طــرفین توافــق معطل تصمیـم آمــریکـــا

آرمان ملی: با وجود اینکه روسای هیات‌های مذاکره‌کننده سه کشور اروپایی وین را به منظور همراهی هیات‌های سیاسی‌شان در مونیخ و انجام برخی مشورت‌ها با پایتخت‌هایشان ترک کرده‌اند اما مذاکرات در سطوح مختلف در وین ادامه دارد و هیات‌های کارشناسی این سه کشور در وین حضور دارند و در جلسات مذاکراتی شرکت می‌کنند. شایان ذکر است هیات‌های مذاکره‌کننده ایران، روسیه و چین و اتحادیه اروپا به مذاکرات در سطوح مختلف دوجانبه و چندجانبه ادامه می‌دهند. در همین چارچوب جلسه دوجانبه هیأت‌های مذاکره‌کننده ایران و روسیه در وین روز شنبه برگزار شد. پیش از این نشست هم دیدار دوجانبه‌ای میان علی باقری مذاکره‌کننده ارشد کشورمان و انریکه مورا هماهنگ‌کننده گفت‌وگوها برگزار شده بود. هیات‌های مذاکره کننده ایران و چین نیز روز شنبه جداگانه با یکدیگر دیدار کردند. این در حالی است که طی روزهای اخیر آخرین بسته‌های پیشنهادی و دیدگاه‌ها و راهکارها برای عبور از اختلافات باقی مانده میان ایران و طرف‌های مقابل تبادل شده است و ایران پاسخ‌ها و راهکارهای خود را برای حل مسائل ارائه کرده است و آنگونه که مقامات ایرانی تاکید دارند، اکنون نوبت سه کشور اروپایی و آمریکاست که انعطاف لازم را در این مرحله از مذاکرات نشان دهند.

توافق در انتظار تصمیم آمریکا

مذاکرات احیای برجام در وین همچنان فشرده و با جدیت طرفین در حال پیگیری است و اظهارات امیدوار کننده همه طرف‌های مذاکره بیان کننده این موضوع است که طی آینده‌ای نه چندان دور حداکثر تا پایان سال جاری شمسی باید منتظر خبرهای خوب و مسرت بخشی از هتل کوبورگ وین درخصوص توافق ایران و غرب و برداشته شدن تحریم‌های ایران بود. با این حال آنچه مسلم است توافق نهایی در وین به اذعان همه طرف‌های مذاکراتی در دسترس است اما به دلیل استنکاف آمریکا از پذیرش الزامات شکل‌گیری توافق قابل اتکا و پایدار، هنوز نمی‌توان درباره خط پایان مذاکرات و رسیدن به توافق اظهار نظر قطعی ارائه داد. هنوز چند موضوع حل نشده باقی مانده و زمان استراحت مذاکرات به تعبیر رئیس هیات روسیه نرسیده است. یکی از مسائل اصلی تضامین است و ایران با توجه به تجربه رفتارهای غیرقانونی آمریکا و بدعهدی طرف‌های اروپایی تاکید دارد که طرف مقابل باید اراده خود را در این زمینه به صورت جدی و قابل راستی آزمایی به منصه ظهور بگذارند. در حوزه تضامین، ایران چند محور را در مذاکرات دنبال می‌کند که شاه بیت آن تضمین به پایداری تداوم اجرای توافق احتمالی از سوی ایالات متحده است. در حوزه تحریم‌ها هم تمایل ایران به رفع تمام تحریم‌هاست. ایران همچنین خواستار رفع تمام تحریم‌هایی که به صورت یک جانبه در دوره ترامپ علیه اشخاص و نهادهایی در جمهوری اسلامی ایران وضع شد. اما طرف‌های مقابل در این مورد، فقط رفع آن بخش را می‌پذیرند که نفع اقتصادی ایران را از برجام با مشکل مواجه می‌کند. این در حالیست که ترامپ ذیل برخی ادعاها مانند قدرت دفاعی ایران، مباحث منطقه‌ای یا بحث‌های حقوق بشری به طور یکجانبه، ظالمانه و نادرست، اشخاص حقیقی و حقوقی را در ایران مورد تحریم قرار داده و این مساله برای جمهوری اسلامی ایران قابل قبول نیست. هنگامی که ایران در مورد مسائل هسته‌ای توافق می‌کند انتظار دارد تکلیف زیاده‌روی‌های دولت آمریکا در دوره ترامپ هم روشن شود. این هم یکی از چالش‌های دیگری است که در مذاکرات جریان دارد. قدر مسلم اینکه طرف آمریکایی بخواهد با تعیین یکسری شروط و حاشیه و محدودیت، وارد توافقی شود که اعتبار آن حداکثر تا پایان کار دولت است برای ایران قابل قبول نیست. تیم ایران بر اساس اصول و دستورالعمل‌ها پیشنهادها و خواسته‌های روشن خود در موضوعات باقی‌مانده را روی میز قرار داده است. ایران به دنبال یک توافق خوب است که لازمه آن واقع‌بینی، خودداری از زیاده‌خواهی و توجه به تجربه ۴ سال گذشته است.

بیانیه نمایندگان مجلس

بیش از ۲۰۰ نماینده مجلس با امضای بیانیه‌ای ضمن تشکر از دولت در حفظ صلابت و اقتدار در مذاکرات هسته‌ای تاکید داشتند که دولت هیچگاه از خطوط قرمز جمهوری اسلامی ایران و منافع ملی کوتاه نیاید و با اقتدار همچون گذشته به مذاکرات ادامه دهد. در این بیانیه آمده است که دولت ظالم و تروریست آمریکا و نیز دنباله‌روهای ضعیف و ذلیل آمریکا یعنی سه کشور اروپایی در طول ۸سال گذشته نشان داده‌اند که به هیچ تعهدی پایبند نبوده و از هر وسیله ممکن جهت ضربه وارد کردن به منافع ملت ایران، استفاده و حتی برخلاف تمام قوانین دنیا، دارو را نیز علیه ملت ایران تحریم کرده‌اند، بر این اساس، باید از تجربه سابق درس عبرت بگیریم و با خط قرمز قراردادن منافع ملت ایران، بدون اخذ تضامین لازم، متعهد به هیچ توافقی با بدعهدان نگردیم. همچنین نمایندگان تاکید داشتند دولت تروریست آمریکا و سایر کشورهای عهدشکن غربی باید تضمین دهند که از برجام خارج نمی‌شوند و رژیم آمریکا و سایر کشورهای طرف برجام باید تعهد دهند که از مکانیسم ماشه استفاده نخواهند کرد. در بخش دیگری از این بیانیه آمده است: رژیم آمریکا و سه کشور اروپایی باید به ملت ایران تعهد دهند که تحریم‌ها علیه ملت ایران به بهانه‌های واهی هسته‌ای، تروریسم، موشکی و حقوق بشر را لغو می‌کنند، از جمله باید تحریم‌های آیسا، کاتسا و U- Turn لغو شود. همچنین تاکید شده است که در مقام اجرا نیز ابتدا باید آمریکا و سایر اطراف بدعهد برجام به تعهد خود در لغو تحریم‌ها عمل کنند، و بعد از راستی آزمایی، ایران به سراغ انجام تعهدات خود رفته و آن را انجام دهد. نمایندگان تصریح کردند که مطابق ماده ۷ قانون اقدام راهبردی مجلس شورای اسلامی، دولت جمهوری اسلامی موظف است انجام تعهدات از سوی طرف غربی در لغو تحریم‌ها به ویژه تحریم‌های نفتی و بانکی و برگشت پول صادرات ایران به صورت بانکی و بدون هیچ مشکلی را به مجلس گزارش کند و در صورت تایید و تصویب مجلس، می‌تواند نسبت به گام‌های کاهشی در زمینه هسته‌ای اقدام نماید.

نقطه تصمیم سیاسی غرب

وزیر امور خارجه کشورمان در خصوص مذاکرات احیای برجام در وین اظهار داشت: ایران نسبت به حصول توافق در مذاکرات وین خوش بین است. حسین امیرعبداللهیان در توضیح این مساله گفت: چرا خوش‌بین هستیم؟ چون دولت آقای دکتر رئیسی اراده جدی دارد برای اینکه به توافق خوب در وین دست پیدا کنیم. وی ادامه داد: دولت آقای دکتر رئیسی تاکید دارد و علاقه‌مند است که به یک توافق خوب و فوری دست پیدا کنیم. رئیس دستگاه دیپلماسی کشورمان بیان کرد: اگر آمریکا و طرف غربی در این لحظات حساس و شرایط حساس مذاکرات ما در وین، واقع‌بینانه برخورد نکنند، حتما مسئول شکست احتمالی مذاکرات خواهند بود امیرعبداللهیان همچنین در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ با رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا دیدار و در مورد آخرین وضعیت‌ گفت‌وگوها در وین و جزئیات توافقات مورد بحث و تبادل نظر قرار گفت‌. وزیر امور خارجه، اذعان کرد: اکنون وقت آن رسیده است که آمریکا و سه کشور اروپایی نیز با اخذ تصمیم‌های سیاسی لازم، نشان دهند اراده واقعی برای رسیدن به توافق در کمترین زمان را دارند. وی تاکید نمود: اگر ابتکارات ایران نبود، تا این حد به توافق نزدیک نبودیم ولی طرف مقابل باید بداند تهران خطوط قرمز خود را نادیده نخواهد گرفت. وزیر خارجه کشورمان در یکی از آخرین برنامه‌های سفرش به آلمان با خوسه مانوئل آلبارز همتای اسپانیایی خود دیدار و در خصوص روابط دوجانبه و برخی مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی و همچنین مذاکرات هسته‌ای در وین گفت‌وگو و تبادل نظر کرد. رئیس دستگاه دیپلماسی کشورمان در خصوص مذاکرات رفع تحریم‌های ایران در وین تصریح کرد: گفت‌وگوها در وین به نقطه‌ای رسیده است که نیازمند اتخاذ تصمیمات سیاسی طرف غربی برای رسیدن به توافق هستیم و در این راستا سه کشور اروپایی به ویژه باید به نقش خود به عنوان اعضای برجام‌ توجه نمایند و تلاش کنند حقوق و منافع مشروع ایران رعایت شود.

تحولات پیرامون احیای برجام

همزمان با اینکه مذاکرات احیای برجام در وین در سطوح مختلف در حال برگزاری است تحولات حول محور برجام نیز با جدیت و اظهار نظرهای مختلف سران و مسئولان کشورها در قالب دیدار دوجانیه، مذاکره تلفنی، اظهار نظر و دیپلماسی توئیتی نیز در جریان است. چنانکه در همین راستا جوزپ بورل مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در دیدار با وزیر خارجه کشورمان در حاشیه اجلاس مونیخ ضمن مرور بخش‌های مختلف متن در حال مذاکره در حوزه رفع تحریم‌ها، تعهدات هسته‌ای، راستی آزمایی و اخذ تضامین، نظرات خود را به عنوان هماهنگ کننده برجام به اطلاع دکتر امیرعبداللهیان رساند و دو طرف توافق نمودند رایزنی‌های خود را ادامه دهند. از طرف دیگر نفتالی بنت نخست وزیر رژیم صهیونیستی گفته؛ امکان دستیابی به توافق در وین در آینده وجود دارد اما این توافق ضعیف‌تر و دارای مدت زمانی کوتاهتر از توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ خواهد بود. وی مدعی شد که طبق پیش‌نویس توافق جدید در وین، این توافق تنها به مدت دو سال و نیم برنامه هسته‌ای ایران را محدود خواهد کرد، در حالی‌که در توافق اولیه ٢٠١٥ این مدت زمان ١٠ سال بود. همچنین محمد بن‌عبدالرحمن آل‌ثانی، وزیر خارجه قطر در نشستی در مؤسسه سلطنتی روابط بین‌الملل «چتم هاوس» انگلیس گفت که رسیدن به توافق درخصوص برنامه هسته‌ای ایران به سود همه طرف‌ها خواهد بود و امیدواریم که بعد از این توافق، توافقی میان ایران و کشورهای عربی خلیج‌فارس حاصل شود.