آرمان ملی- رها معیری: چهارشنبه آخر سال نزدیک است و امشب شهرهای ایران، به صحنه جنگی تمام عیار تبدیل میشود. شاید در مقایسه با نبرد اوکراین و روسیه، که بیش از دو هفته به طول انجامیده، تلفات این چند روز که مردم در حال ساخت ترقه و فروش اینترنتی آن بودند، با حمله نظامی این دو کشور قابل مقایسه باشد و امشب تعدادی از هموطنانمان که متاسفانه اکثرشان را قشر نوجوان تشکیل میدهند یا در آتش خود خواسته میسوزند، یا ترقه انگشتان، چشمان و دستهایشان را با خود میبرد، سالمندانی که صداهای انفجار کنار پای آنها موجب بروز وحشت و انواع سکتههای قلبی و مغزی میگردند.
تا لحظه تنظیم این گزارش و غروب دوشنبه (23 اسفند) که صدای انفجار بلند و آمبولانس از گوشه و کنار شهر به گوش میرسد، ۸ کشته و ۳۵ قطع عضو که متاسفانه اکثرا از قشر نوجوانان بودهاند، قربانی یک لحظه هیجان شدهاند، درحالیکه ذات چهارشنبه آخرسال بهعنوان جشنی باستانی شادی است، نه کشته شدن یا قطع عضو یا مرگ. در این شرایط مجتبی خالدی، سخنگوی اورژانس کشور درباره آخرین وضعیت حوادث مرتبط با آخرین چهارشنبه سال گفت: «از یک بهمن لغایت ۲۲ اسفند ۱۴۰۰ مجموع افراد مصدوم و فوتی شده در این حوادث ۲۸۳ نفر بودهاند. از این تعداد ۲۳۹ درمان و ترخیص شده و ۲۸ نفر همچنان بستری هستند. در این مدت ۳۵ قطع عضو، ۸۱ آسیب به چشم و ۱۳۲ نفر نیز دچار سوختگی شدهاند.» با این حال چند ساعت بیشتر تا تبدیل شدن شهر به میدان جنگ باقی نمانده است، جنگی که خودی وغیرخودی را در آن نمیتوان تشخیص داد. سنگر و خاکریزی هم وجود ندارد اما آنچنان آتشی زبانه میکشد و انفجارهایی در گوشه گوشه شهر رخ میدهد که برای در امان ماندن از صدمه احتمالی باید به خانه پناه برد. در این میان، معاونت اجتماعی قوه قضائیه در آستانه آیین چهارشنبه سوری به شهروندان در رابطه با استفاده
از مواد محترقه (آتشزا) هشدار داد. این معاونت در هشدار پیامکی به شهروندان اعلام کرده است: «هرکس با ایجاد صدای مهیب یا پرتاب ترقه یا نارنجک یا هرگونه مواد محترقه موجب تخریب اموال یا صدمات بدنی به اشخاص گردد، حسب مورد به حبس، پرداخت دیه و خسارتهای وارده محکوم خواهد شد.»
چهارشنبه «سوری» یا چهارشنبه «سوزی»
اما چرا چهارشنبه سوری به چهارشنبه سوزی تبدیل شد؟ در این رابطه مجید ابهری، آسیبشناس به «آرمان ملی» میگوید: متاسفانه هرسال با نزدیک شدن آخرین چهارشنبه سال، اضطراب و نگرانی خانوادههای ایرانی را فرا میگیرد. از روزهای اول هفته اسفند، صداهای گوشخراش انفجار درگوشه و کنار شهر خبر از نزدیک شدن حوادث شوم این روزرا میدهند. سوختگیهای سخت و غیر قابل درمان، از دست دادن بینایی چشم، نابودی قدرت شنوایی برای همیشه، قطع انگشتان و دهها عیب و نقص فیزیکی، روحی وعصبی آثار بهجا مانده از یک رسم و سنت دیرینه است که امروز به انحراف کشیده شده است. سالمندانی که صداهای انفجار کنار پای آنها موجب بروز وحشت و انواع سکتههای قلبی و مغزی میگردند و گاهی در عالم تخیل، خود را در میان خطوط مقدم جبهههای جنگ احساس کرده و انواع صداهای وحشتناک اطراف ما را به آن روزگاران پرتاب میکنند.»
ترقههای چینی
وی میافزاید: «در دوران کودکی و نوجوانی، ما چند کپه خار و مقوا را آتش میزدیم و با چند ترقه و فشفشه بیخطر چهارشنبه ما «سور» میشد بدون اینکه کسی سکته کند یا در آتش بسوزد یا خانوادهای داغدار قطع عضو فرزندش شود. اما در سه دهه گذشته میلیونها دلار ارز از کشور خارج شده و مقصد آن کشور چین بوده است. از روی جعبههای ترقهها میتوان بهراحتی به این امر پی برد که برخی میلیونها دلار در این رابطه سرمایهگذاری و واردات انجام میدهند و خرید و فروش آن در بازار رونق بسیاری دارد، به نحوی که سود کلانی را به جیب وارد کنندگان آن سرازیر مینماید. در این شرایط دولتهای فعلی و گذشته با این امر مخالفت کردهاند، اما چطور این حجم از ترقههای ریز و درشت، وارد کشور میشود که تمامی ندارد؟ اما مشکل ترقههای چینی نیست و در اواخر روز چهارشنبه سوری، کار برخی به قوطیهای خالی اسپری و کپسولهای گاز پیک نیکی میرسد که ترکشهای ناشی از ورقهای فلزی آن مانند چاقو و تیغ هرچه جلوی آن باشد را میبُرد. بارها مشاهده کردهایم که گاهی کپسولهای گاز از پشت بامها پرتاب و در جادهها منفجر میشوند. اما ای کاش فقط پای ترقه خارجی در میان بود. در
این میان نارنجکهای دست ساز گوی سبقت را از رقیبان چینی ربودهاند و گذشته از صدای مهیب و موج شدیدشان، در چشم به هم زدنی محیط اطراف خود را به یک منطقه جنگزده و دودگرفته تبدیل میکنند. چه شیشههایی که پودر میشوند و فرو میریزند، چه زنان بارداری که راهی بیمارستان میشوند و چه پیرزنان و پیرمردانی که تا چند قدمی سکته پیش میروند! ابهری نیز به این امر اعتقاد دارد و در ادامه گفتههایش با شاره به اینکه 30 سال است که در مقالات مختلف و مصاحبهها عرض میکنم: «صنایع نظامی ما توانایی ساخت بهترین و ایمنترین اقلام آتش بازی را دارند و برای جلوگیری از خروج این همه ارز از کشور و پیشگیری از سوانح تلخ و کشنده، باید اینگونه اقلام داخلی در مراکزی معین عرضه شود» اما گوش کسی و مافیای آن به این صحبتها بدهکار نیست. شهرداریها و معاونتها فرهنگی مرتبط با آنها در پارکها و بوستانها مراسم چهارشنبه سوری را با فعالیتهای مجاز و نشاط آفرین اجرا نمایند و خانوادهها نیز در کمال محبت در کنار هم، ساعات شاد و فراموش ناشدنی را خلق نمایند. حداقل برای یکبار بهعنوان نمونه این حرکت را انجام دهند. وقتی ما حرکتی نکرده و در گوشهای به تماشا
میایستیم نباید نیز از حوادث تلخ و رویدادهای آزار دهنده گلایهمند باشیم و البته مرگ فقط برای همسایه خوب نیست!. در این شرایط شاید صحبتهای فرمانده انتظامی تهران بزرگ که از کشف حدود ۲ میلیون عدد انواع مواد محترقه و دستگیری ۲۳۲ نفر، خبر داده قابل تامل باشد. همانطور که سردار حسین رحیمی گفته تعداد افرادی که در مقایسه با قبل دستگیر میشدند، رشدی ۴۰۰ درصدی داشته است. فرمانده انتظامی تهران بزرگ با بیان اینکه امسال پلیس تمرکز ویژهای بر خرید و فروش مواد محترقه در فضای مجازی داشت، گفت: «طی این مدت ۸۴ تارنما و شبکه اجتماعی که اقدام به خرید و فروش، تبلیغ و آموزش استفاده و ساخت مواد محترقه کرده بودند مورد شناسایی قرار گرفتند. این تارنماها بیش از ۳ میلیون و ۴۰۰ هزار دنبال کننده داشتند. در این خصوص ۱۱ نفر دستگیر شدند و ۷۰ هزار عدد مواد محترقه نیز از این افراد کشف و ضبط شد.»