پشت پرده یک سفر

رژیم صهیونیستی برای نخستین بار فرستاده ویژه‌ای به وین فرستاد و با مذاکره کنندگان دیدار و گفت‌وگو کرد. این سفر در موقعیتی انجام شد که مذاکرات وارد لحظات نفس‌گیر خود بین موفقیت و شکست شده است. هدف هم کاملا مشخص است و نیازی به واکاوی ندارد. اسرائیل جدی‌‌ترین مخالف احیای برجام است و بعد از لابی‌گری در پایتخت‌های دیگر طرف‌های مذاکره به ویژه آمریکا طی ماه‌های اخیر، حالا فرستاده خود را به وین فرستاده تا به گفته منابع اسرائیلی مانع دادن امتیازات بیشتر به تهران و رسیدن به توافق شود. فرستاده و هیات اسرائیلی با دبیر کل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، اولیانوف نماینده روسی در مذاکرات و افراد دیگری دیدار کرده است. او پیش‌تر از همه در توییتی از دیدار خود با هیات اسرائیلی خبر داد. این دیدارها که همزمان با فروکش کردن احتمال وقوع جنگ روسیه علیه اوکراین انجام می‌‌شود، به نوعی بی‌‌ارتباط با این بحران هم نیست. از بین سطور برخی گزارش‌های امنیتی رسانه‌های اسرائیلی پیدا بودکه تل‌آویو در پشت پرده درحال میانجیگری میان مسکو و پایتخت‌های غربی برای کاهش تنش است. البته قبل از اینکه بحران به این شکل بالا بگیرد، نفتالی بنت پیشنهاد میزبانی نشست سران روسیه و اوکراین را مطرح کرده بود. اسرائیل که روابط راهبردی با طرفین بحران یعنی آمریکا و اروپا و روسیه دارد، تمایلی به وقوع تنشی بزرگ میان آنها ندارد. وقوع یک جنگ در این منطقه وتنش تاریخی دیگری میان غرب و روسیه علی رغم پاره‌‌ای منافع اقتصادی مثل صادرات گاز به اروپا اما تل‌آویو را در موقعیت بسیار دشواری قرار می‌دهد و دود این تنش می‌‌تواند آن را در خاورمیانه و در سایه حضور فزاینده روسیه به ویژه در سوریه اذیت کند. این مساله ازآن جهت حائز اهمیت است که اخیرا مسکو با به پرواز درآوردن جنگنده‌‌های خود در مرز اسرائیل به نوعی تلاش کرد که این رژیم را برای تکاپو انداختن بیشتر لابی‌های خود در آمریکا تحت فشار قرار دهد که ظاهرا درنتیجه همین میانجیگری‌ها و مذاکرات فشرده روسیه و طرف‌های مذاکره بحران تا حدودی درحال فروکش کردن است. گرچه برخی ناظران معتقدند ارتباطی میان مذاکرات وین و بحران اوکراین وجود ندارد چه جنگ شود چه نه، این بحران به زیان مذاکرات است و به نوعی آن را تحت تاثیر قرار می‌‌دهد. وقوع جنگ به عوامل وموانع رسیدن به توافق اضافه می‌‌شود و نیزعدم وقوع جنگ و توافق در این منطقه نیز به نوعی وجه المصالحه شدن راتقویت می‌کند. از این منظر که روابط اسرائیل با روسیه و دیگر طرف‌های مذاکرات راهبردی و بعضا ائتلافی است، این دیدارها طبیعی به نظر می‌ر‌سد اما باتوجه به موضع آشکار تل‌آویو علیه برجام و احیای آن، خرابکاری‌های متعدد در تاسیسات هسته‌‌ای و ترور دانشمندان ایران صرف ملاقات با هیات اسرائیلی در محل و بحبوحه مذاکرات یک نوع دهن کجی و بی‌‌توجهی عمیق به حساسیت‌های تهران است. اما بعداز اینکه ایران به این دیدارها اعتراض کرده، اولیانوف باگفتن اینکه گفت‌وگویش با هیات اسرائیلی درباره مذاکرات وین نبوده، تلاش کرد که صورت مساله را عوض کند. در حالی که به گفته رسانه‌ها، این مذاکرات درمتن دیدارهای این هیات در وین قرار دارد و حتی اگرهم این رسانه‌ها نگفته بودند، پرواضح است که هدف چیست. البته نماینده روسیه پس از دیدار گفته که در این دیدار درباره مسائل مربوط به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گفت‌وگو کرده است. درحالی که اسرائیل نه عضو آژانس است نه به NPT پیوسته. نکند اولیانوف در بحبوحه مذاکرات هسته‌ای با ایران می‌خواهد اسرائیل را به پذیرش این معاهده و عضویت در آژانس و نابودی بیش از 200 کلاهک اتمی خود وادار کند؟ واقعیت این است که روسیه به‌عنوان عضو برجام متمایل به رسیدن به توافق است و علت آن هم به نگرانی از پیامدهای شکست مذاکرات و تشدید بحران در خاورمیانه و تاثیر منفی آن در سیاست‌های خاورمیانه‌ای مسکو باز می‌گردد اما ناگفته پیداست که قبلا نمی‌خواست برجام کاملا اجرا شود و حالا نیز نمی‌خواهد کاملا هم احیا شود. روسیه در حوزه‌های مهم نفت و گاز رقیب ایران است و حذف ایران از بازار انرژی جهان به نفع روسیه و جایگزینی آن بوده است. مسکو به بقای مدیریت شده سطحی از تنش میان ایران وغرب و همچنین متحدان منطقه‌ای آن به‌عنوان یک مطلوب می‌نگرد.