2رویکرد درباره درخواست روسیه

اطلاعات دقیقی از محتوای مذاکرات وین در دست نیست که طرفین بر روی چه مسائلی به تفاهم رسیده‌اند و در چه مسائلی هنوز اختلاف دارند. البته کمیته‌های رفع تحریم و هسته‌ای وجود دارد که کارهای خاص خود را انجام دادند و به یک نتایجی هم رسیدند. حال باید دید که همان خطوط برجام 2015 لحاظ شده یا اینکه مسائل دیگری هم اضافه بر آن وجود خواهد داشت. از طرفی روی مساله تضمین؛ ایران این تضمین را از آمریکایی‌ها می‌خواهد که رئیس‌جمهور بعدی این کشور نخواهد از برجام خارج شود و تحریم‌ها به نقطه اول بازگردند. حال اینکه طرفین مذاکرات از تروئیکای اروپایی گرفته تا چین و روسیه و حتی آمریکایی‌ها می‌گویند به انتهای مذاکرات و در نهایت توافق رسیده‌ایم. باید دید مشخصا اینگونه اظهارات بر چه مبنایی است و صرف اظهار نظر چیزی را مشخص نمی‌کند. از سوی دیگر اینکه روسیه اخیرا موضعی را اعلام کرده که آمریکا باید ضمانت کتبی بدهد و چینی‌ها نیز به صورت ضمنی با آن موافق هستند؛ روسیه با توجه به تحولات فعلی فرض را بر این گرفته که برجام امضا شد و ما باید مطمئن باشیم که همکاری‌هایمان با ایران از نطر اقتصادی، نظامی و... از یک ثباتی برخوردار باشد که می‌توانیم روی آن حساب کنیم. یعنی مثل سابق نباشد که فرانسوی‌ها در خودروسازی مذاکراتی انجام دادند و توافقاتی هم انجام شد اما مجددا با بازگشت تحریم‌ها و تحریم خودروسازی و نفت و... این شرکت‌ها مجبور شدند ایران را ترک کنند. لذا روسیه از این جهت نگران است که آمریکایی‌ها باید تضمینی بدهند که زیر برجام نخواهند زد و این برجام از یک ثباتی برخوردار باشد که در همکاری‌ها روی آن حساب کنند. بنابر این اگر از یک سو به موضوع نگاه کنیم روس‌ها نیز همان تضمینی را می‌خواهند که ایران می‌خواهد اما از نگاه دیگر با توجه به تحولاتی که در اوکراین صورت گرفته و احتمالا طی این هفته یا هفته آینده به اوج خود برسد و به یک بحران بین‌المللی تبدیل شود و در نهایت به برخورد شرق با غرب بینجامد به نظر می‌آید که روسیه می‌خواهد رابطه ایران و غرب چندان مسالمت آمیز پیش نرود و این وضعیت تنش میان ایران و غرب به ویژه آمریکا را نگه دارد که مبادا اگر بحران اوکراین و برخورد شرق با غرب طولانی شود آمریکایی‌ها و اروپایی‌ها ایران را به عنوان جایگزین تامین انرژی خود قرار ندهند. لذا روسیه می‌خواهد در هر شرایطی دست بالا را در تامین انرژی اروپا داشته باشد و بنابر این تنش بین ایران و آمریکا تا حدودی برگ برنده‌ای در دست روس‌ها باشد که فعلا اجازه ندهد که یک رابطه خوبی بین ایران و غرب با توجه به احیای برجام برقرار شود. حال اینکه در این میان ایران چه می‌تواند بکند و اینکه وزیر امور خارجه کشورمان می‌گوید که اجازه نمی‌دهیم هیچ عامل خارجی منافع ملی کشور را در مذاکرات وین و احیای برجام تحت تاثیر قرار دهد تحقق این مساله مستلزم یک دیپلماسی فعال است که ایران ببیند منافع ملی‌اش در کجا قرار دارد که اگر از ابتدا نگاه کنیم منافع ملی ایران در راستای سیاست خارجی فعالانه نه شرقی، نه غربی در تحولات بین‌المللی و روابط دو جانبه بوده است. در نتیجه ایران باید تصمیم بگیرد که سیاست خارجی خود را چگونه و مبتنی بر چه مسائلی پیش ببرد.