اصلاحات ماند، عسگرها چه شدند؟

صبح ۲۲ اسفند ۱۸ سال پیش با شلیکی بی‌صدا در خیابان بهشت، حجاریان ترور شد و صبح ۲۳ اسفند در زمانه‌ای که خبری از رسانه‌های مجازی نبود، خبر ترور نظریه پرداز اصلاح‌طلبان بر پیشانی بسیاری از روزنامه‌های کشور نقش بست و پیگیری و تحلیل «عاملان» و «آمران» ترور به یکی از سرخط‌های خبری ایران و جهان تبدیل شد. اما ماجرا چه بود؟ سال ۹۸ در گزارشی به بازخوانی این ترور پرداخته شد: سعید عسگر جوان ۲۰ساله‌ای بود که با اسلحه ماکاروف حجاریان را از ناحیه صورت ترور کرد. عسگر بر اساس حکم دادگاه به ۱۵سال حبس محکوم شد. دادگستری کل تهران در ۲۲ اردیبهشت ۷۹ درباره حکم عاملان ترور حجاریان اعلام کرد: «برابر رأی شعبه ۳۲ دادگاه انقلاب اسلامی تهران عاملان ترور حجاریان به زندان محکوم شدند. متهم ردیف اول: سعید عسگر، فرزند محمد، دانشجوی ۲۰ساله دایر بر اقدام علیه امنیت کشور از طریق مباشرت به ترور سعید حجاریان و ابوالقاسم شفیعی به مجازات ۱۵ سال حبس در زندان اصفهان محکوم شد. سیدمحسن مجیدی نیز به اتهام اقدام علیه امنیت کشور از طریق معاونت در ترور حجاریان و شفیعی و کاوه به ۱۰ سال حبس در زندان شیراز محکوم شدند و محمدعلی مقدمی به اتهام اقدام علیه امنیت کشور از طریق معاونت در ترور حجاریان به هفت سال حبس در زندان کرمانشاه محکوم شد. بقیه متهمان نیز به حبس از چهار تا سه سال محکوم شده و موسی جان‌نثاری، مهدی روغنی و سعید گگونانی نیز تبرئه شدند.» اما عسگر کمتر از یک سال در زندان ماند و به‌سرعت آزاد شد. اگرچه حجاریان او را بخشید اما همواره این ابهام وجود داشته است که عسگر چرا از بابت وجهه عمومی جرم در زندان نماند. حجاریان سال‌ها بعد در گفت‌وگویی درباره سعید عسگر گفت: «معتقدم سعید عسگر در جریان ترور من کاره‌ای نبود. عسگر تنها ماشه بود. آنهایی که ماشه را کشیدند، مهم هستند. آنهایی که من را ترور کردند، افراد بی‌تجربه‌ای بودند... . برای او ۱۵سال زندان در نظر گرفته شد اما بعد از یک‌سال آزادش کردند. جالب اینجاست که ترور من حتی برای عسگر و همدستش پیشینه کیفری هم به حساب نیامد.» حجاریان در بخش دیگری از گفت‌وگوی خود، ترورش را به دلیل پیگیری‌هایش در ماجرای قتل‌های زنجیره‌ای دانسته بود: «ترور من دقیقا به‌دلیل پیگیری‌های من در پرونده گروه‌های خودسر در موضوع قتل‌های زنجیره‌ای بود. من در سال ۷۷ روزنامه صبح امروز را منتشر کردم که نقش مهمی در افشای قتل‌های زنجیره‌ای داشت و فکر می‌کنم که کاملا نتیجه‌بخش هم بود.» حجاریان در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه آیا ترورخود را مربوط به وزارت اطلاعات با مسئولیت علی یونسی می‌دانید یا خیر، گفته بود: «ترور من ربطی به وزارت اطلاعات نداشت. ضمن اینکه قبل از وقوع ترور، آقای یونسی در جلسه‌ای که اصلاح‌طلبان و مخالفان اصلاحات در آن ‌حضور داشتند، به من گفت می‌خواهند شما و آقای نوری را بزنند. ایشان در جریان بود که چنین اتفاقی می‌افتد اما اینکه ترور من به ایشان مربوط شود، خیر، این‌طور نبود.» حجاریان در پایان این گفت‌وگو گفت مثل قتل‌های زنجیره‌ای هنوز با ترورم کنار نیامده‌ام. سعید حجاریان درباره حمله عسگر به این خوابگاه دانشجویی هم گفته بود: «جالب اینجاست که ترور من حتی برای عسگر و همدستش پیشینه کیفری هم به حساب نیامد... وقتی ضارب من به همراه تیم خود به‌ دلیل حمله به خوابگاه طرشت دانشگاه علامه طباطبایی و ضرب‌وشتم دانشجویان و تخریب خوابگاه، دادگاهی شدند، در کیفرخواست قرائت‌شده ضارب من فاقد پیشینه کیفری معرفی شد که این امر مورد اعتراض وکیل دانشگاه قرار گرفت.»

سعید عسگر چه گفت

عسگر هم درباره ترور حجاریان گفته بود: «تلاش گروه ما به سرپرستی مجیدی(سید مرتضی) بر این بود تا پیرامون خود را از فساد پاک کنیم و اگر اقداماتی از این دست در شهرری انجام داده‌ایم، با هدف پاکسازی جامعه از فساد بوده است... . یکشنبه۲۲ اسفندماه سال گذشته [۱۳۷۸] ساعت هفت صبح من با اتوبوس و تاکسی به میدان حر رفتم و طبق قرار ساعت ۸ و ۲ دقیقه مجیدی با یک موتور سوزوکی هزار سر قرار آمد. من به او گفتم مگر قرار نبود با هوندا ۱۲۵ بیایی؟ جواب داد که قرار عوض شد. با همان موتورسیکلت به نزدیکی ساختمان شورای شهر [خیابان بهشت] رفتیم. ساعت ۸ و ۲۰ دقیقه یک نفر با بارانی سرمه‌ای آمد که مجیدی گفت او [محمدعلی] مقدمی است. مقدمی وارد ساختمان شورا شد و سپس بیرون آمد و با اشاره گفت که [سعید] حجاریان هنوز نیامده است. بعد از این یک خانمی نیز با مقدمی صحبت کرد و به سمت شهرداری تهران رفت و سپس مقدمی با اشاره گفت حجاریان می‌آید و به دنبال آن او به سمت حجاریان رفت و با دادن نامه او را متوقف کرد... . من نیز به سمت آنان رفتم و وسط خیابان «بهشت» اسلحه را مسلح کردم... .» (روزنامه اطلاعات هفتم اردیبهشت۷۹)