جنگ روسیه به نفت خواهد رسید؟

آرمان‌ملی: جنگ بین روسیه و اوکراین در حالی ادامه دارد که به اعتقاد کارشناسان تبعات این جنگ در بخش نفت به مراتب اقتصاد جهان را دستخوش تغییرات خواهد کرد. درواقع روسیه در سه سال اخیر و با یک برنامه‌ریزی بلندمدت نسبت به حذف دلار از سبد ذخایر ارزی خود اقدام کرده است تا از این طریق وابستگی خود را به دلار کاهش داده و اثرات تحریم‌ها را کاهش دهد. موضوعی که به اعتقاد تحلیلگران این اقدام به نوعی اعلام جنگ مستقیم به شرکت‌های نفتی و اقتصادی آمریکا بوده و قطعا با واکنش متقابل آمریکا همراه خواهد شد و تردیدی وجود ندارد به‌زودی روسیه از بازار نفت و گاز کنار گذاشته خواهد شد و سوئیفت به‌روی این کشور بسته می‌شود. بنابراین ایران تنها گزینه باقی مانده برای جایگزینی در بازار نفت و گاز جهان خواهد بود؛ اگرچه درمقابل این اظهارات برخی از کارشناسان معتقدند در زمان تحریم امکان فروش نفت با ارزهای دیگر برای ایران فراهم بوده بنابراین این مضوعی نیست که بتواند به‌تنهایی به حذف روسیه از بازار جهانی منجر شود ضمن آنکه تامین این میزان کسری نفت کاز چندان آسانی نیست و در این راستا آمریکا تحریم‌ها روسیه را شامل انرژی ندانسته است.

حذف دلار از ذخایر ارزی روسیه

در این رابطه محمدحسین ادیب، کارشناس اقتصادی در حوزه انرژی می‌گوید: اتفاق خیلی قابل تاملی که در جهان افتاد و بزرگ‌ترین و مهم‌ترین خبر راهبردی جهان است؛ تبدیل ذخایر ارزی روسیه است که متاسفانه از نگاه رسانه‌ها مغفول مانده است. وی بیان اینکه روسیه حدود ۶۰۰ میلیارد دلار در خارج ذخایر ارزی دارد، ادامه داد: این کشور که یک کشور نفتی و گازی و البته عمدتا نفتی است؛ منابعی را از محل صادرات نفت به‌دست می‌آورد و این ۶۰۰ میلیارد دلار از محل همین صادرات ذخیره شده به‌دست آمده است. این کارشناس اقتصادی خاطرنشان کرد: از سال ۱۹۷۱ میلادی قاعده‌ای در دنیا برقرار شده که خریدوفروش نفت در دنیا به دلار انجام شود. یعنی هیچ کشوری نمی‌تواند نفت را با ارزی به‌جز دلار خریداری کند و هیچ کشور نیز نمی‌تواند نفت را با ارزی به‌جز دلار بفروشد. ایران هم نمی‌تواند نفت را با ارزی جز دلار در بازار جهانی به فروش رساند. به همین دلیل هم آمریکا می‌تواند به‌راحتی خریدوفروش نفت را تحریم کند. هرکسی هم که می‌گوید این قاعده برقرار نیست مشخص است که اقتصاد نفت را نمی‌فهمد. ادیب افزود: بنابراین مشخص است که روسیه هم به‌عنوان یک کشور صادرکننده نفت باید این محصول را به دلار بفروشد و ۶۰ درصد منابع حاصل از نفت را نیز به دلار نگاه دارد. اما روسیه از ۳ سال گذشته شروع به کاهش نسبت دلار در سبد ذخایر ارزی خود کرد تا اینکه در تیرماه اعلام شد که حجم دلار در سبد ذخایر نفت روسیه صفر شده است. که به‌نظر می‌رسد؛ حذف دلار از سبد ذخایر ارزی روسیه به منزله اعلان جنگ به کمپانی‌های نفتی و اقتصاد آمریکاست و آمریکا این را برنمی‌تابد. او تاکیدکرد: در گذشته تجربه مشابهی در خصوص عراق داشته‌ایم. بعداز سه ماه از اینکه صدام اعلام کرد نفت را به دلار معامله نمی‌کند؛ آمریکا به عراق حمله کرد. بنابراین حتما و قطعا روسیه با این اقدام از بازار نفت و گاز کنار گذاشته می‌شود و سوئیفت به‌روی این کشور بسته خواهد شد. وی گفت: روسیه با هدف کاهش وابستگی به دلار و آسیب‌پذیری اقتصاد خود در برابر تحریم‌ها تصمیم گرفته است تا به تدریج سهم دلار را از ذخایر ارزی خود به کمترین سطح ممکن برساند. طبق اعلام وزارت دارایی روسیه، در سال‌های اخیر ریسک‌های کلان اقتصادی و ژئوپلیتیکی باعث شده است تا این وزارتخانه دست به اقدامات پیشگیرانه برای ثبات بخشی به اقتصاد کند. این کارشناس اقتصادی ادامه داد: آمریکا قطعا برای تحریم نفت روسیه اقدام خواهد کرد و کنارگذاشتن روسیه از بازار نفت ممکن نیست مگر اینکه ایران جایگزین آن شود. عربستان کشوری نیست که بخواهد نقش جایگزین را برای روسیه بازی کند چرا که هر کشوری از یک حد مشخصی بیشتر رشد کند؛ با مقابله آمریکا مواجه خواهد شد. همه می‌دانیم که آمریکا اجازه تبدیل‌شدن کشورها به قدرت اقتصادی را نخواهد داد. ادیب اضافه کرد: افرادی که می‌گویند اولویت آمریکا تضعیف قدرت اقتصادی ایران است در اشتباه هستند. در منطقه خاورمیانه اولویت آمریکا تضعیف قدرت عربستان خواهد بود و تاکید می‌کنم روسیه با کنارگذاشتن دلار اعلان جنگ به اقتصاد غرب داده است و اثرات این اقدام را در آینده خواهیم دید.

حذف انرژی روسیه بعید است

اما در حالیکه این کارشناس اقتصادی معتقد است حذف دلار از ذخایر ارزی روسیه به معنای اعلام جنگ با آمریکا بوده و قطعا روسیه از بازار نفت کنار گذاشته خواهد شد، اما محمدعلی خطیبی، نماینده اسبق ایران در اوپک معتقد است: به‌جز دلار با ارزهای دیگر هم می‌توان نفت فروخت. پیش از تحریم‌ها نیز ایران نفت را با ارزهای دیگر مبادله می‌کرد. بنابراین اینکه نفت را با دلار بفروشند یا ارزهای دیگر در اختیار کشورهاست و روسیه هم در ازای نفت می‌تواند هر نوع ارز و یا حتی کالا دریافت کند. وی در ادامه افزود: روسیه نزدیک ۵.5 میلیون بشکه در روز نفت خام صادر می‌کند و در کنار آن ۲.۵ میلیون بشکه صادرات فرآورده‌های نفتی دارد. جایگزینی این ۸ میلیون بشکه کار بسیار دشواری است. ایران نهایتا بتواند یک‌میلیون تا ۱.۵ میلیون بشکه نفت به صادراتش اضافه کند. مابقی این نیاز بازار چگونه تامین خواهد شد؟ خطیبی تاکیدکرد: به‌دلیل عدم امکان جایگزینی نفت و گاز روسیه، آمریکا تاکیدکرده انرژی از تحریم‌های روسیه معاف است. اروپا نیز پیشنهاد داده که سوئیفت هم برای روسیه بسته نشود. چرا که روسیه می‌تواند در اقدامی متقابل، صادرات گاز به اروپا را متوقف کند که در این صورت اروپا دچار بحران جدی خواهد شد.