ضرورت تصویب قانون نظام مددکاری اجتماعی
مددکاری اجتماعی بهعنوان یک رشته دانشگاهی و حرفه یاورانه و تخصصی از اواخر قرن نوزدهم در اروپا ایجاد شد و در اندک زمانی در کشورهای مختلف جهان فراگیر گردید، بهنحوی که در حال حاضر، دو نهاد بینالمللی با عضویت قریب به ۵۰۰ نهاد آموزشعالی و دانش آموختگان آنها در اقصا نقاط جهان با عناوینی همچون «انجمن بینالمللی مدارس مددکاری اجتماعی» و «انجمن بینالمللی مددکاران اجتماعی» به وجود آمده که در سالهای اخیر، ایران هم با محوریت دانشگاه علامه طباطبایی در نهاد اول و انجمن مددکاران اجتماعی ایران در نهاد دوم، درآنها عضویت پیدا کردهاند. ضمن اینکه دانشکده خدمات اجتماعی سابق (ادغام شده در دانشگاه علامه طباطبایی) در تمامی سالهای قبل از انقلاب از اعضای فعال انجمن بینالمللی مدارس مددکاری اجتماعی بوده که متاسفانه این عضویت، با توجه به شرایط کشور و بهرغم تلاشها برای تداوم آن تا سال ۱۳۹۶ برقرار نشد. در ایران نیز رشته خدمات اجتماعی با هدف تربیت مددکار اجتماعی و با همت شادروان خانم ستاره فرمانفرمائیان و حمایت مسئولان وقت با مصوبه ۹۵۲ شورای عالی فرهنگ، باپذیرش بیست دانشجوی کاردانی درسال ۱۳۳۷ تاسیس گردید و در زمان کوتاهی با ارتقای سطح تحصیلی به کارشناسی، مقطع کارشناسی ارشد آن نیز با عنوان مدیریت خدمات اجتماعی راهاندازی شد که تا سال ۱۳۵۸ ادامه داشت. مرحوم فرمانفرمائیان همراه با اداره امور این مرکز آموزشی، با بهرهگیری از اساتید شاخص کشور و همچنین کارشناسان سازمان ملل به ویژه یونیسف، دو نهاد حرفهای دیگر را نیز در کنار مرکز مذکور با عناوین «سازمان ملی رفاه خانواده ایران» و «انجمن ملی بهداشت و تنظیم خانواده» راهاندازی کرد که از محل مراکز رفاه خانواده در مناطق محروم تهران و برخی از استانها، مجموعهای از خدمات حرفهای پنجگانه را به گروههای هدف و بهویژه خانوادههای نیازمند و بیسرپرست ارائه میکرد که در آموزش عملی دانشجویان بسیار نقشآفرین بود که بعد از پیروزی انقلاب و با مصوبه شورای انقلاب، این مراکز به سازمان جدید بهزیستی کشور منتقل شد و در سالهای ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۱ دو مدرسه عالی دیگر تربیت کننده مددکاران نیز در دانشکده خدمات اجتماعی سابق ادغام شدند و بر اساس سیاستهای آموزش عالی در راستای ادغام ۵۴ مرکز آموزش عالی مستقر در تهران (غیر از دانشگاههای اصلی)، دانشکده خدمات اجتماعی نیز در سال ۱۳۶۲ در مجتمع دانشگاهی ادبیات و علوم انسانی (که در سال ۱۳۶۳ به دانشگاه علامهطباطبایی تغییر نام داد) ادغام شد. در دو سال نخست انقلاب، اعضای تندرو انجمن اسلامی دانشجویان وقت با استناد به شعارهای عدالتخواهانه رهبر فقید انقلاب و مدیران ارشد نظام، اعتقاد داشتند که در جامعه مورد نظر انقلاب، محروم و نیازمند وجود نخواهد داشت و لذا مددکاری اجتماعی که بهزعم آنها سوغاتی از غرب است مورد نیاز جامعه نخواهد بود. با تلاش مخالفان چنین ایدهای، موضوع به حکمیت مرحوم حاجآقا مجتبی تهرانی (که مورد قبول این دانشجویان بودند) کشید و موجب نجات رشته از انحلال شد. بعد از بازگشایی دانشگاهها از مهر ماه ۱۳۶۲، گرایش خدمات اجتماعی جایگزین رشته شد و تلاشهای نفسگیر برای تقویت گرایش و تبدیل آن به رشته استمرار پیدا کرد و با تأسیس دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی در ابتدای دهه ۱۳۷۰ و ایجاد رشته مددکاری اجتماعی در این دانشگاه، بستر برای تبدیل گرایش خدمات اجتماعی به رشته مددکاری اجتماعی در دانشگاه علامه طباطبایی همراه با اخذ مجوز کارشناسی ارشد و دکتری مددکاری اجتماعی فراهم شد. همزمان با گسترش رشته، تلاش برای اشتغال دانش آموختگان و زمینهسازی توسعه فرصتهای شغلی در سازمانهای مختلف نظیر: مراکز صنعتی و کارگری، سازمان زندانها و کانونهای اصلاح و تربیت، مراکز بازپروری آسیبدیدگان اجتماعی، واحدهای مشاوره و مددکاری اجتماعی در نیروی انتظامی، جایگاه مددکاری اجتماعی در معاونت اجتماعی فرهنگی شهرداریها، واحدهای روابط کار و رفاه کارکنان در سازمانهای مختلف و بانکها، واحدهای مختلف قوه قضائیه، مجموعه امور ایثارگران و به ویژه بنیاد شهید، سازمان بهزیستی و بهخصوص کلینیکهای مددکاری، مراکز مثبت زندگی، اورژانس اجتماعی و نظایر آن بیش از پیش فراهم شد متاسفانه بهرغم ایجاد این فرصتهای ارزشمند برای اشتغال دانش آموختگان مددکاری اجتماعی، بخش قابل توجهی از پستهای مددکاری به افراد غیرمرتبط اختصاص پیدا کرد که نمونه بارز آن سازمان زندانها بود که با همت مسئول وقت این سازمان (حاج آقا مرتضی بختیاری) بیش از ۷۰۰ پست مددکاری در این سازمان ایجاد شد که تنها حدود ۵۰ مورد آنها به دانش آموختگان این رشته اختصاص پیدا کرد. آخرین اتفاق در این خصوص آگهی اخیر استخدام قوه قضائیه است که در متن این اطلاعیه، فارغالتحصیلان رشتههای مختلفی، میتوانند متقاضی استخدام در پست مددکاری اجتماعی شوند که جای تعجب و تاسف دارد! انتظار از مسئولان محترم قوه قضائیه این است که به حریم تخصصها عنایت داشته و شرایط اعلام شده را اصلاح کنند چرا که ورود افراد غیرمرتبط به این حوزه، آسیبهای جدی را متوجه نهاد مهم خانواده، تحکیم و انسجام آن خواهد ساخت و البته این ایراد به سازمان امور اداری و استخدامی کشور نیز وارد است که در تدوین مقررات طبقهبندی مشاغل، این موضوع مورد غفلت قرار گرفته است که باید نسبت به آن تجدید نظر شود. البته فقدان سازمان نظام مددکاری اجتماعی در کشور به عنوان مرجع قانونی در حراست از حقوق صنفی مددکاران اجتماعی از یک طرف و گروههای هدف این حرفه از سوی دیگر، بستر چنین وضعیتی را فراهم میکند بهگونهای که متاسفانه شاهد راهاندازی دورههای کوتاه مدت با عناوین عجیب برای افراد فاقد صلاحیت علمی و حرفهای توسط برخی نهادها در کشور هستیم. انتظار از دولت و مجلس انقلابی، آن هم در آستانه خجسته میلاد مولای متقیان و روز مددکاری اجتماعی این است که همراه با اصلاح شرایط احراز شغل پستهای مددکاری اجتماعی در سازمان امور اداری و استخدامی کشور، نسبت به فراهم ساختن زمینه تصویب قانون نظام مددکاری اجتماعی (که پیشنویس آن با آخرین اصلاحات آماده است) در مجلس شورای اسلامی بهعنوان خواسته و انتظار بحق جامعه مددکاران اجتماعی کشورهمراهی و مساعدت لازم را مبذول دارند.
