توافــق ویــــن معطـــــل تعلــل آمریکایـــی‌ها

آرمان ملی: تنور رایزنی‌های دیپلمات‌ها و جلسات داخلی هیات‌های مذاکره کننده در گفت‌وگوهای وین حسابی داغ شده و نشست‌ها بر اساس مشاهدات خبرنگار اعزامی ایرنا از نخستین ساعت کاری روز آغاز می‌شود تا نیمه‌های شب ادامه دارد؛ با این حال واشنگتن هنوز تصمیم‌های سیاسی لازم را نگرفته است. این در حالی است که جلسات داخلی هیات مذاکره کننده کشورمان شامگاه سه‌شنبه تا نزدیک‌های صبح ادامه داشته و نمایندگان ایران پس از جلسات فشرده دیپلماتیک در هتل کوبورگ راهی ساختمان نمایندگی ایران نزد سازمان‌های بین‌المللی در وین شده و رایزنی‌های داخلی نیز ادامه یافته است. سایر طرف‌های مذاکراتی نیز از حوالی صبح تا پاسی از شب سرگرم جلسات فشرده و پی‌درپی در هتل کوبورگ بودند. از طرفی هیات‌های اروپایی این روزها به شدت فعال هستند. به طور ویژه تحرکات فرانسوی‌ها افزایش قابل توجهی یافته و رئیس هیات آن به تازگی حضور فعالی در توئیتر پیدا کرده است. «فیلیپه اره‌را» سه‌شنبه شب با انتشار کلیپ ویدئویی جلسات هیات اروپایی با محوریت فرانسه را نشان داد که طرف‌ها حوالی ساعت ۱۱شب سرگرم بررسی متن پیش‌نویس توافق نهایی هستند. او در این پیام تصویری می‌گوید: برای رسیدن به توافق باید با سایر طرف‌ها کار کرد. چیزی که در نگاه اول مشاهده می‌شود این است که اختلافات در حال کاهش است، اما هنوز به توافقی نرسیده‌ایم. جلسات اروپایی‌ها عموما در هتل کوبورگ و در مقاطعی هم در هتل «ماریوت» که خودشان ساکن هستند، «کارلتون ریتز» و «امپریال» که طرف‌های آمریکایی مستقر هستند جریان دارد. «استفنی القاق» مذاکره کننده ارشد انگلیس ده روز پیش در توئیتی به کنایه از برگزاری جلساتی که در این چهار هتل جریان دارد نوشت؛ امروز به رغم مسافت کوتاه بین این چهار ساختمان، شمار قدم‌هایم افزایش یافته است. از سویی دو هیات چین و روسیه هم که به تعبیر یک مقام ارشد اتحادیه اروپا نقش میانجی بین ایران و غرب را ایفا می‌کنند، جلسات جداگانه‌ای را با طرف ایرانی، اروپایی و آمریکایی برگزار می‌کنند. صهیونیست‌ها هم پشت پرده و بدور از دوربین خبرنگاران به عملیات اخلال در روند مذاکرات ادامه داده و بقول یکی از افراد آشنا با فضای مذاکرات «بشدت از احتمال توافق به وحشت افتاده‌اند.» آنچه مسلم است مذاکرات حالا به مراحل حساس رسیده و هیات‌ها سرگرم چانه‌زنی بر سر چند مساله کلیدی و جدی هستند که حصول توافق نهایی به حل آنها بستگی دارد. به گفته «وانگ کوان» مذاکره کننده ارشد چین، هیات‌ها این روزها سخت مشغول مذاکره برای کاهش اختلافات هستند و تلاش‌های خیلی خوبی در این زمینه جریان دارد. اما به نظر می‌رسد طرف‌های اروپایی در اتاق مذاکرات بازی با متن پیش‌نویس را به راه انداخته و بیرون هم ضرب‌الاجل‌های تصنعی تعیین می‌کنند. واقعیت این است که مذاکرات بیش از هر زمان به توافق نهایی نزدیک شده اما لازمه تحقق آن واقع‌بینی، خودداری از زیاده‌خواهی و توجه به تجربه ۴ سال گذشته است.

رمز پیشرفت مذاکرات

هر چند که همه طرفین مذاکره بر پیشرفت محسوس مذاکرات و رسیدن به خط پایان و مرحله نهایی خبر می‌دهند اما آنچه که در فضای واقعیات مذاکراتی به نظر می‌رسد اینکه تا زمانی که همه چیز روی کاغذ آورده نشود و همه اختلافات رسما حل نشود و مهم‌تر از آن شروط ایران مبنی بر برداشته شدن تحریم‌ها، راستی آزمایی و اخذ تضمین لحاظ نگردد نمی‌توان به احیای برجام، رسیدن به توافق و برداشته شدن تحریم‌ها امیدوار بود. لذا قدر مسلم از این مرحله به بعد، رمز پیشرفت مذاکرات در این است که آمریکا مسئولیت اخلال در اجرای برجام را بپذیرد و انعطاف لازم را از خود نشان دهند تا گفت‌وگوها به یک توافق قطعی منجر شود. هیات ایرانی تاکنون ابتکارات و انعطاف زیادی را برای پیشرفت مذاکرات نشان داده شده و اکنون نوبت آمریکا و سه کشور اروپایی است که با ابتکار عمل خود، گفت‌وگوها را به سرانجام برسانند، کاری که تا به امروز در آن تعلل کرده‌اند. طرف‌ غربی همچنان با فضاسازی‌های تبلیغاتی از پرداختن به مسائل باقی‌مانده که جزو خطوط قرمز ایران محسوب می‌شوند شانه خالی کرده و برای جلب اعتماد ایران که در نتیجه رفتار غیرقانونی آن‌ها، به شدت مورد خیانت قرار گرفته است گام‌های ضروری و معناداری را برنداشته است. در عین حال آمریکایی‌ها از کانال‌های مختلف پیام‌هایی را برای انجام گفت‌وگوهای مستقیم به بهانه حل و فصل مسائل باقی‌مانده ارسال می‌کنند. هفته پیش طرف آمریکایی پیشنهاد ملاقات وزرای خارجه دو کشور را در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ مطرح کرده بود. این درحالیست که اولا مراودات دو طرف در چارچوب مذاکرات وین، از طریق اسناد غیر رسمی توسط اتحادیه اروپا تبادل می‌شود و در ثانی با وجود دیوار بلند بی‌اعتمادی، ایالات متحده هیچ ابتکار عملی نشان نداده که مسیر گفت‌وگوها را تسهیل کند و از این منظر نیازی به گفت‌وگوی مستقیم دیده نمی‌شود.

از خطوط قرمزمان عبور نمی‌کنیم

وزیر خارجه کشورمان در مورد مذاکرات وین اظهار داشت: مذاکرات وین به مسئله حساس و مهمی رسیده است. ما امروز در دیدار با وزیر خارجه عمان علاوه بر اینکه در مورد مسائل دوجانبه و منطقه‌ای گفت‌وگو کردیم در مورد مذاکرات وین نیز تبادل نظر کردیم. در مورد مذاکرات وین موضوعات اندک اما بسیار مهم باقی مانده است. حسین امیر عبداللهیان گفت: ما در مونیخ و همکارم آقای باقری در وین به صراحت به طرف‌های غربی و همچنین آقای بورل گفته و تأکید کرده‌ایم که ایران به هیچ وجه در مذاکرات وین از خط قرمز خود عبور نمی‌کنیم. ما تحت هیچ شرایطی از خطوط قرمز ایران عبور نمی‌کنیم و به این خطوط قرمز پایبندی خود را با قوت نشان داده‌ایم. رئیس دستگاه دیپلماسی با بیان اینکه ما لازمه هرگونه مذاکره‌ای را مفید بودن آن می‌دانیم و اینکه منافعی برای مردم ایران حاصل شود در مورد نحوه گفت‌وگوها در وین اظهار کرد: مذاکرات مستقیم بین ایران و نمایندگان ۱+۴ انجام می‌شود. وی افزود: از طریق آقای مورا NonPaperهایی بین نمایندگان ایران و آمریکا تبادل می‌شود. ما تاکنون از مقامات آمریکایی پیام‌های زیادی دریافت کرده‌ایم در مورد ضرورت انجام گفت‌وگوهای مستقیم. برای ما مهم این است که چه نفعی از این گفت‌وگو است و آیا آینده‌ای متفاوت از آنچه که در مذاکرات کنونی روی داده و یا دستاوردی فراتر وجود خواهد داشت یا نه. از طرف آمریکایی تاکنون حرف و پیام‌های مثبتی شنیده‌ایم ولی تا این لحظه اقدام عملی از سوی آن‌ها برای اثبات حسن نیت‌شان به عمل نیامده است. وزیر خارجه کشورمان تصریح کرد: ما در مجموع به مذاکرات وین تا اینجا خوش بین هستیم و امیدواریم اندک موضوعات حساس و مهم باقی مانده با واقع نگری طرف‌های غربی به نتیجه برسد و ما به این نتیجه برسیم که طرف‌های مقابل به بازگشت به تعهداتشان ذیل توافق ۲۰۱۵ پایبند خواهند ماند.

رایزنی‌های برجامی

مذاکرات دو جانبه و رایزنی‌های برجامی طی دیروز و روز‌های گذشته نیز ادامه داشته است. در همین راستا روز گذشته علی باقری، مذاکره‌کننده ارشد کشورمان و انریکه مورا هماهنگ‌کننده گفت‌وگوها در وین با یکدیگر دیدار و گفت‌وگو کردند. طبق گزارش رسانه‌ها صبح دیروز و روزهای گذشته نیز جلسات دوجانبه مشابهی برگزار شده بود. جلسات و رایزنی‌های فشرده کارشناسی هم دیروز و هم چند روز گذشته در جریان بوده است. از سوی دیگر نماینده روسیه در سازمان‌های بین‌المللی واقع در وین از دیدار خود با روسای هیات‌های سه کشور اروپایی در مذاکرات وین بر سر احیای برجام خبر داد. میخائیل اولیانوف در توییتی نوشت: در مرحله نهایی مذاکرات وین رایزنی‌های شدید در فرمت‌های مختلف انجام می‌گیرد. عصر دیروز دیدار پرثمر و منظمی با همتایان از تروئیکای اروپایی داشتم. نماینده ویژه آمریکا در امور ایران در توییتی خواستار آزادی زندانیان آمریکایی در ایران شد. رابرت مالی در توییتی نوشت: شش سال پیش دولت ایران باقر نمازی را دستگیر کرد. آنها همچنان نیز به وی اجازه خروج از کشور را نمی‌دهند. آنها می‌توانند نمازی‌ها، عماد شرقی، مراد طاهباز و دیگر زندانیانی آمریکایی و خارجی که به طور ناعادلانه زندانی شده‌اند را آزاد کنند و باید این کار را انجام بدهند. همچنین سخنگوی کاخ سفید در خصوص احتمال توافق در وین و احتمال آزادی زندانیان اظهار داشت: رابرت مالی نماینده ویژه آمریکا در امور ایران تاکید کرده است، «تصور بازگشت به توافق برای ما بسیار سخت است، در حالی که چهار آمریکایی بی‌گناه و بقیه در ایران گروگان گرفته شده‌اند.» بازگرداندن زندانیان به خانه واقعا فوریت دارد و ما می‌خواهیم به زودی حل و فصل شود. اما این گفت‌وگوها از کانال جدایی انجام می‌شود. جن ساکی درباره احتمال رسیدن به توافق در چند روز آینده گفت: ما پیشرفت قابل توجهی داشته‌ایم و این پیشرفت ادامه دارد. تا زمانی که درباره همه چیز توافق نشود، بر سر هیچ چیز توافق نخواهد شد. بنابراین، تا آن موقع نمی‌خواهم ارزیابی خوش‌بیانه‌ای به شما ارائه بدهم. اما مسلما خوب است که پیش‌رفت چشمگیری انجام شده. اگر ایران جدیت نشان دهد، ما بر این باوریم که می‌توانیم و باید در زمینه بازگشتی دوجانبه به اجرای کامل برجام، به تفاهم برسیم.