احیای روابط تهران- ریاض در آینده نزدیک؟
آرمان ملي- حميد شجاعي: منطقه خاورميانه همواره دستخوش تغيير و تحولات و بعضا تنشهايي بوده که همواره اين منطقه را که به لحاظ ذخاير نفت و گاز از بيشترين منابع برخوردار بوده پراهميت کرده است. اما شايد يکي از مهمترين مسائلي که طي چند سال اخير در منطقه بروز و ظهور داشته بحث روابط ايران و عربستان بوده است. روابطي که از دي ماه سال 94 با حمله به سفارت عربستان از سوي برخي نيروهاي خودسر به تيرگي گراييد و به قطع روابط سياسي و ديپلماتيک طرفين منجر شد. اين در حالي است که طي اين سالها بارها صحبت در خصوص از سرگيري روابط با عربستان به ميان آمده اما هر زمان به دلايلي اين اتفاق نيفتاده تا اينکه با پالسهاي مثبتي که از سمت هر دوطرف رد و بدل شد از سال گذشته مذاکراتي ميان طرفين براي احياي روابط آغاز شد. در اين ميان نبايد از نقش عراق به عنوان کشور ميانجي ميان تهران و رياض به سادگي گذشت. چرا که عراقيها تمام تلاش خود را براي احياي روابط طرفين به کار گرفتهاند و مذاکرات نيز از سال گذشته تاکنون به ميزباني بغداد در جريان بوده است. عراقيها سعي کردهاند که با ميانجيگري و وساطت حجم تنشها بين ايران و عربستان را کاهش دهند و رقابت مخرب موجود بين دو کشور که اثرات آن بر کل منطقه است را به نوعي مديريت کنند و همچنين از اين طريق، نقش خود در تحولات منطقه را افزايش دهند و جايگاه پيشين عراق را هم به نوعي بازسازي کنند. لذا در راستاي همين تلاشها از فروردين 1400 گفتوگوهاي ايران و عربستان آغاز شد و تا شهريور 1400 چهار دور از مذاکرات بين تهران و رياض در بغداد برگزار شد ولي بعد از آن به دليل برخي تحولات در منطقه و تاثير مستقيم آن بر مواضع تهران و رياض و نقشآفريني مخرب برخي عوامل ثالث در ايجاد مانع در پيشبرد اين مذاکرات، وقفهاي تقريبا شش ماهه در اين روند ايجاد شد و نهايتا در روزهاي ابتدايي ارديبهشت ماه امسال دور پنجم اين مذاکرات در فضايي نسبتا مثبت در عراق برگزار شد و به نظر ميرسد که با توجه به مساعد بودن فضا ميان دو طرف طي ماههاي آينده بتوانيم شاهد دور تازه مذاکرات ميان ايران و عربستان باشيم که به عقيده برخي تحليلگران مسائل منطقه، اين دور از مذاکرات ميتواند بازگشايي سفارتخانهها و احياي روابط سياسي و ديپلماتيک را بههمراه داشته باشد. اين در حالي است که شامگاه شنبه مصطفي الکاظمي نخستوزير عراق بعد از سفري دو روزه به عربستان و انجام «ملاقاتي گرم» با محمد بنسلمان وليعهد سعودي در جده راهي تهران شد تا با مقامات ايران در مورد تحولات منطقه از جمله آخرين تحولات روابط پرفراز و نشيب تهران- رياض رايزني کند. در همين خصوص نيز روز يکشنبه با رئيسجمهور کشورمان ديدار و گفتوگويي در خصوص مسائل مختلف منطقه از جمله روابط ايران و عربستان داشت. به نظر ميرسد با توجه به صحبتهاي منتشر شده از گفتوگوهاي رئيسجمهور ايران و نخست وزير عراق، از محورهاي اصلي رايزنيها بين مقامات دو کشور در اين سفر موضوع روابط ايران و عربستان و همچنين افزايش تلاشها براي ادامه برقراري آتشبس در يمن بوده است. چه اينکه در جريان گفتوگوي شامگاه يکشنبه الکاظمي با اميرعبداللهيان وزير خارجه کشورمان موضوع ادامه مذاکرات ايران و عربستان و فراهم کردن مقدمات براي دور ششم اين مذاکرات از محورهاي اصلي رايزني دو طرف بود. حال بايد ديد که مذاکرات دور جديد چه زماني بر گزار شده و روابط دو کشور از کي عادي سازي خواهد شد.
ايران جز خير براي منطقه نميخواهد
وزير امورخارجه کشورمان، از تلاشهاي عراق براي تقويت عنصر گفتوگو و نقش سازنده اين کشور در معادلات منطقهاي و گفتوگوي ميان جمهوري اسلامي ايران و عربستان قدرداني کرد. حسين اميرعبداللهيان در ديدار با مصطفي الکاظمي نخست وزير عراق که در تهران بسر ميبرد، آخرين تحولات منطقه و موضوعات مرتبط با روابط دوجانبه را مورد بحث و تبادل نظر قرار داد. وزير امور خارجه کشورمان با اشاره به برقراري آتشبس در يمن بر حمايت کشورمان از تداوم آتشبس و لزوم پايان محاصره انساني در اين کشور تاکيد کرد. وي افزود: جمهوري اسلامي ايران راه حل مشکلات منطقه را از درون منطقه ميداند. رئيس دستگاه ديپلماسي از تلاشهاي عراق براي تقويت عنصر گفتوگو و نقش سازنده اين کشور در معادلات منطقهاي و گفتوگوي ميان جمهوري اسلامي ايران و عربستان قدرداني کرد. اميرعبداللهيان بيان کرد: جمهوري اسلامي ايران جز خير براي منطقه نميخواهد و از بازگشايي سفارتخانهها در پايتخت دو کشور حمايت ميکند. وزير امور خارجه کشورمان با اشاره به مشترکات دو کشور ايران و مصر، تقويت مناسبات في مابين تهران و قاهره را به نفع منطقه و جهان اسلام خواند. مصطفي الکاظمي نخست وزير عراق نيز در اين ديدار بر جايگاه و نقش جمهوري اسلامي ايران در تحولات منطقه و در قرابت با عراق تاکيد کرد. نخست وزير عراق اظهار کرد: عراق براي توسعه مناسبات دوجانبه با جمهوري اسلامي ايران جدي است و به نقش اطمينان بخش خود در منطقه ادامه ميدهد. الکاظمي ضمن تاکيد بر توسعه همه جانبه روابط و ضرورت رفع موانع احتمالي افزود: به تلاشهاي خود براي تقويت گفتوگو و همکاريهاي منطقهاي ادامه خواهم داد.
عربستان براي احياي روابط گام عملي بردارد
يک تحليلگر مسائل خاورميانه با اشاره به سفر نخست وزير عراق به تهران اظهار داشت: سفر مصطفي الکاظمي به تهران و گفتوگوي وي با مقامات کشورمان در اين شرايط حساس منطقهاي و بينالمللي از اهميت بسياري برخوردار است. آقاي مصطفي الکاظمي براي تقابل با جريان سازي عليه ايران و همچنين نزديک ساختن ديدگاههاي رياض و تهران به تهران سفر کرده است. حسن هانيزاده به «آرمان ملي» گفت: از ارديبهشت ماه سال گذشته 5 دور مذاکره در بغداد با اشراف دولت مصطفي الکاظمي صورت گرفته و پيشرفتهايي حاصل شده و اخيرا هم عربستان اظهار تمايل کرده که به نوعي حاشيه امني در منطقه داشته باشد و ايران هم گامي به سمت عربستان بردارد. وي افزود: آقاي مصطفي الکاظمي نيز در سفر اخير خود به عربستان موضوع بازگشايي سفارتخانههاي عربستان و ايران در پايتختهاي دو کشور و برقراري روابطه سياسي و ديدار وزراي خارجه ايران و عربستان در بغداد هم با مقامات ايراني و سعودي مطرح کرده که توافقاتي ميان دو کشور براي نزديک شدن به هم صورت گرفته است. اين تحليلگر مسائل جهان عرب تصريح کرد: ايران اين آمادگي را دارد که با عربستان رابطه برقرار کند اما عربستان بايد در اين خصوص گام عملي بردارد و از جريان سازي و اتخاذ شيوههاي تهاجمي عليه ايران دست بکشد. بهطور کلي پيروزي مصطفي الکاظمي در برقراري رابطه ميان ايران و عربستان ميتواند در تثبيت جايگاه او به عنوان نخست وزير در عراق موثر باشد.
