توزیع عادلانه کالا به همت فروشگاههای زنجیرهای
باوجود بيش از نيم قرن سابقه فعاليت فروشگاههاي زنجيرهاي در ايران؛ اما بهدليل اينکه اين فروشگاهها غالبا به شکل دولتي اداره ميشدند آن طور که بايد نتوانستهاند نقش موثري در بازار عرضه کالا ايفا کنند و بخش بسيار زيادي از توزيع کالاهاي اساسي به شکل سنتي و از سوي خردهفروشيها صورت ميگرفت. در يکدهه اخير با راهاندازي فروشگاههاي زنجيرهاي توسط بخش خصوصي، تحولي چشمگير در نظام توزيع کالاي اساسي به وجود آمده و ارائه قيمت کالاي مصوب در سرتاسر کشور، توزيع بين تمامي شهروندان، وفور کالا و دسترسي محلي که از جمله مزاياي شکلگيري فروشگاههاي زنجيرهاي بخش خصوصي است سامان بهتري يافته است. بررسيها نشان ميدهد مهمترين دليل استقبال شهروندان از فروشگاههاي زنجيرهاي به زنجيره تامين و توزيع مربوط است؛ در گذشته، زنجيره تامين و توزيع از واحد توليدي آغاز و با گذر از عمده فروش، خردهفروش و ساير واسطهها به مصرفکنندگان ختم ميشد که با فعاليت فروشگاههاي زنجيرهاي زنجيره تامين و توزيع کوتاهتر شده است. به نوعي ميتوان گفت کالا از توليدکننده مستقيما به مصرفکننده ميرسد و موجب کاهش قيمت که همان تخفيفات کالاست ميشود. اين امر باعث اعتماد مصرفکننده به فروشگاههاي زنجيرهاي و استقبال مردم از اين فروشگاهها شده است به نحوي که امروزه فروشگاه زنجيرهاي مانند «افق کوروش» که متعلق به بخش خصوصي است و بيش از سه هزار شعبه در سراسر کشور دارد با همين رويکرد يعني حذف واسطهها و کوتاهترکردن زنجيره توزيع، مشتريان زيادي را جلب کرده و روزانه بهصورت ميانگين نزديک به يکميليون فاکتور فروش صادر ميکند. شايد بتوان گفت که فروشگاههاي زنجيرهاي نوعي شبکه مويرگي نظام توزيع هستند که در مرفهترين نقاط شهري تا انتهاييترين و دور افتادهترين نقاط مناطق محروم و کم برخوردار وجود دارند و باعث شدهاند تا احساس آرامش رواني از حيث وفور کالا در بازار ايجاد شود. نظارت و کنترل راحت نهادهاي نظارتي بر فروشگاههاي زنجيرهاي دليل ديگر استقبال شهروندان از فروشگاههاي زنجيرهاي است. ايجاد شبکه توزيع مناسب و کارآمد که موجب رفاه و آسايش خاطر مشتريان ميشود، موضوعي است که هم براي توليدکننده و هم براي مصرفکننده بسيار حائز اهميت است. فروشگاههاي زنجيرهاي بهدليل خريد در مقياس بالا از توليدکنندگان، حذف واسطهها، تنوع کالايي گسترده و تخفيفهاي هميشگي زمينه مناسبي براي تامين مايحتاج روزانه مردم هستند. از سوي ديگر، مکانيزهبودن صندوقهاي فروشگاهي و امکان نظارت دقيق بر اين فروشگاهها، آن را به بهترين محل براي توزيع کالاهاي اساسي در ميان مردم تبديل کرده است. براي نمونه در توزيع کالاهاي تنظيم بازار مانند: گوشت، مرغ، روغن، برنج و... کارنامه توزيع اين فروشگاهها به مراتب بهتر از ساير روشهاي توزيع کالاهاي اساسي بوده و رضايت نسبي مراجعيت و مردم را بهدنبال داشته است. در نهايت ميتوان گفت فروشگاههاي زنجيرهاي بزرگ بهدليل تعداد زياد شعب و پراکندگي جغرافيايي شعب خود که امکان دسترسي بخش زيادي از مردم را فراهم ميکنند نقش موثري در تنظيم بازار دارند. سهولت در فروش کالا و امکان کنترل و قابل رصد بودن عمليات فروش فروشگاههاي زنجيرهاي و امکان پايش و سنجش فعاليت آنها بر اساس استانداردهاي مشتريمداري و ساختار فروش منظم و شفاف موجب گسترش روزافزون فروشگاههاي زنجيرهاي شده است. وجود هزاران شعبه فروشگاههاي زنجيرهاي در سرتاسر کشور و حتي مناطق دورافتاده اين بستر براي دولت و ساير دستاندرکاران شبکه توزيع کالاي کشور مهيا کرده است که بهدليل ناکارآمدي بخش سنتي که در گذشته موجب نابساماني روند توزيع اقلام اساسي در کشور شده بود بتواند با استفاده از ظرفيت فروشگاههاي زنجيرهاي به سهولت و به صورت هدفمند، کالاهاي اساسي مورد نياز هموطنان را در اختيار آنها قرار دهند.
