل مذاکره و رعايت حقوق ملت ايران تاکيد داشته و وزير امور خارجه کشورمان نيز بارها گفته «براي رسيدن به يک توافق خوب، پايدار و قوي آمادگي داريم و در اين زمينه جدي هستيم».
لزوم درک منافع ملي
تيم مذاکره کننده ايراني همواره نسبت به رسيدن به يک توافق خوب و مبتني بر رعايت صددرصدي حقوق ملت ايران تاکيد داشته و دکتر باقري رئيس تيم مذاکره ايران نيز بارها به اين مساله اشاره داشته است اما اينکه برخي با وجود رصد شرايط اقتصادي و معيشتي کشور تحت تاثير تحريمها باز هم در مقابل مذاکره و توافق موضع ميگيرند جاي تامل دارد. چه اينکه روز جمعه آيتا... علمالهدي امام جمعه مشهد در خطبههاي نماز جمعه مشهد با اشاره به مذاکرات احياي برجام در قطر اظهار داشت: «همان اول به مناسبتي عرض کردم که مساله قطر يک تله آمريکايي هست، يک حکومت وابسته آمريکايي در حاشيه خليج فارس بهعنوان يک دلال مجاني آمد وسط بهعنوان ميانجيگري، محل مذاکرات را از وين منتقل کردند به قطر، با اين وسيله کاري کنند که ما از مذاکرات عقبنشيني کنيم، اما تيم قهرمان مقتدر ايراني در مذاکرات که در رأسشان يک جوان متدين نمازشب خوان و معتقد و اهل تهجد قرار دارد، مقتدرانه مقابل آمريکا ايستادند و بههيچ وجه در مقابل آمريکا عقبنشيني نکردند.» بايد اذعان داشت؛ اين مساله که دشمني آمريکا با ايران براي همه ملت روشن شده امري واضح است و همه ديپلماتهاي ايران نيز در مذاکرات اين مساله را لحاظ کرده و ميکنند و صرفا بر پايه منافع ملي و ايستادگي بر حقوق ملت ايران به مذاکره ميپردازند. اما اينکه برخي بخواهند به هر دليلي مذاکرات و احياي برجام را با چالش مواجه کنند امري است که به نظر ميرسد چندان پذيرفته شده نيست.
منافع ملي يعني مولفههاي تامينکننده خير و مصلحت مردم
يک تحليلگر مسائل بينالملل در ارتباط با مذاکرات احياي برجام و رويکردهاي داخلي به اين مذاکرات اظهار داشت: واقعيت قضيه اين است که چند عامل وجود دارد. بخشي از موضعگيريهاي داخلي در قبال برجام موضعگيريهاي برحقي است. يعني اينکه آقاي بايدن عمل اصلي شکست اين دوره از مذاکرات بود. او با سياست فشار حداکثري ترامپ وارد مذاکرات شد در صورتي که وعده بايدن و دموکراتها اين بود که سياست مستقلي را براي احياي برجام در پيش ميگيرند. حشمتا... فلاحت پيشه به«آرمان ملي» گفت: اما در برخي از موارد فضاي فکري برخي تريبون داران با فضاي فکري مردم تفاوت دارد. لذا معتقدم که منافع ملي کشور در چالش است و فضاي فکري آنها با وضع معيشتي مردم همخوان نيست. چرا که مردم زير فشارهاي اقتصادي هستند و با وجود اينکه دولت گفته بود معيشت مردم را به برجام گره نميزند اما قيمت ارز افزايش داشته است و اين مساله براي برخي کاسبان تحريم سود و براي مردم عادي فشار و آسيب در پي داشته است.